- Λεπτομέρειες
«Οι μωμοέρ’ εξέβανε τα Φώτα τ’ Αγιαννί,
οσήμερον πα λάσκουνταν ’ς σην Κομοτήνη»
(Οι μωμόγεροι βγήκανε τα Φώτα, του Αϊ Γιαννιού
και σήμερα τριγυρνούν στην Κομοτηνή).
- Λεπτομέρειες
Την πρώτη του μεγάλη εκδήλωση για το 2019, διοργανώνει ο σύλλογος Ποντίων Πολυκάστρου και Περιχώρων «Οι Ακρίτες», με την κοπή της βασιλόπιτας και τον ετήσιο χορό του το Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2018.
Περισσότερα: Κοπή βασιλόπιτας και ετήσιος χορός το 2019, από σύλλογο Ποντίων Πολυκάστρου
- Λεπτομέρειες
Στην ποντιακή διάλεκτο άκουσαν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα, οι αρχές στην περιοχή του δήμου Νεάπολης – Συκεών, από την χορωδία του ποντιακού πολιτιστικού συλλόγου Καλλιθέας Συκεών, στην αρχαιοπρεπή γλώσσα των Ελλήνων του Πόντου, την οποία μετέφεραν στην ιστορική τους πατρίδα, οι πρόγονοί μας πρόσφυγες από τον αλησμόνητο Πόντο.
Περισσότερα: Τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα από τον ποντιακό σύλλογο Καλλιθέας - Συκεών
- Λεπτομέρειες
Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, την Τρίτη 1 Ιανουαρίου 2018, πραγματοποιήθηκε το έθιμο των Μωμόγερων με πρωτοβουλία του πολιτιστικού και λαογραφικού συλλόγου Πρωτοχωρίου Κοζάνης, με τη συμμετοχή κατοίκων του χωριού, αλλά και της Κοζάνης.
Οι Μωμόγεροι θα συνεχίσουν την περιήγησή τους στους δρόμους, τις πλατείας και τα σπίτια του χωριού, και την Τετάρτη 2 Ιανουαρίου 2018, σε μια μουσική περιήγηση όπως κάνουν εδώ και χρόνια, σε ένα έθιμο που έφεραν οι πρόγονοί μας από τον αλησμόνητο Πόντο.
Περισσότερα: Οι Μωμόγεροι βγήκαν στο Πρωτοχώρι Κοζάνης (βίντεο)
- Λεπτομέρειες
Τον πρωτοχρονιάτικο χορό του διοργανώνει ο σύλλογος Ποντίων Schorndorf την παραμονή της Πρωτοχρονιάς 31 Δεκεμβρίου 2018, υποσχόμενος ένα πλούσιο ποντιακό, παραδοσιακό και λαϊκό πρόγραμμα.
Περισσότερα: Ο πρωτοχρονιάτικος χορός του συλλόγου Ποντίων Schorndorf
- Λεπτομέρειες
Πιστός στην παράδοση των ηθών και εθίμων που μας έφεραν οι πρόγονοί μας από τον αλησμόνητο Πόντο, ο σύλλογος Ποντίων Νέστου, θα παρουσιάσει την Κυριακή 30 Δεκεμβρίου και ώρα 7.30 το βράδυ, στο Δημοτικό Θέατρο Χρυσούπολης, όλα όσα μας κάνουν περήφανους ως απογόνους των Ελλήνων του Πόντου.
Περισσότερα: Καλαντόφωτα στη Χρυσούπολη, από το σύλλογο Ποντίων Νέστου
- Λεπτομέρειες
- Λεπτομέρειες
Με έναν ύμνο – προσκύνημα στον μεγάλο λυράρη του ποντιακού ελληνισμού, τον αλησμόνητο Γώργο Πετρίδη, μπροστά από το άγαλμά του στην προσφυγομάνα Καλαμαριά, ξεκίνησαν τα Μωμο’ερια π’ εξέβανε σην Καλαμαριάν, την Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 2018, στις 12.30 το μεσημέρι, μπροστά από το δημοτικό θέατρο Καλαμαριάς «Μελίνα Μερκούρη», λέγοντας το ακόλουθο δίστιχο:
Εμείς είμες, εμείς είμες
Οι Μωμο’έρ παιδία
Τον Γώγον κι ανασπάλομε
Ασήν Καμαμαρίαν.
Και στη συνέχεια τα Μωμο’ερια ξεχύθηκαν στην Καλαμαριά, σε μία εκδήλωση που διοργάνωσε ο πολιτιστικός ποντιακός σύλλογος Βότση –Καλαμαριάς «Οι Μίθριοι», με τη συνδιοργάνωση του ελληνικού σωματείου διάσωσης και διάδοσης της πολιτιστικής κληρονομίας «Οι Μωμόγεροι», και τη συνεργασία του δήμου Καλαμαριάς, όπου παρουσίασαν το έθιμο των Μωμόγερων, ξεσηκώνοντας τους κατοίκους της Καλαμαριάς.
Οι Μωμόγεροι, ξεχύθηκαν στον πεζόδρομο της Καλαμαριάς, παρουσιάζοντας το πανάρχαιο έθιμο, ενώ συμμετείχαν και οι πολίτες της πόλης, με τον διάβολο να ταράζει τα νερά, τον γέρο να προκαλεί, την νύφη να την «κλέβουν» και εάν την έχουν αφήσει έγκυο να παίρνουν το ανάλογο πρόστιμο και να την «παντρεύονται».
Και απ’ όπου περνούσαν οι Μωμόγεροι, τους περίμεναν από τους καταστηματάρχες τραπέζια στημένα με μεζέδες και τσίπουρα για την καλή χρονιά, τόσο αυτούς όσους και όσους τους συνόδευαν.
Τους Μωμόγερους συνοδεύουν οι καλλιτέχνες, Μπάμπης Κυρμανίδης στη λύρα, Κώστας Καλούσης στο τραγούδι, Κώστας Τσιτσεκίδης στο νταούλι και Γιώργος Ελευθεριάδης στο αγγείο.
Και στη συνέχεια μόλις τελείωσε η περιήγηση στον πεζόδρομο της Καλαμαριάς, το γλέντι μεταφέρθηκε στην πλατεία προσφυγικού ελληνισμού της Καλαμαριάς, μπροστά από το δημαρχείο, όπου έγινε ένα γνήσιο ποντιακό γλέντι με όλους όσους συμμετείχαν και τους κατοίκους της.
Οι Μωμόγεροι είναι ένα ευετηριακό και ψυχαγωγικό έθιμο του Δωδεκαημέρου (Χριστούγεννα έως Θεοφάνια) με χορευτική, θεατρική και μουσική ομάδα σε παράλληλη δράση, προερχόμενο από την ορεινή Τραπεζούντα, που επιβιώνει σε οκτώ χωριά του Νομού Κοζάνης (Τετράλοφος, Άγιος Δημήτριος, Αλωνάκια, Σκήτη, Πρωτοχώρι, Κομνηνά, Ασβεστόπετρα, Καρυοχώρι).
Το έθιμο ενεγράφη στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO (Representative List of Intangible Cultural Heritage of Humanity).
- Λεπτομέρειες
Τα Μωμο’ερια εξέβανε σην Καλαμαριάν. Την Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 2018, στις 11.30 το πρωί στην πλατεία προσφυγικού ελληνισμού (δημαρχείο) στην Καλαμαριά, ο πολιτιστικός ποντιακός σύλλογος Βότση –Καλαμαριάς «Οι Μίθριοι», με τη συνδιοργάνωση του ελληνικού σωματείου διάσωσης και διάδοσης της πολιτιστικής κληρονομίας «Οι Μωμόγεροι», και τη συνεργασία του δήμου Καλαμαριάς, θα παρουσιάσουν το έθιμο των Μωμόγερων, στην προσφυγομάνα Καλαμαριά.
- Λεπτομέρειες
Στην πολύβουη διασκέδαση της Θεσσαλονίκης, οι Μωμόγεροι ένα έθιμο που έφεραν μαζί τους στις αποσκευές της ψυχής τους, οι πρόσφυγες Έλληνες του Πόντου, ξεχώρισαν στα δρώμενα της οδού Αριστοτέλους και στης αγορές της πόλης, όπου έγιναν αποδεκτοί με το θερμό χειροκρότημα των χιλιάδων πολιτών, αλλά και των επισκεπτών της νύμφης του Θερμαϊκού. Κι όλη η πόλη έγινε μια μεγάλη παρέα, μια μεγάλη λαοθάσαση, όπου ενώθηκαν οι κάτοικοι με τους τουρίστες και πέρασαν μια ανεπανάληπτη Παραμονή Πρωτοχρονιάς.
Περισσότερα: Ξεχώρισαν και ενθουσίασαν οι Μωμόγεροι στο κέντρο της Θεσσαλονίκης
- Λεπτομέρειες
Τον πρώτο χορό της χρονιάς, πραγματοποιεί η Ένωσης Χορευτών νομού Δράμας «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ», και με ανακοίνωσή του ο σύλλογος προσκαλεί τα μέλη και τους φίλους του συλλόγου, αλλά και όλους όσους θέλουν να ζήσουν μια γνήσια ποντιακή βραδιά να παρευρεθούν και να γλεντήσουν μαζί τους.
Περισσότερα: Ο πρώτος χορός από την Ένωση Χορευτών Δράμας «ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ»
- Λεπτομέρειες
Την Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 2018, ο σύλλογος Ποντίων Ελευθερίου - Κορδελιού σε συνεργασία με τον Λαογραφικό Πολιτιστικό Σύλλογο Τετραλόφου Κοζάνης και με τον δήμο Κορδελιού - Ευόσμου θα αναβιώσει για πρώτη φορά στην κοινότητα Κορδελιού τα «Μωμο΄ερι̤α», το έθιμο του Δωδεκαημέρου των Ελλήνων του Πόντου.
Περισσότερα: Οι Μωμόγεροι (Κοτσαμάνια) του Τετραλόφου, στο Κορδελιό
- Λεπτομέρειες
Για πρώτη φορά οι Μωμόγεροι, βγήκαν στους δρόμους και τα σοκάκια της Χαρίεσσας της Νάουσας του νομού Ημαθίας, την Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 2018, και μετά τη θεία λειτουργία, περιηγήθηκαν όλο το χωριό και παρουσίασαν το δρώμενο με τον παραδοσιακό τρόπο, όπως το μετέφεραν οι πρόγονοί μας από τον αλησμόνητο Πόντο. Ένα λαϊκό θέατρο του δρόμου, το οποίο αναπτύχθηκε κυρίως στα χωριά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου ο ελληνισμό του Πόντου από την καταπίεση που υφίστατο, έβρισκε τρόπους για να σατυρίσει τα κακώς κείμενα.
- Λεπτομέρειες
Στον πολιτισμό των Ελλήνων του Πόντου, είναι αφιερωμένη η πρωτοχρονιάτικη εκπομπή του τηλεοπτικού σταθμού ACTION 24 στην εκπομπή «Ταξιδεύοντας με την κουζίνα», την παραμονή της Πρωτοχρονιάς στις 19:00 μ.μ. στην οποία συμμετείχε η Ενωση Ποντίων Γλυφάδας «Η Ρωμανία».
- Λεπτομέρειες
Του Γιάννη Αποστολίδη, πρώην προέδρου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης
Στον Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο του 1904, ένας δημοσιογράφος έγραψε οκτάστηλο σε αθηναϊκή εφημερίδα με τίτλο ΔΕΞΙΟΤΕΡΑ, ΚΟΥΡΟΠΑΤΚΙΝ, συνιστώντας, αυτός ο άσχετος και ανήξερος, στο ρώσο στρατηγό να προβεί σε αναδιάταξη των δυνάμεών του. Η φράση έμεινε παροιμιώδης για όλους τους ανίδεους που ωστόσο έχουν το θράσος να εκφράζουν άποψη για σοβαρά θέματα.
- Λεπτομέρειες
Τον ετήσιο χορό του διοργανώνει ο ποντιακός σύλλογος Κατερίνης «Παναγία Σουμελά», το Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2019 και το διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου προσκαλεί τα μέλη και τους φίλους του συλλόγου, να βρεθούν όλοι μαζί στις αρχές του χρόνου και να γλεντήσουν παραδοσιακά ποντιακά.
Περισσότερα: Ο ετήσιος χορός του ποντιακού συλλόγου Κατερίνης «Παναγία Σουμελά»
- Λεπτομέρειες
-«Η μάνα μ' πάντα έλεε 'μας»: «Σο μεσονυχτ', όντες αλλάζ' ο χρόνον, όλε τα νερά τη πεγαδιών κοιμούνταν ολίγον και ασό γνεφίζ'νε κ' ύστερα, το πρώτον νερόν ντο τρέχ' εν ευλογημένον, εν' το καλαντόνερον. Με τ' ατό καλαντέζομε τ' οσπίτ', τα ζα, τα παχτσιάδας, τα χωράφε…
-«Μίαν εγώ κ' η αδελφή μ' η Ουρανία -ας εμέν κι άλλο τρανέσα έτον- έναν αοίκον βράδον, σο μεσονύχτ' απάν', επήγαμε εξ' α σο χωρίον, σ' έναν πεγάδ' -ο πατέρα μ' έχτ'σεν α- να παίρομε με το σταμνίν νερόν. Επορπάτ'ναμε γάλε - γάλε χωρίς να ομιλούμε, για να μη γνεφίζομε το νερόν. Εφτασαμε σο πεγάδ' και το νερόν τη πεγαδί 'κ' έτρεχεν. Εσέγκα το χέρι μ' σο λούκ' τη πεγαδί και αμάν το νερόν σιάρ - σιαρ έτρεξεν. Εποίκαμε, απέσ' εμουν ευχήν, εφέκαμε εκεικά μεϊβάδας, ολίγον ψωμίν και γλυκά για να τρων' ατά τη Θεού τα πουλία… Εγόμωσαμε το σταμνίν νερόν κ' έτρεξαμε σ' οσπίτ'ν εμούν και με την χαράν είπαμε την μάναν εμουν:
-Μάνα είδαμε το νερόν ντο εκοιμούτον. Είπε μας κι' μάνα μ':
-Ατό σα μωρά φανερούται, ατά αθώα είναι.
Με τ' ατό το νερόν ο πατέρα μ' εκαλαντίασεν όλον τ' οσπίτ'ν εμουν, εκατήβεν αφκά σο μαντρίν κ' εκαλαντίασεν τα ζα και σο μέρωμαν απάν' επήεν κ' εκαλαντίασεν την μπαχτσάν εμουν.
Σημείωση: Η μητέρα μου Παρασκευή (το γένος Κατσίδου), γεννήθηκε, το 1900, στο χωριό Μερή της Φάτσας(Πόντου).
- Λεπτομέρειες
Καμία αύξηση διοδίων στην Εγνατία Οδό δεν θα γίνει από την 1η Ιανουαρίου 2019, όπως προβλέπονταν στις υπουργικές αποφάσεις που είχαν εκδοθεί τα προηγούμενα χρόνια, ενώ διατηρούνται οι απαλλαγές από την καταβολή διοδίων στους σταθμούς της Εγνατίας Οδού για κατοίκους όμορων περιοχών, ανέργους και ΑμεΑ, όπως προκύπτει από διευκρινιστική Εγκύκλιο που απέστειλε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σπίρτζης στην Εγνατία Οδό Α.Ε., ενώ βρίσκεται στην τελική ευθεία το ηλεκτρονικό αναλογικό σύστημα για την εφαρμογή των «πράσινων» διοδίων.
- Λεπτομέρειες
Του Παναγιώτη Μωυσιάδη
Ο Ιανουάριος είναι ο πρώτος μήνας του χρόνου και στον Πόντο ονομάστηκε Καλαντάρτς (Καλαντάρης) από τα κάλαντα, (το Καλαντίασμαν), που έψελναν τα παιδιά προαναγγέλλοντας την αρχή του νέου χρόνου με τις ευχές και την προσδοκία για έναν καλύτερο και ευτυχέστερο χρόνο.
Ταυτόχρονα θεωρείται και ο πιο κρύος μήνας, όπου τα πάντα είναι κρύα και παγωμένα. Τα ζώα ημιθανή ζουν στις υπόγειες τρύπες και οι άνθρωποι κλεισμένοι στα σπίτια αντιμετωπίζουν την παγωνιά με τη θαλπωρή της σόμπας, που καίει ασταμάτητα. Τα παρακάτω δίστιχα επιβεβαιώνουν το παγερό σκηνικό της φύσης και ταυτόχρονα την ανάγκη των ανθρώπων για επικοινωνία:
Εχιόν’τσεν κ’ εκαπάτεψεν Καλανταρί ‘ς σ’ ορμία,
ψύα πουδέν ‘κ’ ευρίουνταν , εκρύφταν ‘ς σα τρυπία.
Ας ση Χριστού ούς τα κάλαντα και ως τα φώτα βρέχει
και πώς να εφτάμε μωχαπέτ’, κανείς καρδίαν ‘κ’ έχει.
Καλανταρί βρέχ’ και χιονίζ’ και τα πουλόπα κλαίγ’νε,
να έξερες, μικρόν αρνί μ’, και για τ’ εμάς, ντο λέγ’νε.
Το μήνα αυτό τα παιδιά έλεγαν τα κάλαντα (εκαλαντίαζαν) και εύχονταν στους νοικοκύρηδες
«κάλαντα καλός καιρός και πάντα και του χρόνου». Την πρώτη ημέρα του χρόνου έπρεπε να αγιαστούν και να όλα τα μέρη του σπιτιού αλλά και οι βοηθητικοί χώροι, οι μάνδρες κτ.λ.
Τα φουντούκια (Λεφτοκάρια) σύμβολο της αφθονίας και της υπερπαραγωγής που βρίσκονταν σε όλα τα σπίτια σκορπίζονταν απλόχερα σε όλους τους χώρους για το καλαντίασμαν και το καλό της χρονιάς. Ιδιαίτερα στις παραλιακές πόλεις του Πόντου τα παιδιά τραγουδούσαν και τα ελληνικά, κάλαντα, που είναι σε όλους γνωστά:
Αρχή μηνιά κι αρχή χρονιά, κι αρχή καλός μας χρόνος.. ή
το άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία,
Στην περιοχή της Αργυρούπολης τα παιδιά τραγουδούσαν μια σπάνια παραλλαγή λέγοντας: Άγιος Βασίλης έρχεται ας ση Λερί μερέαν,
υποδηλώνοντας έτσι και το φυσικό δρομολόγιο, που έκανε εκείνα τα χρόνια ο πραγματικός Άγιος Βασίλειος, που για να έρθει στον Πόντο έπρεπε να περάσει από το οροπέδιο των Λερίων.
Στα παιδιά οι νοικοκυρές ανταπέδιδαν με την ευχή
«κάλαντα και καλόν καιρόν, καλόν κ’ ευλογημένον»
και μετά έδιναν το φιλοδώρημα, εκαλαντίαζαν τα παιδία, ή έδιναν το καλαντάρισμαν, το δώρο έναντι των καλάντων στα παιδιά.
Το σύνολο των δώρων ή των χρημάτων, που συγκέντρωναν τα παιδιά, τα έλεγαν Καλαντιάτκα ή καλαντέσια.
Το βράδυ της Πρωτοχρονιάς εκαλαντίαζαν και το πεγάδ’. Πήγαιναν δηλαδή διάφορα δώρα, εδέσματα και κυρίως πίτες, ξηρούς καρπούς και γαλακτοκομικά για να εξευμενίσουν τη νύμφη του νερού, τη νεράιδα, (όλη αυτή η λαϊκή δοξασία ήταν πράξη βαθύτερα ουμανιστική και αλτρουιστική και απέβλεπε στην αλληλεγγύη των άπορων και αναξιοπαθούντων οικογενειών.
Μετά έπαιρναν το καλαντόνερον από τη βρύση (πεγάδ’), κρυφά και αθόρυβα χωρίς να γίνουν αντιληπτές από κανέναν. Το καλαντόνερο θεωρούνταν ευλογημένο και είχε την θέση του αγιασμού.
Το απόγευμα της Πρωτοχρονιάς έβαζαν στο τζάκι το πιο μεγάλο κούτσουρο (καλαντοκούρ) για να καίει μέχρι την άλλη μέρα.
Πολλές φορές χρησιμοποιούσαν το ρήμα καλαντιάζω για διάφορες συνήθειες και συμπεριφορές, όπως το κούρεμα των μαλλιών, που τα έκόβαν στις άκρες για να μεγαλώσουν (καλαντιάζω τα μαλλία μ’).
Ακόμα προσέδιδαν στο ρήμα και αντίθετη σημασία όπως: εκαλαντίασά ‘τον ή καλόν καλαντίαμαν εποίκα ‘τον. Τον έδειρα καλά κατά αντίφαση της καλής πράξης.
Τα πράγματα, τα ζώα και τα φυτά έπαιρναν και αυτά το όνομα του μήνα: Καλανταρέσιν ή καλανταρέσ’, λέγονταν τα ζώα, που γεννιούνταν μέσα στον Ιανουάριο, ενώ καλαντάρα ή καλαντίτζα τα ονόματα αγελάδων.
Καλανταρίτζα ακόμα ήταν και το όνομα θάμνου, που ο καρπός του γλύκαινε και τρώγονταν το Γενάρη.
Με τη φράση: Πάντα κάλαντα ‘κ’ έν! απέτρεπαν τις άκαιρες απαιτήσεις των ανθρώπων , επεξηγώντας τους, ότι δεν υπάρχουν ευνοϊκές περιστάσεις για απολαβές όπως η πρωτοχρονιά για τα παιδιά.
Στη λαϊκή παροιμία: «Αυγουστοκοδέσποινα, καλανταρογυρεύτρα», επικρίνεται η νοικοκυρά που ξόδευε παράκαιρα τα αποθέματα τροφίμων της οικογένειας και αναγκαζόταν τον Γενάρη να διακονεύει.
Το μήνα αυτό οι στενές κοινωνικές σχέσεις και η οικογενειακή επικοινωνία των ανθρώπων δίνει την ευκαιρία στους νέους για περισσότερες ερωτοτροπίες.
Ας ση Χριστού ως τα κάλαντα σιλεύνε και λουκίζ’νε
οι πεκιάρ’ κρύον ‘κι τερούν , το σεβταλούκ’ νουνίζ’νε.
Στα ποντιακά δημοτικά τραγούδια ο Καλαντάρτς είναι ο ιερός μήνας του χρόνου, όπου οι ερωτευμένοι δίνουν τους όρκους και τις δεσμεύσεις, τους όπως στο τραγούδι:
Καλαντάρτς και νέον έτος, κόρ’, ανάμνον ‘μεν οφέτος
Καλαντάρτς και νέος έτος, κόρ’, θα παίρω ’σε οφέτος.
Και συνεχίζει ο ερωτόληπτος πιο αποκαλυπτικά την εξομολόγησή του.
Καλαντάρτς, καλή χρονία, κόρ’, εσύ εσέν ωρία.
Καλαντάρτς, καλή χρονία, κόρ’, έλ’ ας φιλούμε μίαν.
Η ίδια ερωτική απαίτηση εκφράζεται και στο επόμενο δίστιχο:
Έρθαν, αρνί μ’, τα κάλαντα, έρθεν ο Καλαντάρης,
μενώ ‘σεν και αν ‘κ’ έρχεσαι ,να έρται το χαπάρ’ ισ’.
Και συνεχίζει τις ερωτικές του νουνέχειες προς την όμορφη κόρη:
Καλαντάρτς και καλή ώρα, κόρ’, εσύ μ’ ακούς την χώραν,
Καλαντάρτς και νέον έτος ,κόρ’, θα παίρω ‘σεν οφέτος.
Ακόμα ο λαϊκός ποιητής εκφραζει και το ερωτικό του ενδιαφέρον για την αγαπημένη του, που κοιμάται μόνη της, τις κρύες νύχτες του χειμώνα.
Τη κεμεντζές ιμ’ το τοξάρ’ πάει κι έρται, ερωτά ‘σε
τη Καλανταρί τα νύχτας μανάχον πώς κοιμάσαι;
Οι κορασίδες με τον ερχομό της νέας χρονιάς προσδοκούσαν και την καλοτυχία τους με τον ερχομό του αγαπημένου τους. Την υπόσχεση αυτήν την διαλαλούσαν οι αγαπητικοί με το παρακάτω στίχο.
Καλαντάρτς και νέον έτος κόρ’ ανάμνον ‘με οφέτος.
Το ποντιακό τραγούδι μας αποκαλύπτει ακόμη ότι παλαιότερα το μήνα αυτό γίνονταν πολλοί γάμοι.
Κόρη πασκείμ ντο ‘κ’ είδες ‘με, πασκείμ’ ντο ‘κ’ εγνωρίεις ‘με,
πασκείμ ντο ‘κ’ έμ’νες με τ’ εμέν , ‘ς ση Καλαντάρ’ τα νύχτας.
Οι μεγάλες νύχτες του Γενάρη περιγράφονται ως βασανιστικές και ατελείωτες:
Εμέν κ’ εσέν π’ εχώριζαν, ψωμίν να μη χορτάζ’νε,
τη Καλαντάρι τα νύχτας ύπνον να μη χορτάζ’νε.
Στα Σούρμενα του Πόντου, όσοι έκαναν ποδαρικό έλεγαν την όμορφη ευχή:
Κάλαντα, κάλαντα, καλώς τον Καλαντάρη.
Αγούρ’, παιδία και θελυκά μουσκάρια.
Έρθεν ο νεόχρονος κ’ εδέβεν ο παλαιόχρονος.
Πετώντας ξηρούς καρπούς μέσα στο σπίτι για το καλό και την αφθονία.
Η λαϊκή θυμοσοφία χρησιμοποιεί τις ιδιαιτερότητες αυτού του μήνα για να διδάξει λέγοντας:
Καλανταρί βροντέματα και γραίας ομναίματα μη πιστεύς.
Με τη φράση Καλανταρί αίμαν και μη νερόν. παρότρυναν να μην πίνουμε νερό, γιατί είναι πολύ κρύο, αλλά να προτιμούμε το κρέας που είναι υγιεινό και έχει πολλές πρωτεΐνες.
Ενώ με το Καλανταρί αγγούρια αραεύ ή Καλανταρί αγγούρια πουλεί, υπονοούσαν κάθε τι το παράκαιρο και παράλογο.
Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς μαζί με τα παιδιά έβγαιναν και οι Μωμόγεροι έως και τα Θεοφάνεια και γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι εκτυλίσσοντας στις πλατείες και στα σπίτια το πανάρχαιο λαϊκό δρώμενο ( θέατρο του δρόμου) στα γύρω χωριά.
Οι Μωμογέρ, οι Μωμογέρ ‘ς σα πόρτας καλανταίζνε,
και με τη λύρας το τοξάρ , νυφόπα χαντιλαίζνε
Την ημέρα των Θεοφανείων στις παραλιακές πόλεις του πόντου έριχνε ο παπάς το σταυρό στη θάλασσα και όλος ο ελληνικός πληθυσμός ήταν παρόν στον καθαγιασμό των υδάτων με την κατάδυση του Αγίου σταυρού.
Ο Γενάρης στον Πόντο εκχωρεί το ρωμαϊκό του όνομα στο βιωματικό και θρησκευτικό έθιμο των καλάντων, γιατί η δύναμη της θρησκευτικής παράδοσης ήταν ταυτισμένη με την ψυχοσύνθεση των Ελλήνων της Ανατολής.
Το κείμενο του Παναγιώτη Μωυσίδη, πρωτοδημοσιεύθηκε στην προσωπική του σελίδα στο fb
Φωτογραφία Φόρης Πεταλίδης, εφημερίδα ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, site efxinospontos.gr
- Λεπτομέρειες
Τα Κοτσαμάνια (Μωμογέρια) που πραγματοποιήθηκαν στον Τετράλοφο (Τορταλί) τη δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων, τα Χριστούγενα, Τρίτη 25 Δεκεμβρίου και την Τετάρτη 26 Δεκεμβρίου 2018, με πρωτοβουλία του του λαογραφικού πολιτιστικού συλλόγου Τετραλόφου Κοζάνης, κατέγραψε με τη κάμερά του ο Κώστας Περτσινίδης και τα παρουσίασε στον τηλεοπτικό σταθμό της Κοζάνης FLASH TV.
Φωτογραφία Γιώργος Πεταλίδης efxinospontos.gr
- Λεπτομέρειες
Τον ετήσιο χορό του διοργανώνει ο ποντιακός σύλλογος Φιλύρου του νομού Θεσσαλονίκης, το Σάββατο 29 Δεκεμβρίου 2018, με πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα, ενώ τα χορευτικά τμήματα του συλλόγου θα παρουσιάσουν ποντιακούς χορούς.
- Λεπτομέρειες
Σας κοινοποιώ ένα κείμενο στη ποντιακή για τους δώδεκα μήνες του χρόνου όπως τους θυμάται ο πρεσβύτερος αδελφός μου Θεόδωρος Ταρνανίδης που γνώριζε προσωπικά τον Κώστην (Κωνσταντίνο) του Κιβελή ( Κιβελίδη):
Περισσότερα: Βασίλης Ταρνανίδης: Οι δώδεκα μήνες του χρόνου στην ποντιακή διάλεκτο
- Λεπτομέρειες
Π Ο Ι Μ Α Ν Τ Ο Ρ Ι Κ Η Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ
ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ 2019
Π Α Υ Λ Ο Σ
Ἐλέῳ Θεοῦ Ἐπίσκοπος καί Μητροπολίτης τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Δράμας
πρός
τόν Ἱερόν Κλῆρον καί τούς εὐλογημένους χριστιανούς τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως εὐχήν καί εὐλογίαν.
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά.
Ἡ εἴσοδός μας στό νέο χρόνο δέν εἶναι μόνο αἰτία πανηγυρισμῶν, ἀλλά λαμπρή εὐκαιρία λογοδοσίας καί στοχασμοῦ. Λογοδοσίας γιά τόν χρόνο πού πέρασε καί στοχασμοῦ γιά τόν χρόνο πού ἀρχίζει.
Πρῶτα ἀπ’ ὅλα, πρέπει νά εὐχαριστήσουμε τόν Θεό γιατί παρατείνει τήν ζωή μας. Κάθε φορά στήν Ἐκκλησία δεόμαστε: «Παράτεινον, Κύριε, τό ἔλεός Σου, τοῖς γινώσκουσί Σε». Ὁ καινούργιος χρόνος μοιάζει μέ ζυμάρι στά χέρια μας πού πρέπει νά τό πλάσουμε.
Τά χρόνια καί οἱ μέρες τῆς ζωῆς μας κυλοῦν γρήγορα χωρίς νά τό καταλαβαίνουμε. Ἡ γῆ πού κατοικοῦμε εἶναι σάν ἕνα ξενοδοχεῖο. Ἄλλοι μπαίνουν, ἄλλοι βγαίνουν. Πρίν ἀπό μᾶς ἄλλοι ἦσαν ἔνοικοι. Ἔφυγαν αὐτοί, ἤρθαμε ἐμεῖς ̇ θά φύγουμε ἐμεῖς, θά ἔρθουν ἄλλοι καί ἔτσι κυλάει ἡ ζωή μέχρι τήν ὥρα πού οἱ ἄγγελοι θά σαλπίσουν τήν δεύτερη παρουσία τοῦ Κυρίου. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὁ μεγάλος διδάσκαλός μας μᾶς δείχνει ποιά πορεία πρέπει νά ἀκολουθήσουμε: «Ἐν σοφίᾳ περιπατεῖτε πρός τούς ἔξω, τόν καιρόν ἐξαγοραζόμενοι» (Κολασ. 4,5). Νά συμπεριφερόμαστε μέ σύνεση καί ν’ ἀξιοποιοῦμε τό χρόνο. Αὐτό εἶναι διαχρονικό ἀξίωμα γιά τούς χριστιανούς καί εἰδικά γιά τούς καιρούς μας πού ἐπλήθυναν οἱ ἐχθροί : «τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ὧν τό τέλος ἀπώλεια» (Φιλιπ. 3,18-19). Ὁ δεύτερος Ψαλμός τοῦ προφήτη Δαυίδ ἀναφέρει ὅτι ἔθνη καί λαοί διοργανώνουν ἐπαναστατικό κίνημα ἐναντίον τοῦ Θεοῦ Πατέρα καί τοῦ Υἱοῦ Του Ἰησοῦ Χριστοῦ ! «Κατά τοῦ Κυρίου καί κατά τοῦ Χριστοῦ Αὐτοῦ» (Ψαλμ. 2,2). Βέβαια ἀπό τήν ἀρχή ὁ ψαλμωδός βλέπει ὅτι τό κίνημα αὐτό θά καταλήξει στό «μηδέν» γι’ αὐτό καί λέει : «Ἱνατί ἐφρύαξαν ἔθνη καί λαοί ἐμελέτησαν κενά;» (Ψαλμ. 2,1). Ὁ ψαλμός μᾶς λέει καί γιά ποιό λόγο τά ἔθνη καί οἱ λαοί αὐτοί τά βάζουν μέ τόν Θεό Πατέρα καί μέ τόν Χριστόν Του. Τά βάζουν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ γιατί δέν θέλουν ὑποταγή σ’ Αὐτόν. Θέλουν νά διαρρήξουν κάθε δεσμό μέ τόν Θεό. Θέλουν νά εἶναι ἄθεοι καί ἄπιστοι. Γι’ αὐτό καί διακηρύττουν: «Διαρρήξωμεν τούς δεσμούς αὐτῶν καί ἀπορρίψωμεν ἀφ᾿ ἡμῶν τόν ζυγόν αὐτῶν» (Ψαλμ. 2,3). Ὁ Θεός πάλι βλέποντας τό κίνημα τῶν ἀνοήτων ἀνθρώπων τό ἀντιπαρέρχεται μέ ἕνα «μειδίαμα» ὅπως λέει ὁ ψαλμός : «Ὁ κατοικῶν ἐν οὐρανοῖς ἐκγελάσεται αὐτούς» (Ψαλμ. 2,4). Ὅμως ἄν αὐτοί συνεχίσουν δέν θά περιορισθεῖ στό ἁπλό μειδίαμα, ἀλλά, τότε: «λαλήσει πρός αὐτούς ἐν ὀργῇ Αὐτοῦ καί ἐν τῷ θυμῷ Αὐτοῦ ταράξει αὐτούς (Ψαλμ. 2,5).
Τό συμπέρασμα εἶναι ὅτι τήν ἱστορία δέν τήν γράφει ποτέ μόνος του ὁ ἄνθρωπος. Συμπράττει ἀοράτως καί ὁ Θεός, ἄλλοτε ἐμπνέοντας τίς εὐγενεῖς ἐπιδιώξεις τοῦ ἀνθρώπου καί ἄλλοτε παραχωρώντας δοκιμασίες γιά νά διδαχθεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπό τίς ἀποτυχίες του ὥστε νά γίνει ταπεινότερος καί σοφότερος. Κάπως ἔτσι ἐκτυλίσσονται τά πράγματα στόν κόσμο καί δυστυχῶς στόν τόπο μας.
Γιά τά δεινά πού περνᾶμε προτείνονται διάφορες λύσεις, λύσεις ὅμως χωρίς τόν Θεό. Πρέπει νά σκεφτοῦμε σοβαρά, νά πάρουμε ἀπόφαση ν’ ἀφήσουμε τή λεωφόρο της ἀθεΐας καί τοῦ ἐθνομηδενισμοῦ. Κάποιοι ἐπιχειροῦν νά κάνουν «σύγχρονη» τή διδασκαλία τῶν θρησκευτικῶν στά σχολεῖα μας ὥστε τά παιδιά μας νά μήν διδάσκονται τήν ὀρθόδοξη πίστη καί ζωή ἀλλά νά γνωρίζουν γενικά πράγματα γιά τίς θρησκεῖες. Τό αὐτό ἐπιχειρεῖται καί γιά τήν ἔνδοξη ἱστορία τοῦ αἱματόβρεκτου τόπου μας, τῆς Πατρίδας μας. Γιά νά μήν κουραστοῦν οἱ μαθητές τῆς Γ΄ λυκείου ἀπό τίς ἐπαναλήψεις δέν χρειάζεται νά ξέρουν τά παιδιά μας γιά τόν Μακεδονικό ἀγῶνα καί τίς ἐμβληματικές μορφές τοῦ Ἴωνα Δραγούμη, τοῦ Παύλου Μελᾶ, τοῦ Γερμανοῦ Καραβαγγέλη. Αὐτό γίνεται «προκειμένου νά ἐλαφρυνθεῖ ἡ τσάντα τοῦ μαθητή καί στό πλαίσιο τῆς ἐκμάθησης τῶν συγκεκριμένων κεφαλαίων στήν τρίτη γυμνασίου».
Τά παραπάνω ἐντάσσονται στό ἐφεύρημα τῆς «θρησκευτικά οὐδέτερης πολιτείας». Τό ὑπόβαθρο τῆς θεωρίας αὐτῆς ἔχει τή ρίζα του στή νεώτερη ἱστορία τῆς Γαλλίας, εἶναι συγκεκριμένης ἀντιεκκλησιαστικῆς κατεύθυνσης καί ἐκφράζει τήν ἰδεολογία ἐκείνων πού ἔχουν στρατευθεῖ στήν ἀθεΐα. Ἐνῶ ἀρνοῦνται στήν κρατική ὀντότητα τήν ὁποιαδήποτε πίστη σέ θρησκεία, καθιστοῦν τό κράτος φορέα τῆς δικῆς τους πίστης καί ἰδεολογίας. Μάλιστα τονίζουν ὅτι ἡ θρησκευτική πίστη εἶναι αὐστηρά προσωπική ὑπόθεση. Τούς διαψεύδει ὁ Πλούταρχος πού στόν πρός Κολώνιο λόγο του μαρτυρεῖ τήν παγκοσμιότητα τῆς θρησκευτικότητας στήν κοινωνία ἀφοῦ μιλάει ὄχι γιά μεμονωμένα πρόσωπα ἀλλά γιά πόλεις μέ ἱερά θυσιαστήρια (πρός Κολώνιον ἐπικούριον, 31). Τούς διαψεύδουν ἀκόμη οἱ ἀρχηγοί τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως πού πολλῶν ἀπό αὐτούς εἶναι οἱ πνευματικοί τους πατέρες, πού σκληρά δίωξαν τόν χριστιανισμό καί προσπάθησαν νά καθιερώσουν νέα θρησκεία, αὐτήν τοῦ «Ὀρθοῦ Λόγου» τῆς ὁποίας ἡ νέα λατρεία ἐγκαινιάσθηκε στήν Παναγία τῶν Παρισίων στίς 10 Νοεμβρίου τοῦ 1793. Ὁ δέ Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος, ἕνα ἀπό τά σκοτεινότερα πρόσωπα τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως ἤ σωστότερα ἐμφυλίου πολέμου, καθιέρωσε τή λατρεία τοῦ Ὑπερτάτου Ὄντος. Ἀκόμη κατήργησαν τά ἐξωτερικά σύμβολα τῆς λατρείας καί θέσπισαν νέο ἡμερολόγιο. Σκεφθήκαμε, γράφει ὁ ἐπικεφαλῆς τῶν ἀλλαγῶν : «νά ἀφαιρέσουμε τούς δῆθεν ἁγίους καί νά βάλουμε στή θέση τους ὅλα τά ἀντικείμενα πού ἀποτελοῦν τόν ἐθνικό μας πλοῦτο». Ἔτσι προέκυψε στίς 25 Δεκεμβρίου πού ἔγινε 5 τοῦ Νιβόζ–χιονιστῆ ἀντί γιά τή Γέννηση τοῦ Χριστοῦ νά τιμᾶται ὁ σκύλος ! ! Αὐτή εἶναι ἡ μήτρα τῶν συγχρόνων μας παγκόσμιων ἡμερῶν.
Ὁ πυρήνας τῆς ἑνότητας τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία του. Γιά νά ἀλωθεῖ ὁ Ἑλληνισμός πρέπει νά διαλυθεῖ ἡ Ἐκκλησία. Ὁ ὁμότιμος καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν πρωτοπρεσβύτερος π. Γεώργιος Μεταλληνός σέ πρόσφατη συνέντευξή του στόν ραδιοφωνικό σταθμό «ΙΟΝΙΟΝ FM» εἶπε μεταξύ ἄλλων καί τά ἑξῆς : « Ἀπό τήν ἐποχή τοῦ Καρλομάγνου, τοῦ μεγαλύτερου ἐχθροῦ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὑπάρχει ἄσπονδο μῖσος τῆς Φραγκικῆς καί Τευτονικῆς Εὐρώπης ἐναντίον τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι πάντοτε στό στόχαστρο τῶν Φραγκικῶν δυνάμεων, ἐπειδή εἶναι τό μόνο διαφοροποιητικό στοιχεῖο τοῦ Ἔθνους μας ἀπό τή Δύση. Ἀπό τήν ἵδρυση τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους ἔπαυσε ὁ Ἑλληνισμός νά λαμβάνει ἀποφάσεις γιά τόν ἑαυτόν του μέσῳ τῶν κυβερνητῶν του. Ὁ μόνος Ὀρθόδοξος καθ' ὁλοκληρίαν κυβερνήτης ἦταν ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας. Ἀπό ’κεῖ καί πέρα ἔχουμε πολιτικούς καί διανοουμένους πού ὑπηρετοῦν τή Δύση καί τά δυτικά σχέδια. Δέν ἀπολυτοποιῶ. Δέν ἐκτείνομαι σέ ὅλο τό χῶρο τῶν πολιτικῶν καί τῶν διανοουμένων, ἀλλά καί οἱ λίγοι ἐκεῖνοι ἀπό τίς δύο πλευρές πού θέλουν νά σκεφθοῦν καί νά ἀποφασίσουν ἑλληνικά ἐλέγχονται ἀπό ξένα κέντρα».
Ὅσα ἐπιχειροῦνται νά γίνουν ὥστε τό κράτος μας νά ὀνομασθεῖ «οὐδετερόθρησκο» ἀκυρώνουν τή σχέση τοῦ Κράτους μέ τό Ἔθνος. Ὁ ἀείμνηστος λόγιος καί σώφρων Ἱεράρχης τῆς Κοζάνης κυρός Διονύσιος γιά τό θέμα αὐτό εἶπε καί ἔγραψε ὅτι : «ἄν τό ὅποιο Κράτος πιστεύει πώς κάθε φορά ἐκπροσωπεῖ τό Ἔθνος καί πώς τό Ἔθνος ἦλθε καιρός νά πεθάνη, ἡ Ἐκκλησία δέν πεθαίνει, ἀλλά “ζῆ τῷ Θεῷ”. Θά ξεχωρίση λοιπόν ἡ Ἐκκλησία τίς εὐθῦνες της καί θά περάση στήν ἀντίσταση. Ὅταν θέλουνε νά δυσφημήσουν τήν Ἐκκλησία, τήν χαρακτηρίζουν ἀντίδραση, ἀλλά ἡ Ἐκκλησία δέν εἶναι ἀντίδραση οὔτε σκοταδισμός ̇ εἶναι ἀντίσταση στίς καταλυτικές δυνάμεις τοῦ σκότους. Ὅταν λέμε ἀντίσταση, δέν ἐννοοῦμε ἀντιπαράταξη καί μάχη ̇ αὐτό εἶναι ἡ ἀντίδραση. Ἐννοοῦμε ἀσάλευτη στάση καί ἀνύστακτη φύλαξη. Ἡ Ἐκκλησία φυλάγει τά περάσματα γιά νά μή διαβῆ ὁ ἐχθρός. Ἄν εἶναι νά διαβῆ, δέν θά τοῦ κάμη τόπο ̇ θά περάση ἀπό πάνω της» (Ἐπί πτερύγων ἀνέμων, σ. 246-247).
Ἀγαπητοί μου,
Τό νέο ἔτος πού μᾶς χαρίζει ἡ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, ἄς εἶναι ἔτος ἐπιστροφῆς στίς παραδόσεις τῶν προγόνων μας πού ἀγωνίστηκαν καί μᾶς παρέδωσαν ἐλεύθερη, Ὀρθόδοξη Πατρίδα. Ἔζησαν μέ τήν πίστη στόν Χριστό, στήν Παναγία καί τούς Ἁγίους. Ἔκτιζαν Ἐκκλησίες, ἄναβαν καντήλια, πήγαιναν κάθε Κυριακή καί γιορτή στήν Ἐκκλησία. Ζητοῦσαν πνευματικό νά ἐξομολογηθοῦν καί παπᾶ νά μεταλάβουν. Στούς νέους στήν Πνύκα ὁ πολύς Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ξεκάθαρα εἶπε : «Ὅταν πιάσαμε τά ἅρματα εἴπαμε ̇ Πρῶτα ὑπέρ Πίστεως καί ἔπειτα ὑπέρ Πατρίδος». Ὁ ψαλμός πού στήν ἀρχή σᾶς ἀνέφερα τελειώνει συμβουλεύοντας ἐκείνους πού στρέφονται κατά τοῦ Θεοῦ καί κατά τοῦ Υἱοῦ Του, τοῦ Μεσσία, καί τούς λέει νά ἔχουν σύνεση καί νά ἀποκτήσουν παιδεία Θεοῦ : «Καί νῦν, βασιλεῖς, σύνετε ̇ παιδεύθητε, ... Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ ... Δράξασθε παιδείας» (Ψαλμ. 2,10-12), γιατί ἀλλοίμονο σέ ὅσους τά βάζουν μέ τόν Θεό καί χαρά καί εὐτυχία σέ ἐκείνους πού ὑποτάσσονται σ’ Αὐτόν. «Μακάριοι πάντες οἱ πεποιθότες ἐπ᾿ Αὐτῷ» (Ψαλμ. 2,13).
Ὁλοκάρδια ἡ εὐχή μου πρός ὅλους, τό νέο ἔτος νά εἶναι εὐλογημένο, σωτήριο, εἰρηνικό μέ ἔργα μετανοίας πρός δόξαν τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. ΑΜΗΝ.
Διάπυρος πρός Θεόν εὐχέτης πάντων ὑμῶν.
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
† Ο ΔΡΑΜΑΣ ΠΑΥΛΟΣ
Σελίδα 274 από 421
- Βρίσκεστε εδώ:
-
Αρχική
- ΕΙΔΗΣΕΙΣ
