Παρύσατις Παπαδοπούλου-Συμεωνίδου

Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος

Ομότιμη Καθηγήτρια ΑΠΘ

 

Με το σημείωμά μου αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω και να συγχαρώ τον Πρόεδρο κ. Γ. Λυσαρίδη και το ΔΣ της ΕΛΘ για την κοινοποίηση επιστολής (15.5.2020) προς όλες/όλους μας, σχετικής της τραγικής ημέρας μνήμης, στην οποία περιλαμβάνεται και ο γεμάτος πνεύμα και ψυχή όρκος του Ιασονίδη. Στο νοερό «συλλείτουργο», όπως διατυπώνεται στο μεστό κείμενο του ΔΣ της ΕΛΘ θα συμμετάσχουμε όλες και όλοι με συγκίνηση.

Με αφορμή το περιεχόμενο της κοινοποίησης, τιμώντας την 19η Μαΐου, ας μου επιτραπεί να επανέλθω σε κάποιες θέσεις μου, τις οποίες τόσο προφορικά όσο και γραπτά έχω υποστηρίξει στο παρελθόν.

Η μνήμη της πατρίδας μας είναι άσβεστη, όπως και ο τρόπος βιασμού της ιστορίας μας. Πολλοί πιστεύουν (και είναι οι περισσότεροι) ότι η πατρίδα μας είναι εκεί όπου είναι οι άνθρωποί μας. Δίχως αμφιβολία, πρόκειται για μια παρηγοριά, την οποία έχουμε απόλυτα ανάγκη. Έτσι, η διατήρηση της μνήμης δίνει συνέχεια στη ζωή μας.

Ωστόσο, πρόκειται για το ένα συστατικό της μνήμης, εκείνο που μας εξαγνίζει, εκείνο που θρέφει την καρδιά μας όσο αυτή θα κτυπά. Υπάρχει και ένα άλλο συστατικό της μνήμης, εκείνο που μας αφυπνίζει, εκείνο που μας τυραννά με τύψεις απραξίας, τη στιγμή που δεν έχουμε εξαντλήσει τις δυνατότητες πρόσβασης στα δικαιώματά μας να προσεγγίσουμε (στη μνήμη των νεκρών μας στον Πόντο) τα όσα θα έπρεπε να κάνουμε για να διατηρηθεί η ελληνική ψυχή, το ελληνικό πνεύμα εκεί, στον Πόντο (και όχι μόνο). Και σίγουρα ένας τέτοιος προσανατολισμός ενέχει δυσκολίες, είναι όμως και εκείνος που συμβάλλει στην προώθηση της ιστορικής αλήθειας, στη συμφιλίωση, προκειμένου να αναγνωρισθούν τα δίκαια των λαών.

Συγκεκριμένα, αναφέρω ενδεικτικά τα εξής που θα μπορούσαν να μας απασχολήσουν στο μέλλον:

- Τα όσα έχει πετύχει η Τουρκική πολιτική τα πέτυχε χωρίς ανταλλάγματα. Έχουν αναγνωρισθεί εδώ οι Ισλαμικές σπουδές. Θα έπρεπε να τεθεί η αναγκαιότητα Ελληνικών σπουδών εκεί, στον Πόντο, (αρχικά ως σπουδές γλώσσας) για τους τόσους Έλληνες που ζουν εκεί. Θα μπορούσε να ζητηθεί η οργάνωση σεμιναρίου Ελληνικής γλώσσας στο Φροντιστήριο Τραπεζούντος ή σε οποιοδήποτε άλλο σχολείο σε μόνιμη βάση, όταν η τελευταία γενιά των Ελλήνων μουσουλμάνων δεν γνωρίζει πλέον τη γλώσσα (ομηρική) ούτε ακουστικά. Και όμως θα επιθυμούσαν να την σπουδάσουν.

- Στο πλαίσιο της προώθησης αιτήματος για σπουδές Ελληνικής γλώσσας θα μπορούσε να προωθηθεί ημερίδα ή συνέδριο με συμμετοχή και Τούρκων από την Τοπική ή Δημόσια Διοίκηση με θέματα ιστορίας, διοίκησης, οργάνωσης των κοινοτήτων όπως λειτουργούσαν τότε, κ.ά.

- Σε συνεργασία με Ελληνικούς φορείς (π.χ. Υπουργεία Πολιτισμού και Εξωτερικών) ή Ελληνικά όργανα, θα πρέπει να επιτραπεί επιτέλους η πρόσβαση στα Αρχεία μας, τα οποία στην πλειονότητά τους βρίσκονται στην Άγκυρα. Ίσως η σημερινή Τουρκία να είναι η τελευταία χώρα που δεν έχει ανοίξει τα αρχεία της, αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει ζητηθεί μέχρι σήμερα. Έχουμε δικαίωμα να μάθουμε την ιστορία μας, κάτι που επίσης συμβάλλει στην προσέγγιση των λαών και της αλήθειας.

- Στην αναστήλωση των μνημείων (ουσιαστικά δεν πρόκειται για αναστήλωση αλλά για επισκευές) θα πρέπει να συμμετέχει ομάδα Ελλήνων κατά περίπτωση. Για παράδειγμα αναφέρω την Παναγία Σουμελά. Η αναστήλωση, έτσι όπως έγινε, έβλαψε το μνημείο, το επικαιροποίησε/εμπορευματοποίησε (ίσως αυτός να ήταν ο αρχικός στόχος). Η ξύλινη οροφή των κελιών αντικαταστάθηκε με κόκκινα κεραμίδια. Και αυτό δεν είναι θέμα κόστους αλλά γνώσης. Την υψηλή τεχνική της ξύλινης οροφής την γνώριζαν μόνο Έλληνες. Το ίδιο συνέβη και με τις αγιογραφίες. Έτσι ήταν φυσικό να παρακάμψουν τον παράγοντα της γνώσης. Οι επιστήμονές τους δεν γνωρίζουν ούτε τα ελάχιστα πάνω στη βυζαντινή τέχνη.

- Πολλά μνημεία έχουν αφεθεί στην τύχη τους, ίσως λόγω κόστους και μη εύκολης εμπορευματοποίησης. Αναφέρω την περίπτωση της Μονής Βαζελώνος (την επισκεύθηκα τον περασμένο Οκτώβριο). Το αρχαιότερο αυτό μοναστήρι δεν έχει πλέον ούτε πρόσβαση. Θα μπορούσε ίσως με συγχρηματοδότηση να επιτευχθεί έστω μερική αποκατάσταση.

- Πολλά κείμενα σε βιβλία ή τεύχη θα μπορούσαν να μεταφρασθούν στην Τουρκική γλώσσα. Ήδη κυκλοφορούν πολλά τουρκικά (έχω προσωπική γνώση) σε μετάφραση στην Ελληνική με διαστρεβλωμένα στοιχεία, λανθασμένες καταθέσεις, με το δεδομένο ότι στα σχολεία η Τουρκική νεολαία διδάσκεται την πολιτικά μεταλλαγμένη ιστορία.

κλπ. κλπ.

Στην κατεύθυνση αναζήτησης εξυπηρέτησης των στόχων μας, πιστεύω ότι η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης θα μπορούσε να γράψει μια επί πλέον ιστορική σελίδα, έστω ως αρχή μιας ευγενούς προσπάθειας. Θα μπορούσε, εκπροσωπώντας όλους τους φορείς και όργανα της Ελλάδος και του εξωτερικού, να ανοίξει διαύλους αναζήτησης επικοινωνίας, έρευνας και, γιατί όχι, συνεργασίας και με την Τουρκική διανόηση. Ο καθένας μας θα πρέπει να είναι αρωγός στην προσπάθεια ανοίγματος ενός νέου άξονα, το τέρμα του οποίου δεν είναι γνωστό. Αρκεί όμως η αρχή, όταν ο άξονας αυτός διέπεται από την δύναμη της ψυχής.