Με την ποντιακή ταυτότητα, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, ασχολήθηκαν οι εισηγητές της τέταρτης συνεδρίας του διεθνούς συνεδρίου «Λαϊκή Παράδοση του Πόντου. Από το παρελθόν στο παρόν», το βράδυ του Σαββάτου 30 Νοεμβρίου 2019, που πραγματοποιείται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, αμφιθέατρο «Στέφανος Δραγούμης» στη Θεσσαλονίκη.

FAROS.PONTION.LAIKH.PARADOSH.4H.SYNEDRIA.30.11.20191

Το προεδρείο της τέταρτης συνεδρίας με θέμα «Ποντιακή ταυτότητα: παρελθόν, παρόν, μέλλον», ήταν ο Κυριάκος Χατζηκυριακίδης και ο Γιώργος Κατσαδώρος.

Η Μαρία Βεργέτη

FAROS.PONTION.LAIKH.PARADOSH.4H.SYNEDRIA.BERGETH.30.11.2019.IMG 7110

Η Μαρία Βερβέτη ανέπτυξε το θέμα «Συλλογική ταυτότητα του ποντιακού ελληνισμού στο ελληνικό κράτος. Το ταξίδι έξι γενεών σε εκατό χρόνια (1919 – 2019), επισημαίνοντας ότι η συλλογική ταυτότητα περιλαμβάνεται στα αντικείμενα έρευνας των κοινωνικών επιστημών που παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο. H αλληλεπίδραση των κοινωνικών ομάδων διαμορφώνει τον κόσμο μας. Κάθε ομάδα έχει συλλογική ταυτότητα. Ως συλλογική ταυτότητα ορίζεται το συναίσθημα ταύτισης των μελών της ομάδας («οι δικοί μου άνθρωποι», οι άνθρωποι που με περιβάλλουν προστατευτικά) και η δράση για την ομάδα. Η αλληλεπίδραση της ταύτισης και της δράσης δίνει απάντηση στο ερώτημα «Ποιοι είναι και τι είναι τα μέλη της ομάδας;» Αυτή η απάντηση μπορεί να διαφέρει για τον ίδιο πληθυσμό στην πορεία του χρόνου. Ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα οδηγούν σε αλλαγή των κοινωνικών ορίων και των πολιτισμικών προτύπων των ομάδων. Οι Έλληνες του Πόντου καταφεύγουν κυρίως στο ελληνικό κράτος μετά από τους διωγμούς και τη βίαιη καταστροφή των κοινοτήτων τους στον Μικρασιατικό Πόντο την περίοδο 1914-1924. Στην Ελλάδα διατηρούν τη συλλογική τους μνήμη και παρουσιάζουν μορφές δράσης που διαφέρουν από γενιά σε γενιά.

FAROS.PONTION.LAIKH.PARADOSH.4H.SYNEDRIA.30.11.20192

Ο Ιωάννης Κασκαμανίδης

FAROS.PONTION.LAIKH.PARADOSH.4H.SYNEDRIA.30.11.20195

Ο Ιωάννης Κασκαμανίδης, στην ομιλία του με θέμα «Αναστορώ τα παλαιά: Μνήμη, την ταυτότητα στο ποντιακό τραγούδι», στην εισήγησή του εστίασε στους στίχους των ποντιακών τραγουδιών και εξέτασε τα στοιχεία εκείνα που σχετίζονται με τη μνήμη, την ταυτότητα και την ιστορία των Ποντίων. Διερεύνησε τους τρόπους με τους οποίους αυτή η προφορική παράδοση συμβάλλει στη μετάδοση της μνήμης, τη συγκρότηση και τη μετεξέλιξη της ποντιακής ταυτότητας και διαμορφώνει μια αφήγηση για το παρελθόν, άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ανάγκες και τα αιτήματα του παρόντος, αλλά και του μέλλοντος. Αλλά και αντίστροφα: πώς το παρόν και το προσδοκώμενο μέλλον καθορίζουν τους βασικούς άξονες της προφορικής παράδοσης. Έδειξε δε, πώς αποτυπώνονται οι παραπάνω διαδικασίες στον ποντιακό στίχο, με παραδείγματα που επιλέχθηκαν από συγκεκριμένο δείγμα ποντιακών τραγουδιών.

FAROS.PONTION.LAIKH.PARADOSH.4H.SYNEDRIA.30.11.20196

Η Arzu Eker Rodidakis

Η Arzu Eker Rodidakis στην εισήγησή της διαπραγματεύθηκε το θέμα της Ανταλλαγής των πληθυσμών που άφησε ίχνη στη μνήμη τους. Ένας τρόπος επικοινωνίας είναι μέσα από τα κείμενα της πολιτισμικής μνήμης, τοπικές εκδοχές κοινής πολιτισμικής μνήμης. Ανίχνευσε την τοπική μνήμη των ανθρώπων και πως αυτή επηρέασε τις ζωές των ανθρώπων γενικότερα.

FAROS.PONTION.LAIKH.PARADOSH.4H.SYNEDRIA.30.11.20194

Η Αναστασία Στεφανίδου

Η Αναστασία Στεφανίδου, μίλησε με θέμα «Τραύμα. Μνήμη και Διασπορά. Αμφίδρομες διαδρομές μεταξύ Μικράς Ασίας και Αμερικής, στο Ούτε το όνομά μου της Θείας Χάλο», αναφέρθηκε στη νοσταλγία και τις κατασκευές της μνήμης για μια συχνά εξιδανικευμένη πατρίδα, την επανεγγραφή της ταυτότητας του πρόσφυγα και μετανάστη σε μια κατά βάση αφιλόξενη Αμερική του πρώτου μισού του 20 ου αιώνα, αλλά και τη διαλεκτική σχέση μεταξύ μιας εξοντωτικής και τραυματικής εξορίας και του «ανήκειν» σε μια μοντέρνα και δυτική κοινωνία και κουλτούρα. Εξέτασε κείμενα όπως η βιογραφία Ούτε το Όνομά μου (2000) της Thea Halo που περιγράφει την προσωπική μαρτυρία της μητέρας της συγγραφέα που έζησε τον βίαιο ξεριζωμό των Ποντίων και άλλων χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας πριν μετοικήσει στην Αμερική, μερικά από τα διηγήματα της Θεανώ Παπάζογλου Μάργαρη (1906-1991), εξέχουσας μορφής της ελληνικής διασποράς στην Αμερική, βραβευμένης από την Ακαδημία Αθηνών και αναγνωρισμένης από το Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης, η οποία αναζητά στιγμές προσωπικής λύτρωσης μέσα στον χαοτικό κόσμο των διωγμών στη Μικρά Ασία και το μυθιστόρημα Πέρα από το Αιγαίο (1994) του γνωστού σκηνοθέτη του κινηματογράφου και θεάτρου Elia Kazan όπου ο πρωταγωνιστής, Έλληνας μετανάστης στην Αμερική, επιστρέφει στη Μικρά Ασία για να βοηθήσει και ιδανικά να ανατρέψει την καταστροφή του 1922.