Λεπτομέρειες

Η Πρωτομαγιά και γενικότεραη Άνοιξη κατέχουν σημαντική θέση στη ζωή των Ελλήνων του Πόντου, γιατί συμβολίζουν την ζωή και την περίοδο μετά τον χειμώνα όπου αρχίζει ο άνθρωπος να βγαίνει στη φύση, η οποία αναγεννάται και προσφέρει καρπούς. Πολλά από τα έθιμα αυτά, έχουν σχέση με τα έθιμα των αρχαίων Ελλήνων, μιας και στον Πόντο διατηρήθηκαν σε μεγάλο βαθμό.

Λεπτομέρειες

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΜΩΫΣΙΑΔΗ

Με αφορμή την παγκόσμια πανδημία του κορωνοϊού που ενέσκηψε σε όλες τις χώρες του κόσμου, είναι ενδιαφέρον να προσεγγίσουμε αντίστοιχη εμπειρία, που έζησαν οι πρόγονοί μας στη δεκαετία του 1840 στην ιστορική μας πατρίδα, τον Πόντο.

Πρόκειται για τη δεύτερη λοιμώδη επιδημία της πανώλης - πανούκλας -χολέρας ή γουρζουλά στα ποντιακά. Η πανώλη ήταν μια οξεία λοιμώδης νόσος, που προκαλούνταν από τον λεγόμενο βάκιλο του «Γερσίν» και μεταδίδονταν όπως ο κορονοιός ακόμα και με τα σταγονίδια… Προκαλούσε τα ίδια συμπτώματα, όπως υψηλό πυρετό με αιμόπτυση, πνευμονία και τέλος σηψαιμία. Η λέξη πανώλη, όπως και ο κορονοϊός ήταν ελληνική από το (πάν) και το (νόσος). Η πανδημία αυτή ήταν γνωστή με τον όρο «ασιατική χολέρα» και απλώθηκε γρήγορα σε όλη τη Δύση μετά το 1830. Παρουσίαζε έξαρση στην καλοκαιρινή περίοδο και εξασθενούσε στη χειμερινή.

MOISIADIS.PANAGIOTHS.GOYRZOYLAS1

Η πρώτη επιδημία εμφανίστηκε σε περιορισμένο βαθμό το 1811, ενώ η δεύτερη εμφάνιση πήρε χαρακτήρα πανδημίας, γιατί μεταφέρθηκε στις περιοχές ολόκληρου του Πόντου μέχρι και την Σεβάστεια. Μεταφέρθηκε το 1845 με τα ευρωπαϊκά καράβια, που μετέφεραν διάφορα προϊόντα κυρίως λάδι, ελιές, σαπούνι, πετρέλαιο κ.τ.λ. Βαθμιαία απλώθηκε σ’ όλη την οθωμανική αυτοκρατορία, γιατί δεν πάρθηκαν μέτρα κατά της ελεύθερης κυκλοφορίας. Κύριο μέσο διάδοσης της ασθένειας αποτέλεσαν οι αρουραίοι και οι ψήλοι, δύο οργανισμοί, που αφθονούσαν εκείνη την εποχή στην Πόλη και στην Τραπεζούντα.

Οι Πόντιοι της Τραπεζούντας μόλις παρουσιάστηκε ο Γουρζουλάς επέστρεψαν στα χωριά τους για να προφυλαχτούν, με αποτέλεσμα να μεταφέρουν την ασθένεια σε όλα τα χωριά της ευρύτερης ποντιακής περιφέρειας…

Τα μέτρα αντιμετώπισης της ασθένειας για τα κοινωνικά δεδομένα εκείνης της εποχής υπήρξαν σκληρά, αφού οι δημογεροντίες των χωριών αποφάσιζαν την εκδίωξη και την απομόνωση των αρρώστων. κυρίως σε απόμακρες καλύβες ή και μεγάλες σπηλιές πάνω στα βουνά.Τον επισιτισμό των ασθενών αναλάμβανε η κάθε οικογένεια, που μετέφερε τα τρόφιμα προς το μέρος της απομόνωσης την «Σπιναλόγκα» της εποχής. Μια δεύτερη αντιμετώπιση ήταν να αφήνουν τους ασθενείς με την γιαγιά στο σπίτι και να φεύγει όλο το χωριό στο βουνό. Οι Τούρκοι ως μοιρολάτρες του Κισμέτ’ αντιμετώπιζαν τις συνέπειες χωρίς να πάρουν κανένα μέτρο, γιατί πίστευαν, πως ο θάνατος από λοιμό τούς στέλνει στον παράδεισο.

Ο λόγιος, Παντελής Μελανοφρύδης από τη Άδυσσα, σε μια ιστορική του αναφορά για τον Γουρζουλά, μας λέει ότι αυτός εμφανίστηκε στο Μεσοχάλδιο και στη Ματσούκα το 1830. «Οι κάτοικοι του χωριού μας οι Αδυσσενοί, κατέφυγαν εις τα δάση. Το χωριό ερημώθη και οι χωρικοί με τα ζώα των και μερικά σκεπάσματα και τρόφιμα κατασκήνωσαν εις την τοποθεσίαν Πλάτων. Μια γριά, η Σουγκουρίνα,αρρώστησαν και τα έξι αγόρια της και παρέμεινε η χαροκαμένη μάνα να τα περιποιηθεί. Και τα έξ’ απέθαναν και η δυστυχισμένη μητέρα εφορτώνετο τα πτώματα και τα έθαβε εις τον πλησίον κήπον της. Η ίδια επέζησε».

Μία αντίστοιχη καταγραφή μας καταθέτει ο Σανταίος ιστορικός, Ευστάθιος Αθανασιάδης. στα «ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΦΥΛΛΑ» περιγράφοντας με λεπτομέρεια, πώς φαντάζονταν οι άνθρωποι εκείνη την εποχή τον θανατηφόρο Γουρζουλά. «Όταν εντώκεν ο γουρζουλάς ση Σάνταν, τη Γολιδούς ο Παναέτες με τη γραίαν ατ’, τη Σουμέλαν τη πάρδονος, όντες ετέρεσαν ο γουρζουλάς γριλεύ’, εκλείδωσαν τ’ οσπίτ’ν ατούν, επέραν ήντιαν φαϊστικά και σκευικά είχαν και επήγαν σ’ έναν σπέλεν γαρσί σο χωρίον. Ο γέρον κάποτε εκατήβεν ‘ς σο οσπίτ’, τερεί η πόρτα κλειδωμένον, το μαντρίν κλειδωμένον και τ’ οσπίτ’ καπνίζ’… Ένοιξεν την πόρταν, εσέβεν απέσ’, κα’ννάν κ’ εύρεν ασά πράγματα τιδέν ‘κ’ ετριαλίεν, μανάχον σ’ άψιμον καικά είδεν έναν χαλπάν ξυμητόν άθρωπον, να εμπαίν απές άμον εξωτερικόν. Το γαλπάχν ατ’ ξιμυτόν εντούνεν σα δόκια. Τα λώματα τ’ κουρκουντέλια, το μυτίν ατ’ καγάν, τα γένια τ’ άμον τσάρια και τ’ ομμάτια τ’ άμον γογγύλια. -Παναΐα, είπεν, αούτος τη γαϊδιάρ’ ο γιόν απόθεν έν’; Καμμίαν νουνίεις, έν’ ο Γουρζουλάς;».

MOISIADIS.PANAGIOTHS.GOYRZOYLAS2

Δεν γνωρίζω, αν ο ευμαθής δάσκαλος της Σάντας είχε δει την προσωποποίηση της πανώλης όπως αυτή δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες της Δύσης την ίδια εποχή. Αλλά η περιγραφή του είναι πανομοιότυπη… όπως φαίνεται και στη φωτογραφία.

MOISIADIS.PANAGIOTHS.GOYRZOYLAS3

(φωτογραφία. Πανώλη στη Δύση).

Η συγγραφέας, Γιώτα Ιωακειμίδου, στο βιβλίο της «ΜΑΤΩΜΕΝΟΣ ΝΟΣΤΟΣ» μας περιγράφει με λεπτομέρεια, πώς περιέθαλπαν οι συγγενείς τους αρρώστους στο χωριό Κόβ’ Τεπέ της Σεβάστειας.

Το στήριγμα από το οποίο αντλούσαν δύναμη οι απλοϊκοί άνθρωποι της εποχής εκείνης ήταν η πίστη στο Θεό και στους αγίους στους οποίους ο καθένας ξεχωριστά αλλά το κάθε χωριό έκανε κάθε βράδυ λατανίες και αγρυπνίες. Οι κάτοικοι της περιοχής Ματσούκας έβρισκαν καταφύγιο στα τρία μεγάλα μοναστήρια τους. Το 1796, γράφει ο Θεοδόσης Κυριακίδης στην εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού Ελληνισμού, χτύπησε η πάλι η πανώλη τοπικά και οι Τραπεζούντιοι πήγαν στο μοναστήρι του Άγιου Γεώργιου του Περιστερεώτα. Μολύνθηκαν όλοι οι μοναχοί και πέθανε ο ηγούμενός της Γερβάσιος και ένας ακόμα μοναχός. Στα χωριά της Αργυρούπολης όπως στην Τσίτη, στο Καρμούτ’ και σε πολλά άλλα πίστευαν, πως τον Γουρζουλά τον νίκησε ο Άγιος Θεόδωρος, ενώ σε άλλα ο Άγιος Δημήτριος ή ο Άγιος Γεώργιος. Για να δούμε, πώς περιγράφει ο Ιωάννης Αβραμάντης στα «Χρονικά του Πόντου» την ήττα του Γουρζουλά από τον Άε- Θόδωρο. «Ας σην Τσίτεν, όντες πάς σην Άρδασαν, αφκά ση Σανού, το έλεγαν, κι απάν ση στράταν ‘ετον έναν τρανόν πλακίν κι απάν σο πλακίν έναν πλουμίν, άμον αλοού ποδαρόπον. Ας σο ποτάμ’ κ’ εκεί μερέαν πα έτον έναν παρεκκλησόπον, τ’ Αε-Θόδωρονος. Εκείνο η ποδαρέα, έλεαν, έτον τ’ Αε-Θοδώρ’ τ’ αλοού. Εκεί σο πλακίν απάν’ Αε-Θόδωρον επρόφτασεν με τ’ άλοον ατ’ κ’ εσκότωσεν τον Γουρζουλάν…!».

Στο χωριό Καρμούτ’ της Αργυρούπολης οι κάτοικοι έκαναν όλο το βράδυ αγρυπνία στην εικόνα του Άε –Θόδωρα και την άλλη ημέρα δεν αρρώστησε κανένας. Προς τιμήν του Άε Θόδωρου έχτισαν την εκκλησία πάνω στο λόφο του χωριού στο σημείο, όπου πίστεψαν ότι ο Άγιος σταμάτησε την αρρώστια… Οι καρμουτλήδες για να δοξάσουν τον Άγιό τους έχτισαν μεγαλοπρεπή εκκλησία προς τιμήν του, η οποία διασώζεται μέχρι σήμερα.

MOISIADIS.PANAGIOTHS.EKKLHSIA.KARMOYT

(Φωτογραφία. Εκκλησία Καρμούτ)

Η ηχηρή και ευρέως διαδεδομένη λέξη Γουρζουλάς αιτιολογείται από τον Παντελή Μελανοφρύδη ως εξής: Το πρώτο συνθετικό της λέξης είναι το (α)γούρ’ και το δεύτερο είναι από το ρήμα «ζουλώ» ζουλίζω –στρέφω ανάποδα. Καταβάλλω επί αρρώστιας… Εζούλτσεν ατόν το συνάχ’… Μια προνοητική έκφραση πολύ αντιπροσωπευτική για τον κορονοϊό. (εζούλτσε ‘μας ο κορονοϊόν.) Δηλαδή Γουρζουλάς ο καταβάλλων, ο εξασθενών, και κατ’ επέκταση ο επιφέρων τον θάνατο. Συνεχίζοντας μας επεξηγεί, ότι οι λέξεις α(γούρ) - ζουλάς η ασθένεια των άγουρων ανδρών. Η ασθένεια κτυπούσε περισσότερο τους άνδρες…

Στο χωριό μου, το Ανατολικό, υπήρχε το παρατσούκλι «ο γούρον» το οποίο χαρακτήριζε υψηλό και σωματώδη άντρα. Την ίδια αναφορά κάνει και ο Μελανοφρύδης με το δημοτικό τραγούδι, που διασώζει: «Έχεις τη δράκ’ τη δύναμιν και τη γουργούρ’ τ’ ωμίτζια.»

Η λέξη μετά την επιδημία στην ποντιακή γλώσσα έγινε μνημείο λόγου και φιλοσοφικών εννοιών όπως:

Ο Γουρζουλάς τριγυροκλώσκεται τ’ αμπάρ’ = υπονοώντας τον ερχομό του, φαντάζονταν ότι κρύβονταν στα τρόφιμα.

Φράσεις όπως: Γουρζουλάν απέσ’ ισ’ = σκάσε σώπα,

Γουρζουλόσπαχτε= ο έχων πολύ χιούμορ’.

Γουρζουλάν να τρως = ύβρη για τον ανάξιο φαγητού,

Γουρζουλάν να γίνεται =να φας φαρμάκια,

έλα γουρζουλάγ’= πρόσκληση σε φαγητό με επιφύλαξη.

Γουρζουλιάουμαι = Τρώγω φαρμάκια,

να τρώει ‘σε ο Γουρζουλάς= όπως να σε φάει ο λύκος ή που να σε πάρει η ευχή.

Ακόμα και ανέκδοτα, όπως το παρακάτω, γράφτηκαν για τον Γουρζουλά:

Την γαρήν είπαν ατέν ο Γουρζουλάς παιδία μοιράζ»

Τ’ εμά μη παίρ, είπεν, και τ’ εκεινού λαζούμ’ ‘κ’ είναι…!

Ποιος μπορούσε να προβλέψει πως η σύγχρονη ανθρωπότητα θα αναλωθεί σε πυρηνικούς εξοπλισμούς, που μπορούν να αφανίσουν τον άνθρωπο εκατοντάδες φορές από τον όμορφο και μοναδικό πλανήτη, τη γη, και να φανούν ανήμπορα σκαθάρια, και δηλοί ικέτες μπροστά σ’ έναν ιό, που δεν φαίνεται με γυμνό μάτι. Ένα είναι βέβαιο: πως οι πρόγονοί μας πριν 200 χρόνια μπόρεσαν βιολογικά και ψυχολογικά να εξευμενίσουν και να καταπολεμήσουν τους ιούς της εποχής με την πίστη και τη στροφή στη φύση. Σήμερα η ανθρωπότητα δυστυχώς συλλαμβάνεται ανίσχυρη και φοβική να αντιμετωπίσει τον ύπουλο άγνωστο εχθρό, που την απειλεί… Οι αδαείς προγονοί μας προσωποποίησαν το Γουρζουλά με την εικόνα του χάρου.

Η σύγχρονη επιστήμη παρακολουθεί τον κορονοϊό με φόβο και δέος, ανήμπορη να παρέμβει αποτελεσματικά. Για μια ακόμη φορά επαληθεύεται η ρήση, πως η ιατρική επιστήμη βρίσκεται ακόμη σε νηπιακή ηλικία…

Το κείμενο του Παναγιώτη Μωυσιάδη, δημοσιεύθηκε στη προσωπική του σελίδα του στο fb

Λεπτομέρειες

Του Βασίλη Ταρνανίδη (Αδολέτε)

«Συ δε νηστεύον άλειψέ σου την κεφαλήν……..»
Λαός αφοσιωμένος στον ίδιο τρόπο συμπεριφοράς, σμιλευμένος από πλήθια πάθια, θεμελιωμένος στις στέρεες βάσεις της παράδοσης, ο Ποντιακός Ελληνισμός, άντεξε στη σαρωτική πλημμυρίδα των αιώνων, κράτησε αναλλοίωτα τα ήθη και έθιμά του και συνεχίζει σταθερά την ελληνικότατη πορεία του.
Αυτή του η προσήλωση στην παράδοση είναι βαθειά συνειδητοποιημένη σε βαθμό δημιουργίας εθίμου τέτοιου που η οποιαδήποτε πλέον παρέκκλιση απ’ αυτό να προκαλεί αποστροφή και να επισύρει μήνιν αφ’ ενός και τιμωρίαν αφ’ ετέρου.
Ένα από τα έθιμα που ανταποκρίνονται στο βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα του Ποντιακού λαού, είναι και η νηστεία. Επομένως εκείνο που εξ υπ’ αρχής πρέπει να τονισθεί σύμφωνα με το πνεύμα και τις αρχές της Αγίας Γραφής είναι η τήρηση των αρχών της νηστείας.
«Συ δε νηστεύων άλειψέ σου την κεφαλήν και το πρόσωπόν σου νίψε Mατθ. Κεφ. στ΄ παρ. 17» δηλ. Συ όταν νηστεύεις να αλείφεις το κεφάλι σου (συνήθεια της εποχής του Χριστού) και να νίπτεις το πρόσωπό σου και αυτό για να μην εμφανίζεσαι ταλαιπωρημένος και καταπονημένος για να προκαλείς έτσι τη συμπάθεια των ανθρώπων, διότι τη νηστεία δεν την κάνεις για εντυπωσιασμό αλλά από καθαρή ανάγκη παρρησίας ενώπιον του «εν κρυπτώ» βλέποντος και «εν φανερώ» αποδίδοντος Θεού.
Αυτή η περιορισμένη ανάλυση που επιχειρήθηκε για το νόημα της νηστείας, πλην των άλλων σκοπό έχει να εμβαθύνει και στον τρόπο τήρησής της στον Πόντο, τρόπο που σε εξαιρετικές περιπτώσεις άγγιζε τα όρια της υπερβολής και του ακραίου φανατισμού καθ’ υπερβολήν ασφαλώς του πνεύματος της Αγίας Γραφής!
Καιρός όμως να αναφερθούμε με κάποια σειρά στις καθιερωμένες νηστείες σύμφωνα με την ιερή παράδοση και τους εκκλησιαστικούς κανόνες και πως ετηρούντο, όπως θα καταδείξουμε, αυστηρότατα στον Πόντο, αναλύοντας εν συντομία τις ιδιαιτερότητές τους.
1.Ο τρανόν η Σαρακοστή ( η Μεγάλη εσσαρακοστή).
Η Σαρακοστή άρχιζε από την Καθαρά Δευτέρα ή σαχταροδευτέρα (στην ποντιακή) από τη χρήση της στάχτης (σαχτάρ) για τον σχολαστικό, όπως θα δούμε στη συνέχεια, καθαρισμό των μαγειρικών σκευών.
Από την αρχή της ημέρας έβραζαν νερό «απ΄ές΄σο χαλκόν» (μεγάλο χάλκινο σκεύος) έβαζαν μέσα αρκετή στάχτη, εξ ου και Σαχταροδευτέρα, για να κάνουν την «κατενήν» - σταχτόνερο για να πλύνουν- απολυμάνουν σχολαστικά όλα τα σκεύη (τραπέζια, τραπεζομάχαιρα, ξύλινα κουτάλια, το «ξυλάγκ» κατάλληλο ξύλινο σκεύος όπου συγκέντρωνα τον επίπαγο γάλακτος-καϊμάκι και με κατάλληλες κινήσεις - χτυπήματα διαχώριζαν το «ταν» - αριάνη από το βούτυρο, τα κοβλάκια - ξύλινα ημιβαθή δοχεία, «κολιστέρια» επίσης ξύλινα δοχεία όπου έβαζαν το γάλα με τη μαγιά και «εκόλιζαν την μαντζίραν» - γιαούρτι, το «καρσάν» μεγάλο μεταλλικό σκεύος όπου μάζευαν το καϊμάκι και οτιδήποτε άλλο σκεύος σχετικού με την παραγωγή φαγώσιμου είδους.
Συνήθιζαν να έχουν διπλά, ιδίως τα ξύλινα σκεύη, για να χρησιμοποιούν το ένα σετ για νηστίσιμα παρασκευάσματα και το άλλο για αρτύσιμα. Πίστευαν πως τα αρτυμένα –«μαντζιριγμένα» σκεύη δεν μπορούν να καθαρισθούν από το λίπος που έχει εμποτισθεί στο ξύλο όσο και αν πλυθούν! Για το λόγο αυτό τα σήκωναν αυτή την περίοδο ψηλά στα ντουλάπια «σο θεμελίον ’κειές» για να τα χρησιμοποιήσουν ξανά μετά την νηστεία. Γι’ αυτό αυτή την περίοδο άκουγε κανείς παντού τους γανωματήδες να διαλαλούν την ειδικότητά τους και να κάνουν χρυσές δουλειές!
Ότι αρτύσιμα φαγητά υπήρχαν από την προηγουμένη (απομεινάρια) τα έδιναν στις φτωχές τουρκάλες που για το λόγο αυτό γύριζαν τις γειτονιές και μάζευαν ότι εύρισκαν. Η Κυριακή της Τυρινής, η «εμπονέστεια» (από το μπαίνω στη νηστεία) ήταν για αυτές μέρα πανήγυρης (μπαϊράμ) αφού τα ειδικά δοχεία που κουβαλούσαν γέμιζαν, χωρίς κανένα διαχωρισμό, από το περιεχόμενο ολόκληρης κατσαρόλας, από πίτες και από γλυκίσματα!
Εξ ου και το παροιμιώδες - «οσήμερον οι τουρκάντ’ θα εφτάνε μπαϊράμ» σήμερα οι τούρκοι θα κάνουν πανηγύρι.
Αν κανείς ξενυχτούσε το προηγούμενο βράδυ είχε δικαίωμα να αρτυθεί - «μαντσιρίζ’», μετά όμως έστω και από ολιγόλεπτο ύπνο «ολίγον να ετσάμωνεν τ’ ομμάτια» έχανε αυτό το δικαίωμα! Συνήθιζαν να τρώνε σαν τελευταίο αρτύσιμο ένα βρασμένο αυγό και το έτρωγαν λέγοντας «με τ’ ωβόν εσπάλ’τ’σα το, με τ’ ωβόν θα ανοίγ’ ατο», εννοείται το στόμα, που σημαίνει-με το αυγό το σφάλισα (το στόμα) με το αυγό θα το ανοίξω εννοώντας το Πασχαλινό αυγό. Η νηστεία αυτή την εποχή ήταν αυστηρότατη για όλους. Αυστηροί και ασυμβίβαστοι φύλακες του εθίμου ήταν κυρίως οι γιαγιάδες (η καλομάνες) και στη συνέχεια οι μανάδες. Σχετική με την αυστηρότητα τήρησης της νηστείας είναι άρνηση χορήγησης αρτυμένης τροφής ακόμα και σε αρρώστους, «ντο έχ’ και θελ’ να γουρζουλιάεται!», τι έχει και θέλει να περιδρομιάσει, «ο γουρζουλάς επίασεν ατον;», τον έπιασε η πανούκλα; Περιορισμός υπήρχε μερικές μέρες στην κατάλυση ακόμα και λαδιού. Σε όποια αμφιβολία ρωτούσαν τον ιερέα της ενορίας τους, «Πάτερ, οσήμερον ελάδ’ φαΐζ;» - Πάτερ επιτρέπεται σήμερα η κατάλυση λαδιού; Οι γιαγιάδες παρεξηγούσαν ακόμα και αυτή την ερώτηση! «’κι επόρεσεν να κρατεί έναν ημέραν το γουρζούλ’ν ατ’ς (τη λαιμαργία της μεταφορικά) και ερώτεσεν και τον ποπάν» (παπά)!» Η νηστεία επιβαλλόταν ακόμη και στα μικρά παιδιά, εκτός των βυζανιάρικα. Για το σκοπό αυτό επεστράτευαν τον «Κουκαράν!!» που κρεμούσαν στην τραπεζαρία για να θυμίζει πάντα στους ανήξερους και επιλήσμονες το καθήκον τους. «Οσήμερον ο Κουκαράς εχπάσεν α’ σο Τσεβιζλούκ (Μάτσκα)», σήμερα ο Κουκαράς ξεκίνησε από τη Μάτσκα! «Οσήμερον είδεν κάποιος τον Κουκαράν σο γιαζιλί τασιν, εντώκεν σον ανήφορον», σήμερα κάποιος είδε τον Κουκαρά στο γραμμένο βράχο να ανηφορίζει! Έτσι την Καθαρά Δευτέρα ο «Κουκαράς» βρισκόταν στο πόστο-φυλάκιό του!
Ο Κουκαράς ήταν ένα μεγάλο κρεμμύδι με πολλές ρίζες και κοτσάνι για να μπορεί να προσδένεται στο νταβάνι, με μαυρισμένες και καψαλισμένες μουστάκες, με μεγάλα άσπρα μάτια (ζωγραφισμένα με κιμωλία) κι αυστηρό ύφος. Γύρω, γύρω του κάρφωναν μεγάλα φτερά, (εφτά τον αριθμόν, όσες και οι εβδομάδες της νηστείας) από ουρά κότας.
Κάθε εβδομάδα του αφαιρούσαν και ένα φτερό για να ξέρουν πόσες βδομάδες έμειναν για τη «Λαμπρήν», ώσπου ο Κουκαράς (ο φουκαράς) έμενε γυμνός, ξεπουπουλιασμένος, οπότε και τελείωνε η αποστολή του και (αναχωρούσε) για να έρθει και πάλι του χρόνου την «Σαχταροδευτέρα». Αν κάποτε έπεφτε κατά λάθος στα χέρια των πιτσιρικάδων, τότε πλήρωνε τα πάνδεινα για την τυραννική του εποπτεία! Τον ξεκοίλιαζαν κυριολεκτικά και τότε έβλεπαν με μεγάλη τους έκπληξη πως δεν είχε έντερα και πως έμοιαζε με κρεμμύδι!
«Παιδία, παιδία ελάτε τερέστεν αούτος ιντέρια ’κι έχ’!! Τ’ απ’ έσ’ ατ’ άμον κρομμυδί’ έν’!!» παιδιά, ελάτε να δείτε αυτός έντερα δεν έχει! Το μέσα του μοιάζει με κρεμμύδι!!
Οι γυναίκες στον Πόντο την πρώτη εβδομάδα των νηστειών απείχαν τελείως από το φαγητό! Μόνο την Τετάρτη μετά την λειτουργία και το βράδυ μετά την ακολουθία έτρωγαν για να συνεχίσουν μέχρι και το Σάββατο των Αγίων Θεοδώρων. Γι’ αυτό και η περίοδος της πρώτης εβδομάδας των νηστειών λεγόταν Αεθοδώρισμαν ή Θοδώρισμαν. Οι μικρές κοπέλες «τα κορτσόπα» κρατούσαν αυστηρά αυτή τη νηστεία. «Θοδώριζαν» για εφτά συνεχόμενα χρόνια για να καλοπαντρευτούν! Το τέλος της εβδομάδας γινόταν ανταλλαγή δώρων κυρίως μεταξύ των μνηστευμένων, «νυσιαλαεμέν». Το αγόρι έστελνε στην καλή του μέσα σε ένα μεγάλο ταψί (σινίν) απ’ όλα τα καλά και του πουλιού το γάλα!
Κρεμμυδόπιτες φτιαγμένες με ψίχα από καρύδια ή φουντούκια τα «σογιανλούκια», «λαβάσια»-λαγάνες, δύο λογιών χαλβά , από ταχίνι και καρύδια, διάφορα φρούτα και ξηρούς καρπούς. Η κοπελιά, από την άλλη, έστελνε και κείνη τα δώρα της με όλα τα καλά και με ένα ζευγάρι, το λιγότερο, κάλτσες. Αυστηρότατες μέρες νηστείας σε όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής ήταν οι: Δευτέρα, Τετάρτη, και Παρασκευή με αποκορύφωμα την Μεγάλη εβδομάδα και ιδίως τη Μ. Παρασκευή.
Περιληπτικά άλλες νηστείες εξ’ ίσου ή λιγότερο αυστηρές ήταν:
2.Η νηστεία των Αποστώλων Πέτρου και Παύλου «τ’ αε - Παυλή» (χαλαρή). Η διάρκεια αυτής της νηστείας ήταν σχετική με το πόσο κοντά στη γιορτή των Αγίων Αποστόλων έπεφτε η Πεντηκοστή. Γνωστή είναι η σχετική ποντιακή έκφραση, «έπαρ’ το καρυδόφυλλον και φά’ όλιον την εβδομάδαν, σειρά έν’», πάρε το καρυδόφυλλο και φάε όλη την εβδομάδα, είναι σειρά.
3.Ο δεκαπενταύγουστος, «Τη Παναΐας η νεστεία», χαλαρή). Αυστηρή, αλλά ευχάριστη νηστεία λόγω πληθώρας των φρούτων και λαχανικών και της μικρής της διάρκειας.
4.Η νηστεία της αποτομής της τιμίας κεφαλής Ιωάννου του Προδρόμου (αυστηρότατη), έξ’ Αυγούστ’ τ’ Αϊ Γιαννή, το «έξ’ Αυγούστ’» σημαίνει κατά την έξοδο (έξω) του Αυγούστου στις 29 του μήνα και τέλος:
5.Η νηστεία των Χριστουγέννων, «Του Χριστού η νεστεία» όπου επιτρέπεται η κατάλυση ψαριού και του λαδιού εκτός από Τετάρτη και Παρασκευή.
Εκτός από τις νηστείες που αναφέραμε υπήρχαν φυσικά και αυτές της Τετάρτης και Παρασκευής καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου εκτός από το τεσσαρακονθήμερο της Διακαινησίμου. Η αυστηρότατη νηστεία της παραμονής των Φώτων, (μέγας Αγιασμός), η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, 6η Αυγούστου, η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού (τη Σταυρού). Φυσικά εννοείται πως μετά από κάθε νηστεία ακολουθούσε η Θεία Μετάληψη!
Για να δείξω στον αναγνώστη μας με ποια σοβαρότητα και σεβασμό τηρούσαν στον Πόντο οι γονείς μας και οι παλαιότεροι τη νηστεία θα τελειώσω με την αναδημοσίευση ενός ανέκδοτου της περιοχής των Κοτυώρων από τα «Ποντιακά Φύλλα» κάποιο περιοδικό του 1937 από τη συλλογή του μεγάλου Ξένου Ξενίτα (Ξενοφώντα Άκογλου).
«Η σχωρεμέντσα η Σάια η Καλογερίνα όντας έμπαινεν το τρανόν η Σαρακοστή ενήστευεν α’ σον πιρνόν είσαμε το βράδον κάθαν ημέραν. Η νεστεία τ’ς πα πολλά δυνατόν. Νε, ελάδ’ νε, ελαίας. Ξερόν ψωμίν, λάχανα με τα φασούλια, χοσχορόνια, σκορδωμένα κορασίτας, κινθέατα (κιντέας). Αραία, αραία έτρωεν και ολίγον χαλβάν α’ σα Χαιρετισμούς και ύστερα. Το βραδυνόν ατ’ς έτρωεν α’ σ’ εσπερινού την απόλυσιν κι υστερνά. Έναν ημέραν, έπλυνεν έτον, και επείνασεν πολλά. Πριχού να πάει σον εσπερινόν είπεν να πέρ’ βουκούται ολίον ψωμόπον για να σώζ’ και πορπατεί. Ένοιξεν το τολάπ’. Σ’ απάν το ταρέζ έτον η εικόνα τη Παναΐας και σ’ αφ’κά το ταρέζ το ψωμίν. Επήρεν ’κι επήρεν το ψωμίν σα χέρια τ’ς, αμάν εφέκεν ατο κά’ και άμον αχπαραγμέν’τ’σα εποί’κεν το σταυρόν ατ’ς. Ντ’ έπαθες Σάια είπεν ατεν η κυρά τ’ς η Παρθένα. Λελεύω σε κυρά Παρθένα, είδεν η Παναΐα α’ σο ταρέζ κι αν’ ντ’ επέρνα το ψωμίν να έτρωγα και έγρινεν τ’ ομμάτια τ’ς και ετέρεσε με απ’ έσ’ σην ψην γουζεμέντσα. Ήμαρτον Παναΐα, άλλο ’κι εφτά’ατο, εσύ ’α δίεις με την δύναμιν, είπεν και εποί’κεν και τη μέτάνοιαν ατ’ς.»
Εύχομαι σε όλους σας καλή Σαρακοστή!! 
 

Λεπτομέρειες

Σε χρόνο απρόβλεπτο, τ’ αδυσώπητο μίσος

σαν αγριόχορτα ξερίζωσε ζωές!

Η μαυροθάλασσα σήκωσε άγρια κύματα,

μα τ’ άδικο δεν μπόρεσε να πνίξει…

Σφάγιο η αθωότητα πάνω στον βωμό της γης,

από αίμα και ντροπή κοκκινήσαν τα ποτάμια,

αντιλαλήσαν τα βουνά απελπισίας κραυγές …

Τρομαγμένα πουλιά οι χιλιάδες ψυχές

απόκριμα* γεύονταν θανάτου…

 

Ένα σιδερένιο, στερημένο κλειδί,

κρεμασμένο σε στήθος μαραμένο,

συντροφεύει τον ανείπωτο φόβο

και μαζί με τα θλιμμένα αστέρια

αυτόπτης είναι μάρτυρας

της εκδικητικής μανίας

που έκαψε εστίες ανοχύρωτες

και σκόρπισε στον άνεμο

μνήμες άγιες και τίμιο βιος…

 

Μ’ αναμνήσεις αλώβητες, ένα εικόνισμα,

λίγο χώμα απ’ τα μνήματα

και την αποσταμένη ελπίδα

κρυμμένη στον κόρφο τους, οι Πόντιοι

τον δρόμο πήραν για τον Παράδεισο

έτσι την Ελλάδα ονειρεύονταν,

τόσο φωτεινή τη λαχταρούσαν!..

Πέτρωσαν τα δάκρυα στα πρόσωπα

κι η προσδοκία φτέρωνε τη σκέψη!

 

Μα σαν μητριά η ΜΑΝΑ τους δέχτηκε

και η βρισιά «τουρκόσποροι» τους μάτωνε…

Με τον ιδρώτα, όμως, της επιμονής,

και της υπομονής το δάκρυ

τη γονατισμένη αξιοπρέπεια

όρθωσε το ελληνικό τους πείσμα!

Στην κατευθυνόμενη μιζέρια αντιτάχτηκε,

πάλεψε, ρίζωσε και μεγαλούργησε,

αφού επέπρωτο ν’ ανθίσει ξανά η Ρωμανία!...

*καταδίκη

Φωτεινή Φωτιάδου-Κωνσταντίνου

Φιλόλογος - Λογοτέχνις

Λεπτομέρειες

Τις εμπειρίες τους από το ταξίδι στην αλησμόνητη πατρίδα του Πόντου, περιγράφουν συνοπτικά τα μέλη της Ευξείνου Λέσχης Βέροιας, που πραγματοποίησαν για ακόμη μια χρονιά, το ταξίδι μνήμης στον τόπο που γεννήθηκαν και μεγαλούργησαν οι Έλληνες του Πόντου.

Λεπτομέρειες

Προσκυνηματική πορεία σε μοναστήρια, εκκλησίες και αρχαιολογικούς χώρους του Ευξείνου Πόντου, πραγματοποιεί από την Κυριακή 14 Οκτωβρίου 2018, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλως κ. κ. Βαρθολομαίος, συνοδευόμενους από Μητροπολίτες, μετά από πρόσκληση των τοπικών αρχών της Ματσούκας της Τραπεζούντας του Πόντου.

Λεπτομέρειες

Στο επίσημο site της ΕΡΤ ανέβηκε το ντοκιμαντέρ του Γιώργου Γεωργιάδη, ο οποίος ως δημοσιογράφος της ΕΡΤ 3 πραγματοποίησε αποστολή στην περιοχή της Τραπεζούντας το 2000 μαζί με απόγόνους των Ελλήνων προσφύγων του Πόντου, οι οποίοι ξεριζώθηκαν από τον τόπο τους, με την αναγκαστική ανταλλαγή των πληθυσμών της Συνθήκης της Λωζάνης.

Σε ανάρτησή του ο δημοσιογράφος Γιώργος Γεωργιάδης αναφέρει: «Για πρώτη φορά στο επίσημο site της ΕΡΤ και σε υψηλή ανάλυση όλο το ντοκιμαντέρ το πρώτο μου στον Πόντο το 2000..

Στο βίντεο αυτό θα δείτε!!

✓Τον αείμνηστο Χρήστο Αντωνιάδη τον κορυφαίο ποιητή και γιατρό να λέει πάνω σε ένα γεφύρι του Σαράχο. "τον Ελληνισμό δεν θέλω να τον μπερδεύω με τα κράτη".

✓Τον αιώνιο Σαλίχ της Λιβεράς να λέει: "Πολλά αίματα εκχύανε όντες επεχωρίγαμε"
Τα είδε τα αίματα.

Τους: ✓Αχιλλέα με τον Σιαμίδη και τον Ιεροκλή Μιχαηλίδη.

Ω γέγονε,γέγονε..

Γέρο Σαλίχ, που έμεινε στη Λιβερά Τραπεζούντας.

Για να δείτε το ντοκιμαντέρ πατήστε στο ακόλουθο Link 

https://webtv.ert.gr/ert3/tragodo-romeika-2/?fbclid=IwAR3Cv5lP9SBATk7PE1DThuk_5hqUcHWOTpqPWljXFr9KEBw8SLLhMLElfjo

Λεπτομέρειες

Στους 50.000 επισκέπτες ανήλθαν οι επισκέπτες στην Παναγία Σουμελά, που μετέβησαν από διάφορες περιοχές της Τουρκίας, της Ελλάδας, αλλά και από όλο τον κόσμο, να δουν από κοντά το θαύμα του ποντιακού ελληνισμού, στο όρος Μελά, στη Ματσούκα της Τραπεζούντας του Πόντου.

Λεπτομέρειες

Ανακοίνωση με την οποία καταδικάζει την ενέργεια των τουρκικών αρχών να μην επιτρέψουν να γίνει Πατριαρχική Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά στο Όρος Μελά στον Πόντο, με πρόφαση αναστηλωτικές εργασίες, εξέδωσε η Διεθνής Συνομοσπονδία Ποντίων Ελλήνων (ΔΙΣΥΠΕ).

Η ανακοίνωση της ΔΙΣΥΠΕ αναφέρει:

Λεπτομέρειες

Ευθεία προσβολή στο θρησκευτικό και εθνικό αίσθημα των Ελλήνων και ιδιαίτερα των απανταχού Ποντίων, αποτελεί η πρόθεση του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού να διεκδικήσει τα κειμήλια της Ιεράς Μονής της Παναγίας Σουμελά, αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος (ΠΟΕ).

Στην ανακοίνωση που εκ μέρους του διοικητικού συμβουλίου υπογράφεται από τον πρόεδρό της Χρήστο – Δημήτριο Τοπαλίδη και τον γενικό γραμματέα Παύλο Γαλεγαλίδη, αναφέρονται τα ακόλουθα:

Λεπτομέρειες

Δεν θα ανοίξει ούτε και φέτος η Παναγία Σουμελά, στο όρο Μελά στην Ματσούκα της Τραπεζούντας του Πόντου, αφού οι τουρκικές αρχές, συνεχίζουν τις εργασίες αποκατάστασης της Ιεράς Μονής οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη από το 2015 και ενημέρωσαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως κ.κ. Βαρθολομαίο.

Λεπτομέρειες

Σημαντική ομιλία με αποδέκτες τους Ποντίους ανά τον κόσμο, αλλά και για τους Χριστιανούς σε κάθε μήκος της γης, ήταν η ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεωως κ.κ. Βαρθολομαίου κατά τη θεία λειτουργία στην Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά, στα υψώματα της Ματσούκας στην Τραπεζούντα του Πόντου, την οποία και δημοσιεύουμε για την ενημέρωση των αναγνωστών μας. 

Ἡμέρα χαρμόσυνη, γεμάτη ἀπὸ ἑόρτια εὐφροσύνη, ἀνέτειλεν ἡ σημερινή, Ἱερώτατοι ἀδελφοὶ καὶ εὐλαβέστατοι λοιποὶ συλλειτουργοί, Ἐξοχώτατε κ. Πρέσβυ τῆς Ἑλλάδος, Ἐξοχώτατε κ. ἐκπρόσωπε τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, ἐντιμότατοι ἐκπρόσωποι τῶν ἀρχῶν, ἐντεῦθεν καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ τέκνα τῆς Ἐκκλησίας εὐλογημένα καὶ πεφιλημένα!

Ἡμέραπασχάλιος, ἡμέρανίκηςτῆςΖωῆςκατὰτοῦθανάτου, ἡμέρα συναντήσεως τοῦ οὐρανοῦ μὲ τὴν γῆν, ἡμέρα θείας καὶ ἀνθρωπίνηςπανηγύρεως! Ἡ πάνδημος ἑορτὴ τῆς Κοιμήσεως καὶ εἰς οὐρανοὺς Μεταστάσεως τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, τῆς Μητρὸς τοῦ Εὐλογητοῦ, τῆς Μητρὸς τῶν Χριστιανῶν, τῆς Κυρίας τῶν Ἀγγέλων, τῆς προστάτιδος τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους, τῆς Ἀρχόντισσας τοῦ ὄρους Μελᾶ καὶ ὅλου τοῦ εὐάνδρου καὶ ἁγιοτόκου Πόντου!

Λοιπόν, «ἐνκυμβάλοις ἠχήσωμεν, ἐνὠ δαῖς ἀλαλάξωμεν, ἑορτὴν ἐξόδιον προεξάρχοντες, καὶ ἐπιτύμβια ἄσματα φαιδρῶς ἐκβοήσωμεν» πρὸς τὴν Παναγίαμας, τὴν Μητέρα μας, μαζὶ μὲ τὰς ἁγίας οὐρανίους δυνάμεις καὶ τὰ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην συστήματα τῶν συνεορταζόντων ἀδελφῶν μας! Δὲν εἶναι «ξόδι» πρὸς τὸν θάνατο τὸ σημερινό. Εἶναι ἐξόδιος πομπὴ παγχαρμόσυνη, ποὺ καταλήγει στὴν Πηγὴτῆς ζωῆς καὶ τῆς χαρᾶς, στὴν Πηγὴ τοῦ φωτὸς καὶ τῆς  αἰωνίου μακαριότητος, δηλαδὴ στὸν Ἰησοῦ Χριστό.

Πορευθήκαμε καὶ ἐμεῖς σήμερα ἐν κατανύξει πρὸς τὴν γλυκυτάτη Μητέρα μας,  συνελθόντες εἰς τὸν Πόντον ἀπὸ τὴν Πόλι, ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὴν Ρωσσίαν, ἀπὸ τὴν Οὐκρανίαν καὶ ἄλλας Παρευξεινίους χώρας, ἀπὸ τὴν Κύπρον,  ἀπὸ τὴν Ἐσθονίαν καὶ ἀπὸ κάθε σχεδὸν γωνίαν τῆς γῆς, καὶ ἀνεβήκαμε,  μετὰ ἀπὸ νηστεῖες καὶ ψυχικοὺς καθαρμοὺς καὶ Παρακλήσεις δύο ἑβδομάδων,  εἰς τὸ ἐπίγειον τοῦτο ἀνάκτορόν της, τὴν ἱστορικὴν Μονὴν Σουμελᾶ,  τὴν τόσο ἐκκωφαντικὰ σιωπηλὴν εἰς τὰς ἡμέρας μας! Τὸ Μοναστήρι ποὺ ὁ ποιητής,  «ἀροθυμῶν καὶ τραγωδῶν, ἀροθυμῶν καὶ κλαίγων», τὸ βλέπει «πρῶτον σὴν πίστιν, σὴν χαράν,  σὸν πόνον τῆ πατρίδας». Τὸ Σεμνεῖον ποὺ ὑπῆρξε μέγα σέβασμα, τόσον τοῦ πιστοῦ λαοῦ, ὅσον καὶ τῶν εἰς τὰ ὕψιστα ἀξιώματα εὑρισκομένων. Σέβασμα τῶν ἡμετέρων εὐσεβῶν Αὐτοκρατόρων,  ἀλλὰ καὶ ἀρκετῶν Ὀθωμανῶν Σουλτάνων καὶ ἀξιωματούχων,  τοὺς ὁποίους εἶχεν εὐεργετήσει καὶ αὐτοὺς θαυμαστῶς ἡ φιλάνθρωπος «Ἀννὲ Μαριάμ», ἡ Meryem -ana, ἡ Σουμελιώτισσα. Ἀνεβήκαμε μὲ τὴν καρδίαν καὶ τὴν ψυχὴν γεμάτη ἀπὸ ἱερὸν πόθον καὶ μυστικὸν φῶς,  μὲ τὰ μάτια ὑγρὰ ἀπὸ τὸ παράπονον,  ἀλλὰ καὶ μὲ αἴσθησιν ἰσχυρὰν ὅτι πάντοτε ὁ τελευταῖος λόγος εἶναι τοῦ Θεοῦ,  καὶ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι πάντοτε δίκαιος καὶ λυτρωτικὸς διὰ τοὺς πιστούς, καὶ σωτήριος! Ἐφέραμε μαζίμας κανίσκι εὐλαβὲς τὸ μελισσοκέρι τῆς Ὑπομονῆς, τὸ πρόσφορο τῆς Πίστεως,  τὸν άμα τῆς Ἐλπίδος, τὸ μοσχολίβανο τῆς Ἀγάπης! Γιὰ τὸν Κύριο, μὰ καὶ γιὰ τὴν Κυρία! Γιὰ τὸν ἐν Τριάδι προσκυνητὸν Ἕνα Θεόν, Αὐτὸν ποὺ ἐλάτρευσαν μὲ συνέπειαν ζωῆς οἱ πατέρες καὶ πρόγονοί μας. Καὶ γιὰ Ἐκείνην ποὺ ἔχει  «τὰ δευτερεῖα τῆς Τριάδος», μᾶς ἐστάθη καὶ μᾶς στέκεται πάντοτε Μητέρα φιλόστοργος καὶ Προστάτις,  καὶ τὴν ἀγάπησεν εἰς τέλος ὁ λαὸς τοῦ Πόντου, καὶ ὅλη ἡ εὐσεβοῦσα Ὀρθοδοξία! Κατ᾿ ἀκρίβειαν,  ἀπὸ χθὲς «ἀρχίνησε τῶν νηστεμένων ἡ πορεία, σὰν μιὰ ἡρωϊκὴ κοινὴ ἀνάβαση,  μὲ τὸ ρυθμὸ τῆς πίστης στὴν καρδιά καὶ μὲ τοῦ προσκυνήματος τὴν προσδοκία», ὅπως ἐσημείωνε ποιητὴς Ἱεράρχης τοῦ Θρόνου (Μητροπολίτης Πέργης Εὐάγγελος), γιὰ τὸν πρῶτο πρὸ ἐξαετίας Πατριαρχικὸν ἑορτασμὸ τῆς Κοιμήσεως σὲ τοῦτο τὸ πανίερο πανορθόδοξο Σέβασμα καὶ ἤδη «ἀντιλάλησε τὸ θεῖο ἔλεος ἀπὸ τῶν νηστεμένων τὸ ἱκέτευμα,  τὸ κερωμένο στὴν εἰκόναΤης» ποὺ μπορεῖ μὲν αὐτὴ νὰ μὴ εὑρίσκεται πρωτοτύπως ἐδῶ,  καθὼς σήμερα φιλοξενεῖται εἰς τὸ Ἑλλαδικὸν Βέρμιον, παρηγοροῦσα καὶ στηρίζουσα ἐκεῖ τὰ πρὸ 90  τόσων ἐτῶν ἐκριζωθέντα ἐντεῦθεν,  εἰς τὰ πλαίσια τῆς τότε ἀποφασισθείσης ὀδυνηρᾶς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν,  τέκνα καὶ ἔκ γονα τοῦ Πόντου, ἀλλὰ ἐν ἀντιγράφῳ ἱερῷ εὑρίσκεται καὶ ἐδῶ ἡ «Ξενητεμέντσα Παναΐα», καὶ δίδει ἥσυχα καὶ κατανυκτικὰ τὸ «παρών» εἰς τὴν προσφιλῆ της γῆν τοῦ Πόντου, εὐλογεῖ τὰ ἀγαπημένα χώματα ποὺ μοσχοβολοῦν ἀκόμη τὴν ἀρχαίαν εὐσέβειαν, στέλλει εὐλογίας καὶ χαιρετισμοὺς εἰς τὸν Βαζελῶνα καὶ τὸν Περιστερεῶτα, ἁγιάζει τὸν ἀέρα, τὰ ραχία, τὰ παρχάρια, τὰ δάση, τοὺς ποταμούς, τὴν ὅλην φύσιν, καὶ φιλοδωρεῖ ἁπλόχερα, μὲ μητρικὰ χαρίσματα, τοὺς «ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ» προσκυνητάς.

Εἶναι ἡ ἕκτη φορὰ πού, τοῦ Θεοῦ θελήσαντος καὶ ἰσχυρῶς συνεργήσαντος,  ἀξιού με θα νὰ τελέσωμεν Πατριαρχικὴν Θείαν Λειτουργίαν εἰς τὸ μέγα τοῦτο Μοναστήρι,  κατόπιν ἀδείας τῶν Ἀρχῶν τῆς Χώρας,  καὶ μὲ τὴν πρόφρονα καὶ εὐγενῆ συμπαράστασιν καὶ διευκόλυνσιν τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν τῆς περιοχῆς,  πρὸς τὰς ὁποίας καὶ ἐκφράζομεν θερμὰς καὶ εἰλικρινεῖς εὐχαριστίας.  Ἕκτη ἐπανάληψις ἑνὸς πραγματικοῦ καὶ μεγάλου θαύματος! Μυριάκις ἑξάκις δόξα τῷ Θεῷ,  ποὺ ἐγείρει τοὺς νεκρούς, καὶ ἀνιστᾶ ἐκ ταπεινώσεως τοὺς συντετριμένους! Καὶ εἶναι ἡ Λειτουργία μας αὐτὴ λειτουργία Εὐχαριστίας τοῦ Θεοῦ δι᾿ ὅλα ὅσα μᾶς συνέβησαν καὶ μᾶς συμβαίνουν. Καὶ τὰ γλυκὰ καὶ τὰ πικρά. Καὶ τὰ εὐχάριστα καὶ τὰ ὀδυνηρά. Καὶ τὰ εἰρηνικὰ καὶ τὰ θυελλώδη. Διὰ τὰς φανερὰς εὐεργεσίας Του καὶ διὰ τὰς ἀφανεῖς. Τὰς ἀριδήλους καὶ τὰς συγκεκαλυμμένας. Δι᾿ ὅλας! Δὲν γνωρίζομεν ποῖαι εἶναι μεγαλύτεραι καὶ σπουδαιότεραι. Ἐκεῖνος γνωρίζει, καὶ αὐτὸ μᾶς ἀρκεῖ... Καὶ εἶναι ἀκόμη ἡ Λειτουργία μας αὐτὴ λειτουργία εἰρήνης καὶ καταλλαγῆς καὶ συμφιλιώσεως καὶ ἀγάπης. Λειτουργία καθάρσεως τοῦ παρελθόντος, ἁγιασμοῦ τοῦ παρόντος καὶ κατὰ Θεὸν προσανατολισμοῦ τοῦ μέλλοντος, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ συγχωροῦμε, νὰ χωροῦμε δηλαδὴ μαζί, νὰ εὑρισκώμεθα ὁμοῦ, νὰ συνυπάρχωμεν, ὡς ἐγκάρδιοι φίλοι, οἱ πρώην καὶ οἱ σήμερον κάτοικοι αὐτοῦ τοῦ εὐλογημένου τόπου, καὶ ὅσοι, ἀκόμη, τρίτοι τὸν ἀγαποῦν καὶ τὸν ἐπισκέπτονται. Δύο μεγάλοι ἡγέται τοῦ παρελθόντος, ὁ Μουσταφᾶ Κεμὰλ Ἀτατοὺρκ καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εἶχαν ὁραματισθῆ μίαν Ἑλληνο-Τουρκικὴν φιλίαν. Καὶ εἰς τὰ πλαίσια ἐκείνου τοῦ ὁράματος, ὁ παλαιὸς Πρωθυπουργὸς τῆς Τουρκίας Ἰσμὲτ Ἰνονοῦ ἔδωσε τὴν ἄδειαν νὰ παραληφθοῦν ὑπὸ τῶν προσφύγων πατέρων τῆς Μονῆς καὶ νὰ μεταφερθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ τρία τιμαλφέστατα κειμήλια τῆς Μονῆς: Ἡ πάνσεπτος εἰκὼν τῆς Σουμελιώτισσας, ὁ τίμιος Σταυρὸς Μιχαὴλ τοῦ Κομνηνοῦ καὶ τὸ χειρόγραφον Εὐαγγέλιον τοῦ Ὁσίου Χριστοφόρου, τὰ ὁποῖα πλέον θησαυρίζονται εἰς τὴν Νέαν Σουμελᾶ, εἰς τὴν Καστανιὰν τῆς Βεροίας. Εἰς ὅλας τὰς πλευρὰς συμφέρει ἡ ἀναβίωσις τοῦ ὡραίου ἐκείνου ὁράματος τῶν μεγάλων ἡγετῶν τῶν δύο γειτόνων χωρῶν, καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ ἡ Λειτουργία μας ἡ σημερινὴ καὶ τὸν χαρακτῆρα ἑνὸς βήματος, μικροῦ ἴσως, ἀλλὰ οὐσιαστικοῦ καὶ ἁγίου, πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Παραλλήλως, ἡ Λειτουργία μας εἶναι μία ὁλόθερμος καὶ ὁλοκάρδιος προσευχὴ διὰ τὴν καταστολὴν τῶν παθῶν καὶ τὴν εἰρήνευσιν τῶν πληθυσμῶν ἐν δικαιοσύνῃ, τόσον εἰς τὴν σπαρασσομένην Ἐγγὺς Ἀνατολὴν καὶ διάφορα σημεῖα τῆς Ἀφρικῆς, ὅπου εἰς τὸ ὄνομα δῆθεν τοῦ Θεοῦ διαπράττονται ἀνήκουστα καὶ θηριώδη ἐγκλήματα φανατισμοῦ, ὅσον καὶ εἰς τὴν Οὐκρανίαν, ὅπου ὁ τάραχος καὶ ἡ σύγκρουσις εἶναι, ὡς μὴ ὤφελε, μεταξὺ Χριστιανῶν, καὶ ἀλλαχοῦ ἀσφαλῶς, ὅπου δυστυχῶς ἐπικρατοῦν ἐντάσεις μεταξὺ συνοίκων πληθυσμιακῶν στοιχείων. Εἶναι ἀκόμη μία θερμὴ ἱκεσία δι᾿ ὅλους τοὺς συνανθρώπους μας, οἱ ὁποῖοι ταλανίζονται ἀπὸ τὰς δραματικὰς συνεπείας τῆς σοβούσης ὄχι μόνον οἰκονομικῆς, ἀλλὰ καὶ πνευματικῆς καὶ ἠθικῆς κρίσεως εἰς πλείστας χώρας. Εἴθε ὁ Θεός, διὰ πρεσβειῶν τῆς Θεοτόκου, νὰ εἰσακούσῃ τὰς ἱκεσίας μας καὶ νὰ ἐπέμβῃ κατὰ περίπτωσιν δυναμικῶς, ὅπως Ἐκεῖνος γνωρίζει!

Ἀλλὰ εἶναι προφανές, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ὅτι ζοῦμε στιγμάς, τὰς ὁποίας γενεαὶ ὁλόκληροι Ὀρθοδόξων, καὶ ἰδιαιτέρως Ποντίων, πατέρων καὶ ἀδελφῶν μας, σφοδρότατα ἐπεθύμησαν νὰ βιώσουν,  καὶ ὅμως ἀνεχώρησαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ζωὴν χωρὶς νὰ ἀξιωθοῦν νὰ τὰς ζήσουν, παραπονεμένοι, μὲ πνιγμένη εἰς τὰ στήθη των τὴν λαχτάρα καὶ τὸν πόθον! «Κι ἂν ἒν Δεκαπενταύγουστον,  κι ἂν ἒν τῆ Παναΐας, ς σὸν Ἀεσὲρ κὶ ἀχπάσκουμες, ς σὴν Σουμελᾶν κὶ πᾶμε! Κὶ ἔχουμε τὰ παρχάρα μουν καὶ τ᾿ἅγια Μοναστήρα, κὶ ἔχουμε τὰ ψηλὰ ραχὰ καὶ τὰ νερὰ τὰ κρῦα», ἐπαραπονοῦντο ἀπαρηγόρητοι. Ἂς συγχαίρουν λοιπὸν σήμερα ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἂς ἀγάλλωνται μαζί μας τὰ πνεύματά των! Ἄλλωστε, τοὺς ἐμνημονεύσαμεν ἤδη, ἀναφέραμε τὰ ὀνόματά των περιληπτικῶς εἰς τὴν Προσκομιδήν. Τοὺς ἔχουμε ἔτσι μυστικῶς ὅλους ἐδῶ. Εἰς τὸ ἱερὸν τοῦτο καὶ κορυφαῖον παλλάδιον τοῦ Πόντου. Εἰς τὸν ἀρραγῆ πύργον τῶν ἐλπίδων κάθε Ποντιακῆς καρδίας! Ἔχουμε τοὺς Σουμελιώτας ἡγουμένους, ἱερομονάχους καὶ μοναχούς. Τοὺς μακαριστοὺς ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς τοῦ Πόντου. Τοὺς παπποῦδες καὶ τὶς γιαγιάδες, τοὺς γονεῖς, τοὺς τρανοὺς καὶ τοὺς ταπεινούς, τοὺς λογίους καὶ τοὺς ἁπλουστέρους! Τοὺς ἐδῶ τελευτήσαντας καὶ τοὺς εἰς χώρας διασπορᾶς μετὰ τὸ 1924. Ὅλους! Ὁλους μαζί μας, ἐπάνω εἰς τὸ ἱερὸν Δισκάριον τῆς Λειτουργίας, μετ᾿ ὀλίγον δὲ καὶ εἰς τὸ ἅγιον Ποτήριον, εἰς τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὅπου καὶ οἱ δικές μας μερίδες βαπτίζονται, μαζὶ μὲ τὶς μερίδες ὅλων τῶν Ἁγίων, ἐξαιρέτως δὲ τῆς «Παναγίας, Ἀχράντου, Ὑπερευλογημένης, Ἐνδόξου, Δεσποίνης ἡμῶν, Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας». Ὅλοι μαζί, ζῶντες, κεκοιμημένοι ἐν Κυρίῳ, Ἅγιοι καὶ δίκαιοι πάσης φυλῆς καὶ κάθε γλώσσης, ἀποτελοῦμε ἕνα ἑνιαῖον καὶ ἀχώριστον χορόν, ἱερῶς ἑορταζόντων τὴν πάνσεπτον Κοίμησιν, μαζὶ μὲ ὅλας τὰς ἁγίας Ἀγγελικὰς δυνάμεις, γύρω ἀπὸ τὸν Θρόνον τῆς Χάριτος, μὲ Κορυφαίαν πάντοτε καὶ προεξάρχουσαν τῆς ὅλης μυσταγωγίας καὶ πανηγύρεως, αὐτὴν τὴν ἱερῶς σήμερον μεθισταμένην Ὑπεραγίαν Θεοτόκον καὶ Μητέρα τοῦ Φωτός. Δόξα τῷ Θεῷ διὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν εὐλογίαν! Δόξα τῷ Θεῷ διὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν χαράν! Παρακαλοῦμε μόνον καὶ δεόμεθα ἡ Παναγία μας, κινουμένη μεταξὺ τοῦ Υἱοῦ Της καὶ ἡμῶν, ποὺ εἴμεθα κατὰ χάριν υἱοθεσίας καὶ ἐμεῖς παιδιά της, ἔμψυχος κληρονομία της, ποτὲ νὰ μὴ μᾶς ἐγκαταλείψῃ, ποτὲ νὰ μὴ μᾶς λησμονήσῃ! Αὐτὴν θεωροῦμε ἁγίαν Σκέπη μας! Αὐτὴν ἀναγνωρίζουμε κραταιὰν Προστασία μας! Ἀποδεδειγμένα, εἶναι ἡ Γοργοεπήκοος τῶν προσευχῶν μας, ἡ Ὑπέρμαχος Στρατηγός μας, ἡ Παυσολύπη μας καὶ ἡ Παντοχαρά μας! Μὲ τὶς διαρκεῖς, τὶς θερμές, τὶς ἐπίμονες, ὅσον καὶ πεπαρρησιασμένες μητρικὲς πρεσβεῖες της πρὸς τὸν Χριστόν, κρατᾶ τὸν κόσμο, στηρίζει τὴν οἰκουμένη, βαστάζει τὰ ἀσθενήματά μας καὶ λυτρώνει ἀπὸ τὸν θάνατο τὶς ψυχὲς τῶν πιστῶν, ἡ Κοσμοσώτειρα!

Ἂς εἶναι εὐλογημένη ἡ σύναξίς μας! Ἂς εἶναι εὐλογημένο τὸ ἱερό μας ἀντάμωμα ἐπάνω εἰς αὐτὸ τὸ θεσπέσιον ὄρος! Ἂς ἀνέλθῃ ἡ προσευχή μας, ἡ λογικὴ λατρεία μας, ἡ ἀναίμακτος θυσία μας, ἡ νηστεία μας, ἡ παράκλησις, τὸ δάκρυ καὶ ὁ ἀλάλητος στεναγμὸς τῆς καρδιᾶς μας ὡς θυμίαμα εὐῶδες καὶ εὐπρόσδεκτον ἐνώπιον τοῦ Θρόνου τοῦ Θεοῦ! Νὰ ἐπιστρέψετε ὅλοι σας, ἀγαπητοὶ προσκυνηταί, εἰς τὰ σπίτια σας χαρούμενοι, ἱλαροί, ὁλόφωτοι, πλούσιοι εἰς ἱερὰ βιώματα καὶ θεῖες εὐλογίες. Εἰς χάριτας καὶ δωρεὰς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τῆς Μητρός! Καὶ τοῦ Σωτῆρος, καὶ τῆς Παναγίας! Χρόνια πολλὰ εἰς ὅλους, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς ὅσας καὶ ὅσους ἄγουν τὰ ὀνομαστήριά των. Καὶ τοῦ χρόνου πάλιν ἐδῶ, πάλιν εἰς τὸν Πόντον καὶ τὴν προσκυνητὴν Βασίλισσά του τὴν Σουμελιώτισσα! Ἀμήν. Γένοιτο! 

Λεπτομέρειες

Όπως αναφέρει σε δημοσίευμα της 23-8-2019 η Τουρκική εφημερίδα Milliyet, με τον χαρακτηριστικό τίτλο ,«το Υπουργείο Τουρισμού διεκδικεί την «περιουσία» της Μονής της «Παναγίας Σουμελά».

Λεπτομέρειες

Την προβολή του ντοκιμαντέρ της ταινίας για τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου με τον τίτλο «Η Μπάντα» του Νίκου Ασλανίδη, θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 16 Ιουνίου 2019, και ώρα 14.00, στην πόλη του Ντόρτμουντ στη Γερμανία.

Λεπτομέρειες

Για έκτη συνεχή χρονιά έγινε η Πατριαρχική Θεία Λειτουργία στο όρος Μελά στη Ματσούκα της Τραπεζούντας του Πόντου, προεξάρχοντος του Οικουμενικού Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως κ. Βαρθολομαίου, με την συμμετοχή εκατοντάδων πιστών από την Ελλάδα και ολόκληρο τον κόσμο.

Λεπτομέρειες

Περισσότεροι από 15 εκατομμύρια επισκέφθηκαν την Παναγία Σουμελά στο όρος Μελά, στην Ματσούκα της Τραπεζούντας του Πόντου, γεγονός που δείχνει πως ο θρησκευτικός τουρισμός και η Παναγία των Ποντίων, ελκύει όλο και περισσότερο κόσμο, όχι μόνο από τους ελληνικής καταγωγής πολίτες, αλλά και από τους Τούρκους.

Λεπτομέρειες

Πάλι με ξεσήκωσαν...

Οι φίλοι συμπατριώτες Τούρκοι, που ασχολούνται με την ιστορία της Νικοπόλεως, ανακάλυψαν σήμερα ότι υπάρχει κάπου μια και μοναδική φωτογραφία μεγάλων διαστάσεων, που παρουσιάζει τη Νικόπολη πριν από 120 χρόνια, με όλες τις λεπτομέρειές της (εκκλησίες ελληνικές και αρμενικές, σχολεία, κτίρια, κεντρική αγορά, χάνι κ.λπ.).

Η ιστορική σημασία αυτής της φωτογραφίας είναι τεράστια, αφού μετά την εξέγερση των Αρμενίων το 1915 και τη σφαγή τους, η πόλη πυρπολήθηκε και γλίτωσαν ελάχιστα κτίρια από την καταστροφή. Επιπλέον, δεν υπάρχει μέχρι τώρα καμία άλλη φωτογραφία που να παρουσιάζει την πόλη τόσο ευκρινώς και με λεπτομέρειες, πριν από το 1915.

Αντιλαμβάνεστε λοιπόν τι «αναταραχή» επικρατεί τις τελευταίες ώρες στους κύκλους των ερευνητών, των ιστορικών και των τοπικών παραγόντων της Νικοπόλεως.

Μέχρι που πριν από λίγα λεπτά «ανέβηκε» η συγκεκριμένη φωτογραφία, με την πληροφορία ότι η αυθεντική φωτογραφία δεν βρίσκεται στα χέρια πλούσιων Αρμενίων από την Αμερική (όπως έλεγαν), αλλά στην ιδιωτική συλλογή ενός... πτωχού ΡΩΜΙΟΥ Νικοπολίτη, που «μάτωσε» άλλη μια φορά, προκειμένου να ανακαλύψει και να σώσει ιστορικά κειμήλια της πατρίδας του (520 ευρώ κόστισε αυτή η συγκεκριμένη φωτογραφία).

Και επειδή τον ξεσηκώσανε και τον έχουν πεθάνει στα μηνύματα και στα τηλεφωνήματα τις τελευταίες ώρες, τους είπε ότι θα δώσει και ένα ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ στις τοπικές αρχές, για να το έχουν κι αυτοί που τόσο πολύ τους αφορά.

Άλλωστε στην Ελλάδα δεν υπάρχει ενδιαφέρον γι` αυτά τα πράγματα... Τα λεφτά πηγαίνουν στους χορούς, στα μουχαπέτια, στους καλλιτέχνες και στις δημόσιες σχέσεις...

Άντε, καλά καρναβάλια τώρα...
Νίκος Πετρίδης

Το κείμενο και η φωτογραφία δημοσιεύθηκε στο προσωπικό προφίλ του Νίκου Πετρίδη στο fb

Λεπτομέρειες

Πατριαρχική Θεία Λειτουργία θα πραγματοποιηθεί τον Δεκαπανταύγουστο στην Παναγία του όρους Μελά στον ιστορικό Πόντο, προεξάρχοντος του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως κ. Βαρθολομαίου, με την παρουσία πλήθους πιστών από την Ελλάδα και ολόκληρο τον κόσμο.

  • Βρίσκεστε εδώ:  
  • Αρχική
  • ΠΟΝΤΟΣ
  • Ανακοίνωση Υπουργείου Εξωτερικών για την βεβήλωση της ιστορικής Μονής της Παναγίας Σουμελά