Επισκέψιμο θα είναι πλέον το ιστορικό μοναστήρι των Ελλήνων του Πόντου, η Παναγία Σουμελά, στο όρος Μελά στη Ματσούκα της Τραπεζούντας του Πόντου, μετά από εργασίες αποκατάστασης που κράτησαν περισσότερο από πέντε χρόνια.

Κατηφορίζαμε από το αρχαίο Μοναστήρι.

Ήταν Μάρτης του 2019, στον Πόντο.

Παναγία στό όρος Μελά,

εξ ού και ΣουΜελά.

Γινόντουσαν αναστηλωτικές παρεμβάσεις στη Μονή, σωστικές εργασίες στις τοιχογραφίες, αποκαθαίρεση επικινδύνων υπερκείμενων βράχων.

Είχε προηγήθηκε περιήγηση από τον Έφορο Αρχαιοτήτων της Τραπεζούντας, τη αδεία του Υπουργού Πολιτισμού της Τουρκίας. Ευχαριστών γιά την χορηγηθείσα άδεια επισκέψεως και την λεπτομερή παρουσίαση των εν εξελίξει εργσσιών, πρότεινα την συνεργασία γιά την αποπεράτωση αυτών με τις Υπηρεσίες των Βυζαντινών Αρχαιοτήτων του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού, ως έμμεσο σχολιαστικό υπαινιγμό στην ποιότητα όσων διαπίστωνα. "Ο δε εσιώπα", κατά την ευαγγελικήν αποστροφήν, ουδέν απεκρίνατο.

Η προσέγγισή τους είναι καταφανέστατα τουριστικής εκμετάλλευσης! Τούτο γίνεται καταφανέστατο και από το βίντεο που προβάλλεται στους επισκέπτες! Πρόκειται γιά βίντεο κακής προπαγάνδας, γιά μιά αντιαισθητική κακοποίηση της ιστορικής διαχρονίας κι εκκλησιαστικής αλήθειας! Λογικές πόρρω απέχουσες της επιστημονικής τεκμηρίωσης, του αρχαιολογικού σεβασμού και της υγιούς τουριστικής αντίληψης!

Κατηφορίζαμε!

Αμίλητοι!

Βαθιά εντυπωσιασμένοι!

Η αρχαία Σταυροπηγιακή Πατριαρχική Μονή της Παναγίας ιδρυμένη σε τοποθεσία εκπάγλου ωραιότητας κι άγριας ομορφιάς που συναρπάζει, κρεμόμενη μεταξύ ουρανού και γής, δομημένη σε σπηλαιώδες πλάτωμα ριζιμιού βράχου, υπήρξε η ψυχή της Ρωμιοσύνης της Τραπεζούντας, του ανατολικού Εύξεινου Πόντου γιά χίλια πεντακόσια τουλάχιστον χρόνια!

Τις διηγήσεται τα θαυμάσια αυτής;

Μεσημέριασε και σταματήσαμε γιά να γευματίσουμε παροχθίως. Γνωστή η κουζίνα, γευστικότατη και οικεία, ιδιαίτερα μάλιστα εάν έχεις φιλοξενηθεί σε προσφυγικό σπίτι Τραπεζουντίων, Αργυροπολιτών, Καρσλήδων!

Την ώρα που αναχωρούσαμε, κινήθηκα, κατά το συνήθειο, να ευχαριστήσω τον εστιάτορα.

Με τράβηξε εντός! Οι συνοδεύοντες ευγενικοί καλοεκπαιδευμένοι τούρκοι αστυνομικοί έμειναν έξω.

Μου μίλησε στα Ρωμέικα! Άψογα! Συγκινημένος εκφράστηκε με κοφτές φράσεις. Ρωμιός από τους παραμείναντες. Οι συγγενείς του ζούν πρόσφυγες στην Καβάλα. Έρχεται και τους βλέπει, ιεροκρυφίως, "διά τον φόβον των Ιουδαίων"!

Περάσαμε τα τείχη των Μεγάλων Κομνηνών, εισοδεύοντες στην καρδιά της αρχαίας Τραπεζούντας. Επισκεπτόμασταν την μετατραπείσα σε οθωμανικό τέμενος Μητρόπολη της Τραπεζούντας, την Παναγία την Χρυσοκέφαλη, την Καθέδρα του Μητροπολίτου, όταν ο μόνος αστυνομικός που είχε εισέλθει μαζί μας, καθυστερούντος του αρμοδίου Χότζα, αφού διαπίστωσε ότι βρισκόμαστε μόνοι εντός, άρχισε να ανασηκώνει τα χαλιά στο κεντρικό κλίτος του Ναού, αποκαλύπτοντας το περίτεχνο δάπεδο της Μητροπολιτικής Καθέδρας, που αψευδώς στους αιώνες πιστοποιούσε τους κτίτορες κι ιδρυτές του μνημείου!

Στον παλαίφατο εν συνεχεία Ναό που είχε ανεγερθεί ως Μαρτύριον, προς τιμήν και μνήμην του Νεομάρτυρος Ευγενίου, προστάτου της Τραπεζούντος, λίγη ώρα αργότερα, η πρωτοβουλία γιά την φανέρωση των τεκμηρίων και πειστηρίων της κτιτορικής πατρότητας ανήκε στην ίδιο τον Χότζα του τεμένους. Μόνος μας οδήγησε στην ανατολική όψη του Ναού, όπου το πάλαι ιερόν, γιά να μας υποδείξει τον Σταυρό, από οπτούς πλίνθους, που είναι ενσωματωμένος στην αρχική τοιχοποία, λιθοπλινθοπερίκλειστη τοιχοποιία, του μνημείου και παραμένει αψευδές σημείον! Ναί, ο Χότζας. Του έσφιξα το χέρι ευχαριστώντας ειλικρινώς.

Ήταν μιά ανεπίσημη επίσκεψη Έλληνα Υφυπουργού Εξωτερικών! Δεν είχε ανακοινωθεί δημόσια! Η επανάληψη όμως των αυθόρμητων εκδηλώσεων από τους απλούς κατοίκους έδειχνε το κλίμα , αποδείκνυε το εύκρατον γιά την Ρωμιοσύνη κλίμα! Σήμερα, εκατόν χρόνια μετά την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών!

Δεν θα αναφερθώ σ' όλες τις εγκάρδιες προσεγγίσεις, δεν θα μνημονεύσω όλες τις συνομιλίες "σα Ρωμέικα" που είχα το σποκαλυπτικό αυτό διήμερο στην Τραπεζούντα, δεν θα περιγράψω τα των εργατών που δούλευαν σε σωστικές παρεμβάσεις στο κλεινό Ναό της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας, που εφορά τους θαλασσινούς ορίζοντες του Ευξείνου επί τόπου υψηλού ιδρυθείσα, δεν θα περιγράψω την συγκίνηση της κουβέντας με φοιτητή από ορεινό χωριό της περιοχής που, αψηφώντας την αστυνομική παρουσία, μας παρακαλούσε να επισκεφτούμε το χωρίον του, ούτε θα μνημονεύσω τους εξαιρετικούς μουσικούς - κεμεντζετζήδες και τραγουδιστές που έσπευσαν να μας καλωσορίσουν μόλις πληροφορήθηκαν την παρουσία μας. Ελπίζω να μου δοθεί η ευκαιρία εκτενέστερης και λεπτομερειακής παρουσίασης της εμφανούς λαχτάρας του παραμείναντος ρωμέικου πληθυσμού στον Πόντο!

Απλώς κατανόησα, εν τοις πράγμασι, βαθιά τον πραγματικό λόγο της τουρκικής άρνησης γιά ίδρυση και λειτουργία Ελληνικού Προξενείου στην Τραπεζούντα, αλλά και την ανυπαρξία επίσημου Ελληνικού πολιτικού σχεδιασμού και στιβαρών πολιτικών θέσεων γιά την διαχείριση των κρισίμων δεδομένων, πολιτισμικά κι εκκλησιαστικά, γεωπολιτικά και διπλωματικά, πολιτικά κι οικονομικά, εθνικά και εθνολογικά, γιά μιά περιοχή στην οποία οι Έλληνες είμαστε παρόντες χωρίς διακοπή, υπογραμμίστε το αδιακόπως, από τους καιρούς της Μυθολογίας, των Αργοναυτών και της Μήδειας, του χρυσόμαλλου δέρατος, της Ιφιγένειας και του Ορέστη, της ίδρυσης αποικιών πολιτισμού κι εμπορίου των οποίων τα ονόματα, η παράδοση κι η παρουσία συνεχίζεται άχρι του νύν!

Χάραξη πολιτικής, χωρίς επίγνωση των ιστορικών συμπλεκομένων δεδομένων, χωρίς καταγραφή επί γεωγραφικού χάρτου των ιστορικών εναλλαγών, χωρίς βαθιά γνώση των πολιτισμικών, γλωσσολογικών κι εκκλησιαστικών υποβάθρων του φαίνεσθει των δρωμένων δεν μπορεί να έχει σοβαρά χαρακτηριστικά.

Δανείζομαι, ως γέφυρα, μιά φράση του Ξενοφώντα, γραμμένη τετρακόσιους χρόνους πριν την Χριστού Γένναν, όπου αναφερόμενος στους Μυρίους σχολιάζει: "και αφικνούνται πορευόμενοι εις Κερασούντα τριτταίοι, πόλιν Ελληνίδαν επί θαλάττη, Σινωπέων άποικον εν τη Κολχίδι χώρα"!

Και καθώς τούτες τις ημέρες κατακλύζεται ο τόπος και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από επιφωνήματα, συνθήματα, κραυγές - ευτυχώς υπάρχει και η τεκμηριωμένη πολλαπλώς ιστορική προσέγγιση - γιά την Γενοκτονία που συντελέστηκε πρίν ένα αιώνα στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με θύματα του Χριστιανικούς πληθυσμούς αδιακρίτως, και απαριθμώ Αρμενίους και Ρωμιούς (σε Πόντο, Θράκη, Ιωνικά παράλια), Συροχαλδαίους και Ασσηρίους, θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ στα της σήμερον εν εξελίξει στην Τραπεζούντα και την Αργυρούπολη, στην Κερασούντα και την Σαμψούντα, τα Κοτύωρα και την Ριζούντα, την Μπάφρα και το Κάρς!

Όχι δεν δικαιούμαστε να μιλούμε γιά χαμένες Πατρίδες, ούτε γιά συνωστισμούς στην προκυμαία της Σμύρνης!

Τις προαιώνιες Εστίες του ελληνικού πολιτισμού τις σεβόμαστε, αφού περί αυτού πρόκειται, και οφείλουμε να αποδεικνύουμε με πολιτικές την ιστορική μας επίγνωση, γιά τις αλησμόνητες Πατρίδες των Αργοναυτών και των Μεγάλων Κομνηνών, έχοντες ενώπιόν μας την απτή πραγματικότητα, τις υπαρκτές ζωντανές κοινότητες του σήμερα στην Τραπεζούντα και την Πόλη, που κρατούν την διαχρονική ελληνόφωνη λαλιά τους , στη μοναδική ομορφιά της διαλέκτου του Πόντου, κοινοτήτων και κατοίκων που συνεχίζουν να τραγωδούν και να χορεύουν πυρρίχιο!

Και βέβαια είναι καθορισικά σημαντικές οι μνημόσυνες αναφορές κι εκδηλώσεις των εκατομμυρίων θυμάτων της εν συνόλω σχεδιασθείσης και σταδιακά εκτελεσθείσης Γενοκτονίας των Χριστιανών στην Ανατολία! Συγχωρέστε με να επιμείνω, ότι πορευτήκαμε και συνεχίζουμε οδεύοντες, χωρίς Πολιτικές εν επιγνώσει και δίχως ισχυρή πολιτική βούληση! Όμως επ' αυτών θα επανέλθω! Οχληρά!

Το βράδυ της διήμερης παρουσίας στην Τραπεζούντα, σε κεντρικό ξενοδοχείο της πρωτεύουσας των Μεγάλων Κομνηνών, μιάς πόλη που ήταν κι είναι κομβικός στσθμός στον πανάρχαιο χερσαίο δρόμο του μεταξιού, τελέσαμε τα εγκαίνια ενός γραφείου διεκπεραίωσης αιτημάτων γιά χορήγηση τουριστικής βίζας γιά την Ελλάδα. Όλες οι αρχές της Τραπεζούντας παρούσες, Νομάρχης, Δήμαρχος, Συμβούλια, Επιμελητήρια ... Άλλωστε τους είχα καλέσει με αυτοπρόσωπη επίσκεψη εγκαίρως! Εξαιρετική η βραδιά!

Η έκπληξη, οι εκπλήξεις ήρθαν στην επακολουθήσασα δεξίωση!

Δημοτικοί σύμβουλοι και δημοσιογράφοι, μέλη των Διοικήσεων των Επιμελητηρίων, έμποροι κι επιχειρηματίες, εξαγωγείς και παράγοντες του τουριστικού κλάδου

μετά τα δημόσια επαινετικά επιφύλαξαν εν σχέσει με την πρωτοβουλία,

μετά τις εκφώνως διατυπούμενες προτάσεις και ευχές τους γιά διεύρυνση των τουριστικών, οικονομικών πολιτισμικών επαφών μεταξύ της Τραπεζούντας και της περιοχής της με την Ελλάδα, όταν εν κατακλείδι πλησίαζαν με το ποτήρι τους γιά τις προσωπικές συστάσεις και γνωριμές, ήταν πάμπολλοι αυτοί που δεν δίστασαν να χαιρετίσουν με την μητρική ντοπιολαλιά, "σά Ρωμέικα", ήγουν στην ξεχωριστή διάλεκτο της Ελληνικής, όπως αυτή μιλιέται στον Πόντο στην διαχρονία της πορείας μας στους αιώνες!

Η πλέον ηχηρή εκ των προφορικών αυτών παρεμβάσεων, αυτή που μου προκάλεσε την μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η του Προέδρου του Επιμελητήριου Τραπεζούντος! Όλο το Διοικητικό Συμβούλιο των Επιμελητηριακών είχε σχηματίσει κύκλο στο κέντρο της αίθουσας και σχολίαζε τα της ελληνικής πρωτοβουλίας και της ημιθεσμικής παρουσίας στην Τραπεζούντα! Συμμετείχα στην ευφορία της συζητήσεως, όταν ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου, που προετοιμαζόταν να αποχωρήσει, στράφηκε και ενώπιον όλων έδειξε τρείς εκ των μελών του Διοικητικού και με ενημέρωσε: Τώρα εμείς ευχαριστούμε και καληνυχτούμε. Οι τρείς όμως αυτοί συνάδελφοι, που είναι αίμα σας, θα παραμείνουν γιά περαιτέρω συστάσεις και γνωριμία!

Έμεινα εμβρόντητος!

Τω όντι, παρέμειναν!

Μεγάλοεπιχειρηματίες όλοι τους.

Οι συγγενείς τους στη Θεσσαλονίκη, στη Δράμα, στο Κιλκίς...

Και καλατσεύουν ρωμέικα!

Γι’ αυτό είναι κρίσιμο γιά την χάραξη της Πολιτικής η ύπαρξη δεδομένων, στοιχείων, συνδυασμών, εκτίμησης, ανάλυσης, στρατηγικής, σχεδίων εφαρμογής!

Και βέβαια έγνοια γιά σοβαρή διαχείριση, γιά αξιοπρέπεια στην Πολιτική!

Νύν καιρός ευπρόσδεκτος!

Πηγή: Ανάρτηση στην προσωπική σελίδα στο fb του Μάρκου Μπόλαρη, υφυπουργού Εξωτερικών τον Μάρτιο του 2019

Η πολυβραβευμένη δραματική τουρκική ταινία «Το κρύο της Τραπεζούντας / Cold of Kalandar», του Mustafa Kara, παρουσιάστηκε πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τόκιο το 2015, όπου απέσπασε τα βραβεία καλύτερης ταινίας και καλύτερης σκηνοθεσίας. Βραβεία απέσπασε και στα φεστιβάλ της Κωνσταντινούπολης, της Αττάλειας και της Χάιφα, ενώ προτάθηκε για Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας το 2016.

Έμαθα ότι δυστυχώς έφυγε από την ζωή ο δάσκαλος Αλί Σουκρού Καρά από το χωριό Σάυρατς της Τόνυας Τραπεζούντας.

Τον γνώρισα έναν 15αυγουστο του 2013 μετά την Πατριαρχική Θεία λειτουργία στην Παναγία Σουμελά της Τραπεζούντας.

Πήγαμε στο παρχάριν του χωριού του στα 1800 μέτρα.

Είχε κρύο ομίχλη και χιονόνερο.

Στο τραπέζι αντί τραπεζομάντηλα είχε εφημερίδες, έρεε το ρακί και το ουίσκι σε μπουκάλια γάλακτος μεταμφίεση.

Όλοι κάπνιζαν βαριά άφιλτρα.

Στο δώμα που κανονικά χωράνε 20 ήταν μέσα 60 άτομα και είχε μια ξυλόσομπα.

Τον δάσκαλο τον είχα δίπλα μου.

Μιλήσαμε ώρες σε άψογα Αρχαία Ελληνικά Τραπεζούντας.

Κανονική συζήτηση για τα πάντα.

Μου είπε την ιστορία των προγόνων του.

Στο αυτί.

Την ήξερα αλλά άλλο να στην λέει ένας από κεί.

Μετά μου λέει ότι όλα τα κορίτσια του τα έδωσε αρχαία Ελληνικά ονόματα και ένα έδωσε το όνομα Σουμέλα χατήρι της Παναγίας.

Και οι κόρες δούλευαν σε Ελληνικά νοσοκομεία στην Πόλη.

Τον ρώτησα γιατί το κάνει.

Μου είπε αυτά ήταν τα παλιά τους.

Η ανάμνηση τους.

Στο τέλος τον παρακάλεσα να τραγουδήσει το σπαρακτικό τραγούδι που ο ίδιος έγραψε τους στίχους.

Τ' εμόν η Σεβταλίτσα.

Δεν μπορώ να περιγράψω την στιγμή.

Ένας σύγχρονος Σοφοκλής στα βουνά της Τραπεζούντας με έναν μοναδικό τρόπο υμνούσε τον χαμένο αγνό έρωτα με βαθιά λυρική και τραγική ερμηνεία σχεδόν επική.

Ελαφρά τα χώματα σου Δάσκαλε.

Θα σε ευχαριστώ πάντα για αυτή την βραδιά

Πηγή: Από την προσωπική σελίδα του Γιώργου Γεωργιάδη στο fb

Τις εργασίες αποκατάστασης στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα στην Τραπεζούντα του Πόντου, ανακοίνωσε ο δήμαρχος της Ματσούκας, Κοράι Κοτσχάν.

Κοινή ανακοίνωση εξέδωσαν η Παν-Ποντιακή Ομοσπονδία Αμερικής και Καναδά και η Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας, για το άνοιγμα της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο και της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας.

Μουσικό χειρόγραφο του Μοναστηριού του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα του 1750, στον Πόντο, που υπογράφει ως κτήτορας ο Θεοφάνης Περιστερεώτης, πωλήθηκε σε πλειστηριασμό σε οίκο του Λονδίνου, όταν ενδιαφερόμενος πλειοδότησε σε τιμή 10 φορές περισσότερο από την τιμή που εκτίμησε ο οίκος.

Ορατός περισσότερο από ποτέ είναι ο κίνδυνος της κατάρρευσης και κατά συνέπεια εξαφάνισης των τελευταίων ελληνικών κτισμάτων στην Κερασούντα αλλά και ολόκληρο τον Πόντο.  Σύμφωνα με είδηση της τουρκικής ενημερωτικής ιστοσελίδας «Demokrat Ηaber», την οποία αναμεταδίδει η ομογενειακή εφημερίδα «Ανατολή», στον ελληνικό οικισμό της Κερασούντας, Zeytinlik (Ελαιώνες), 85 κτίρια, που είναι καταχωρημένα ως προστατευόμενα  Β’ βαθμού, κινδυνεύουν να καταρρεύσουν.

Η συνοικία είναι χτισμένη στους πρόποδες του κάστρου της Κερασούντας και εκτείνεται ως την παραλία. Η κατασκευή των σπιτιών χρονολογείται από το 1840 και είναι τοποθετημένα με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε να μην επηρεάζουν το φως, τη θέα και την κυκλοφορία του αέρα των άλλων κτισμάτων.

Για την κατασκευή των αρχοντικών που βρίσκονταν μέσα σε ευρύχωρους κήπους, χρησιμοποιήθηκαν εισαγόμενα υλικά μαζί με πέτρες τοιχοποιίας. Ενώ μερικά από τα στενά δρομάκια της γειτονιάς που οδηγούν στο κάστρο της Κερασούντας παρέμειναν άθικτα, κάποιοι άλλοι δρόμοι διαπλατύνθηκαν, με αποτέλεσμα να πληγεί ο ιστορικός ιστός και να κατεδαφιστούν τοίχοι των αρχοντικών, λόγω και της αυξανόμενης στρεβλής αστικοποίησης τα τελευταία χρόνια.

Τα αρχοντικά άλλαξαν χέρια

Μέσα στη συνοικία, εκτός από 68 αρχοντικά τα οποία μέχρι την ανταλλαγή ανήκαν σε Έλληνες του Πόντου, υπάρχουν καθολικές, ορθόδοξες εκκλησίες και ένα σχολείο, τα οποία διατηρούν την ύπαρξη τους. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών πολλά ελληνικά αρχοντικά άλλαξαν χέρια. Τα περισσότερα σπίτια πέρασαν σε χέρια κατοίκων της περιοχής και κάποια άλλα χρησιμοποιούνται ως παραρτήματα διαφόρων τουρκικών υπουργείων.

Σύμφωνα με το δημοσιογράφο Τολγκά Γκιουνέι, το ιστορικό Γυμνάσιο Necati Bey, σήμερα χρησιμοποιείται ως Κέντρο Λαϊκής Επιμόρφωσης. Ένα από τα αρχοντικά μετατράπηκε από το υπουργείο Εθνικής Παιδείας σε λαϊκή βιβλιοθήκη. Μετά τις εργασίες αποκατάστασης από το υπουργείο Πολιτισμού, από τις πινακίδες που τοποθέτησαν έξω από τα ελληνικά αρχοντικά διαβάζουμε ακόμη και τώρα την ιστορία τους. Σε ένα από αυτά διαβάζουμε ότι το αρχοντικό που το 1899 ανήκε στην Μαρία, κόρη του Χατζή Παναγιώτη, σήμερα ανήκει σε έναν πολίτη ονόματι Μουσά Γιλμάζ.

Το ελληνικό σχολείο έγινε «Λύκειο İmam Hatip»

Η εκκλησία του Αγίου Νικόλα που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν από τους ορθόδοξους της Κερασούντας, σήμερα έχει μετατραπεί σε μουσείο και η παλιά καθολική εκκλησία από το 1967 χρησιμοποιείται ως παιδική βιβλιοθήκη. Το παλιό ελληνικό σχολείο, που μετά την ίδρυση του τουρκικού κράτους χρησιμοποιήθηκε ως εμπορικό λύκειο Κερασούντας, μετατράπηκε σε λύκειο İmam Hatip (θρησκευτικό σχολείο) θηλέων Κερασούντας. Εκτός από αυτά τα κτήρια, 2 από τις παλιές εκκλησίες της γειτονιάς έχουν γκρεμιστεί. Μιας εξ αυτών ο τοίχος, βρίσκεται μέσα σε ένα κτίριο που χρησιμοποιείται ως δεξαμενή νερού. Το ελληνικό νεκροταφείο, όπου βρισκόταν ο τάφος του Καπετάν Γιώργη που διετέλεσε δήμαρχος της Κερασούντας, καταστράφηκε εντελώς κατά την κατασκευή του παραλιακού δρόμου Κερασούντας - Τραπεζούντας.

Οι κυνηγοί θησαυρών κατέστρεψαν την ιστορική εκκλησία στη Σαμψούντα

Αντίστοιχες καταστροφές καταγράφονται και στη Σαμψούντα του Πόντου, αλλά αυτή τη φορά από κυνηγούς θησαυρών. Στην περιοχή Τεκέκιοι (Tekkeköy) στη Σαμψούντα, λεηλατήθηκε από τους κυνηγούς θησαυρών μία ελληνική ορθόδοξη εκκλησία, ενώ οι βάνδαλοι έγραψαν ακόμη και γκράφιτι στους τοίχους της.

Οι κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν πως το τελευταίο διάστημα η εκκλησία χρησιμοποιείται και από αλκοολικούς που επιδίδονται σε πράξεις ασχημοσύνης. Η ελληνο - ορθόδοξη εκκλησία, η οποία εικάζεται πως χτίστηκε τον 17ο αιώνα, έχει ερειπωθεί εξαιτίας λαθραίων ανασκαφών. Η εκκλησία εγκαταλείφθηκε από τους Έλληνες που ανταλλάχθηκαν βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης.

Ο έπαρχος της περιοχής έχει ζητήσει πάντως να αναπλαστεί η εκκλησία και να αξιοποιηθεί ως τουριστικός προορισμός.

Υπό προστασία η Σάντα στην Αργυρούπολη

Αντίθετα πάντως με την Κερασούντα και τη Σαμψούντα, τα ερείπια των ελληνικών κτισμάτων στη Σάντα στην Αργυρούπολη, περιοχή που είναι γνωστή και ως «η κρυμμένη πόλη κοντά στον ουρανό», τέθηκαν πλέον υπό προστασία, ως μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς.

Με ιστορία από τον Μεσαίωνα, τα ερείπια στη Σάντα αποτελούνται από πέτρινα μονώροφα κτίσματα και εκκλησίες ρωμαίικης αρχιτεκτονικής. Η εφημερίδα «Χουριέτ» με τίτλο «Η Σάντα πλέον θα φυλάσσεται» αναφέρει πως η απόφαση δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης και ότι η περιοχή θα αναπλαστεί με στόχο την τουριστική ανάπτυξη.

Η Κερασούς του Πόντου

Για την προέλευση του ονόματος Κερασούς υπάρχουν δυο εκδοχές. Η μια ότι προήλθε από την άφθονη καλλιέργεια κερασιών, ενώ η άλλη ότι η χερσόνησος όπου είναι χτισμένη η πόλη, εκτείνεται σαν κέρας προς τη θάλασσα. Μέχρι την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1923, η Κερασούντα ήταν πόλη με σημαντικό ελληνικό πληθυσμό.

Σύμφωνα με τον Γάλλο Cuinet που επισκέφθηκε την Κερασούντα στα τέλη της δεκαετίας του 1880 και πραγματοποίησε έρευνα για λογαριασμό της Γενικής Διαχείρισης Χρεών, το 1887 στο κέντρο της πόλης ζούσαν 8.440 κάτοικοι, εκ των οποίων 3.588 Μουσουλμάνοι, 3.906 Ρωμιοί και 946 Αρμένιοι.

Δηλαδή, εκείνη την ημερομηνία το 46,2% του πληθυσμού της πόλης αποτελείτο από Έλληνες, ενώ το 57,4% αποτελείτο εξ ολοκλήρου από μη μουσουλμάνους. Ως αποτέλεσμα των σφαγών μεταξύ 1914-1923, κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, σημειώθηκε σημαντική μείωση του ελληνικού πληθυσμού.

Σύμφωνα με την Μητρόπολη Αμάσειας στην οποία υπάγονταν οι Ρωμιοί της Κερασούντας, συνολικά σφαγιάστηκαν 134.78 Ρωμιοί στην Αμάσεια, στην  Σαμψούντα και στην Κερασούντα. Το μόνο που άφησαν πίσω τους οι Έλληνες ήταν τα αρχοντικά και οι εκκλησίες τους.

Σοφία Ζαχαράκη

Πηγή: https://www.ethnos.gr/ellada/132835_kindyneyoyn-me-exafanisi-ta-ellinika-ihni-ston-ponto

ΤΟΥ ΦΟΡΗ ΠΕΤΑΛΙΔΗ

Η Σοφία Αμπερίδου, είναι μια καλλιτέχνης, ζωγράφος – αγιογράφος, που οι ρίζες, τα ακούσματά της, αλλά και η ίδια της η ζωή, οδηγούν τα βήματά της, στην μακραίωνη ιστορία του ποντιακού ελληνισμού.

Ορθόδοξο μοναστήρι στον Εύξεινο Πόντο έχει μπει στο μάτι του δήμου Τσάιμπασί και απειλείται να γίνει τεκές (ιστορικά χώρος συνάθροισης και ησυχαστήριο των δερβίσηδων).

Ο Adem Ekiz, ο αγαπημένος τραγουδιστής από την περιοχή των Σουρμένων του Πόντου, μας προσφέρει μια ακόμη δημιουργία με τη γλυκόλαλη φωνή του, στην ρωμαίικη διάλεκτο, αυτήν που έμαθε από τον Παππού και την Καλομάνα (Γιαγιά) του, όπως και χιλιάδες κάτοικοι στον Εύξεινο Πόντο, που ως μουσουλμάνοι εξαιρέθηκαν της Ανταλλαγής των Πληθυσμών της Συνθήκης της Λωζάνης.

Με σκοπό την εκπόνηση Μελέτης Σκοπιμότητας που αφορά τη σύσταση Παρατηρητηρίου Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) για τη Μαύρη Θάλασσα συμπράττουν το Δίκτυο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Μαύρης Θάλασσας (Sustainable Development Solutions Network Black Sea - SDSN Black Sea), μέσω του ΑΠΘ, το οποίο φιλοξενεί το Δίκτυο, και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Ρωσίας (Financial University under the Government of the Russian Federation - FinU).

Ο Μάρτιος (Μάρτ’ς) είναι ο μήνας της γεννήσεως των καρπών της γης. Στον Πόντο ήταν γνωστός ως Μάρτ’ς στην περιοχή της Τραπεζούντας, Χαλδία, Σάντα, Κοτύωρα και ως Μάρτης σε Ινέπολη, Κερασούντα και Οινόη.

Ένας οικισμός περίπου 14.000 ετών, βρέθηκε στην περιοχή της Κασταμονής του Πόντου, από ομάδα ερευνητών, γεγονός που δείχνει ιδιαίτερη δραστηριότητα για εκείνη την εποχή στην περιοχή, κυρίως για να κυνηγήσουν.

Προ ημερών, σε μια επικοινωνιακή φιέστα ο πρόεδρος της Τουρκίας κ. Ταγίπ Ερντογάν εν μέσω μιας σειράς συνεχών προκλητικών όσο και επιθετικών ενεργειών δισεκατομμυρίων Χριστιανών, αλλά και της πανδημίας του κορωνοϊου, ανήγγειλε μέσω των Μ.Μ.Ε., παρά την μέχρι χθες αρνητική απάντηση της Νομαρχίας Τραπεζούντας, σε σχετική επιστολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, την παραχώρηση αδείας για την πραγματοποίηση μετά από πέντε χρόνια Θείας Λειτουργίας στην ιστορική μονή της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΟΥΜΕΛΑ.

Με κεντρικό ομιλητή τον δρ. Ηλία Πετρόπουλο, Ιστορικό, Αρχαιολόγο, αναπληρωτή καθηγητή στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, συνεχίζεται η τέταρτη διαδικτυακή εισήγηση της Ένωσης Ποντίων Νίκαιας - Κορυδαλλού, η οποία θα γίνει την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2021 και ώρα 20.30 με θέμα «Οι Αρχαίοι Έλληνες κατακτούν τον Εύξεινο Πόντο».

ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΖΙΜΑΣ

Με το που ξεκίνησε, υπό έκτακτες ειδικές συνθήκες φέτος, η Θεία Λειτουργία στο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο, ο μητροπολίτης Ιωάννης ανέσυρε από το ράσο έναν ασημένιο σκαλιστό σταυρό και τον ακούμπησε στην Αγία Τράπεζα. Εναν αιώνα μετά τον ξεριζωμό ο σταυρός-κειμήλιο επέστρεφε και πάλι στην Τραπεζούντα, από όπου ξεκίνησε το 1922 το μεγάλο ταξίδι κρυμμένος κάτω από το ράσο του πατρός Δαμιανού, προπάππου του σημερινού δεσπότη Ζάμπιας, κατά κόσμον Ιωάννη Τσαφταρίδη.

Την ιδιαίτερη συγκίνησή του για την συμμετοχή του στην επικείμενη Θεία Λειτουργίας τον Δεκαπανταύγουστο στην Παναγία Σουμελά στον ιστορικό Πόντο, στα υψώματα του όρους Μελά, στη Ματσούκα του Πόντου, εξέφρασε ο Μητροπολίτης Ζάμπιας κ. Ιωάννης, ποντιακής καταγωγής.

Μια εξαιρετικού ενδιαφέροντος Ημερίδα θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2021, στις 6 το απόγευμα, ως αφιέρωμα στο Βασίλειο Βεηλικτσίδη και την κόρη του, Ελπίδα Βεηλικτσίδου.

Παγκόσμιο Φεστιβάλ Ποντιακού Κινηματογράφου (International Pontian Film Festival) διοργανώνει το Τμήμα Νεολαίας της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας (ΟΠΣΑ), όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδίας, η οποία υπογράφεται από τον πρόεδρό της, Παναγιώτη Στεφανίδη και τον γραμματέα Νικόλαο Μακρίδη.

Χωρίς την παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως κ.κ. Βαρθολομαίου, θα πραγματοποιηθεί η Θεία Λειτουργία στην Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο τον Δεκαπενταύγουστο, αλλά με την παρουσία Μητροπολιτών του Οικουμενικού Θρόνου.

Διαδικτυακές διαλέξεις για τη διάλεκτο των Ελλήνων του Πόντου, ανοιχτές στο κοινό πραγματοποιεί το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, με ομιλήτρια την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Γλωσσολογίας του Cambridge, κ. Ιωάννα Σιταριδου.

Από τις πλαγιές του Βερμίου αρχίζει το πρόγραμμα της ΕΡΤ3 τον Δεκαπενταύγουστο (στις 8:00), με την απευθείας μετάδοση της Πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας στην Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά, της Παναγίας του Πόντου, στην οποία οι Έλληνες πρόσφυγες της Γενοκτονίας και της Μικρασιατικής Καταστροφής, προσκυνούν τη Χάρη της.