Στη σημασία που έχουν τα «Απολυμαντήρια» Αρετσούς στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης, από τα οποία πέρασαν χιλιάδες πρόσφυγες από τη Μικρασία, Θράκη, Πόντο και Καύκασο, αλλά και την παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. κ. Βαρθολομαίου, στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της προσφώνησής του ο Πολύβιος Στράντζαλης, ως εκπρόσωπος των προσφυγικών σωματείων στην εκδήλωση μνήμης, η οποία έγινε το βράδυ της Δευτέρας 30 Μαΐου 2022.

Ανέφερε ο Πολύβιος Στράντζαλης, πρόεδρος της Ένωσης Ομογενών εκ Κωνσταντινουπόλεως Βορείου Ελλάδος:

Παναγιώτατε Πάτερ και Δέσποτα,

Με ιδιαίτερη τιμή, χαρά, συγκίνηση και αγάπη σας καλωσορίζω ως εκπρόσωπος των Προσφυγικών Συλλόγων των Δήμων Καλαμαριάς και Θερμαϊκού σε τούτο τον τόπο ιστορικής μνήμης τα «Απολυμαντήρια». 100 χρόνια πριν χιλιάδες πρόσφυγες που εκδιώχθηκαν από τις περιοχές του Πόντου, της Μικράς Ασίας, της Θράκης και του Καυκάσου κατέφθασαν στη Θεσσαλονίκη. Ο τόπος που βρισκόμαστε ήταν ο πρώτος χώρος υποδοχής μόλις κατέβαιναν οι πρόσφυγες από το καράβι και έφταναν στην ξηρά με τις βάρκες. Στην περιοχή της Καλαμαριάς ο χώρος τότε ήταν άδειος, υπήρχαν υποτυπώδεις κατασκευές κατοικιών και ελάχιστοι χώροι για την απολύμανση και απομόνωση των προσφύγων, έτσι ώστε να αποφεύγεται η μετάδοση ασθενειών στην πόλη.

Οι εξαθλιωμένοι πρόσφυγες παρά τις δοκιμασίες, διατήρησαν ακμαίο το ηθικό τους, προσπαθώντας πάντα να διαφυλάξουν τα ιερά και όσια από τις αλησμόνητες πατρίδες.

Με πείσμα και αγώνα ίδρυσαν τους μόνιμους προσφυγικούς οικισμούς στην περιοχή και έτσι ξεκινά ουσιαστικά η ιστορία της Καλαμαριάς.

Οι τεράστιες δυσκολίες οδήγησαν τους πρόσφυγες να οργανωθούν σε συλλόγους. Είχαν μαζί τους ως αποσκευή από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο τη γνώση της κοινοτικής οργάνωσης, τη λειτουργία μορφωτικών συλλόγων και των συντεχνιών όταν βρέθηκαν στο καινούριο και αφιλόξενο περιβάλλον. Μέσα σε μία δεκαετία δημιουργήθηκαν στην Καλαμαριά 25 σωματεία, που ασχολήθηκαν με την αστική αποκατάσταση, τις μορφωτικές εκδηλώσεις, τον αθλητισμό και τις δραστηριότητες της νεολαίας. Πρώτη τους μέριμνα ήταν να επιλύσουν τα βασικά προβλήματα των συνοικισμών, όπως η στέγαση, η εύρεση εργασίας, η βοήθεια προς τα ορφανά και τους απόρους, η εκπαίδευση και ο εκκλησιασμός, η περίθαλψη και οι υποδομές. Πολλοί από αυτούς τους προσφυγικούς συλλόγους δημιούργησαν αθλητικά, φιλολογικά, μουσικά, θεατρικά τμήματα και βιβλιοθήκες, διοργάνωσαν διαλέξεις, χοροεσπερίδες και εκδρομές, συγκεντρώνοντας μεγάλο αριθμό νέων.

Με τις δράσεις τους οι σύλλογοι αυτοί συνέβαλαν τα μέγιστα ώστε οι πρόσφυγες να κερδίσουν μια νέα πατρίδα και σταδιακά να ενσωματωθούν στην ελληνική κοινωνία. Σήμερα πλέον με τη διοργάνωση επιστημονικών συνεδρίων και ημερίδων, πολιτιστικών εκδηλώσεων που αναδεικνύουν τα ήθη και τα έθιμά τους, τα χορευτικά τους συγκροτήματα συμβάλλουν στη μεταλαμπάδευση του πολιτισμού που παρήγαγαν οι πρόγονοί τους στις αλησμόνητες πατρίδες. Επίσης πραγματοποιούν συχνά προσκυνηματικές επισκέψεις στις πατρίδες των προγόνων τους.

Παναγιώτατε,

Η τρίτη και η τέταρτη γενεά των προσφύγων αισθάνονται συγκίνηση, αγαλλίαση και ευγνωμοσύνη όταν επισκέπτεστε τις πατρίδες τους στην Καππαδοκία, στον Πόντο και στην Ιωνία και τελείτε τη Θεία Λειτουργία σε ερειπωμένες και ημιερειπωμένες ορθόδοξες εκκλησίες. Έτσι αισθάνονται ότι ο Πατριάρχης μας, μας συνδέει με το παρελθόν και τις ρίζες μας, αφού σ’ αυτά τα μέρη έζησαν για πολλούς αιώνες ομογενείς ορθόδοξοι. Για όλους εμάς είναι πολύ σημαντικό να τελείται η θεία ευχαριστία και να μνημονεύονται όλοι αυτοί οι οποίοι έφθασαν στο τέλος της ζωής τους είτε ειρηνικά είτε μαρτυρικά.

Είναι πολύ σημαντικό για όλους μας που λειτουργήσατε στην Παναγία Σουμελά στην Τραπεζούντα, στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο στην Έφεσο, στην Πέργαμο, στο Κιρκιντζέ, στη Σελεύκεια, στην Αντιόχεια της Πισιδίας. Το ότι πραγματοποιήστε επίσης προσκυνηματικές επισκέψεις στη Βιθυνία της Μικράς Ασίας όπου άλλοτε ήταν εκκλησίες όπως, ο Ναός του Αγίου Γεωργίου των Μουδανιών, στη Μυσέπολη ο εγκαταλελειμμένος και ερειπωμένος Ναός του Τιμίου Προδρόμου, η Μονή του Αγίου Στεφάνου Χηνολάκκου στην Τρίγλια, ο Ναός της Παναγίας και της Αγίας Παρασκευής στο Ντερέκιοϊ, και όταν επισκεφθήκατε το χώρο όπου παλαιότερα βρισκόταν το ρωμαίικο Κοιμητήριο με συγκίνηση είπατε το «αιωνία η μνήμη» και ευχηθήκατε για την ανάπαυση των ψυχών των ανθρώπων που έζησαν και έδρασαν στον τόπο εκείνο.

Μεγάλη είναι η χαρά μας και μας γεμίζει με ελπίδα και αισιοδοξία που την τελευταία δεκαετία χάρη στους δικούς σας αγώνες και προσπάθειες αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των παλιννοστούντων στην ιδιαίτερη πατρίδα σας την Ίμβρο και λειτουργούν εκεί τα σχολεία μας. Πρόσφατα μάλιστα έλαβαν μέρος στους 5ους Περιφερειακούς Μαθητικούς Αγώνες Γλώσσας που διοργάνωσε Σύλλογος Αποφοίτων της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. ο «Φιλόλογος».

Παναγιώτατε,

Επίσης ως πρόεδρος της Ένωσης Ομογενών εκ Κωνσταντινουπόλεως Β.Ε. σας ευχαριστούμε και σας ευγνωμονούμε για τη στήριξη των ομογενών μας, των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης. Στα 30 και πλέον χρόνια της πατριαρχίας σας πραγματοποιήθηκαν έργα συντήρησης και διάσωσης της βυζαντινής κληρονομιάς, επιπλέον αναστηλώθηκαν πολλά εκκλησιαστικά συγκροτήματα του 18ου και 19ου αιώνα χάρη στις προσπάθειες σας έτσι ώστε πολλοί κωνσταντινουπολίτες να μπορούν να εκκλησιάζονται και να επισκέπτονται τα ενοριακά σχολεία στα οποία κάποτε φοίτησαν. Σας ευχαριστούμε που μεριμνάτε για την εκπαίδευση των μαθητών και μαθητριών μας αφού ήδη έχετε θέσει υπό την αιγίδα σας τα τελευταία 12 χρόνια τις περιβαλλοντικές ημερίδες και λογοτεχνικά συνέδρια που γίνονται στην Κωνσταντινούπολη με τη συμμετοχή πολλών εκπαιδευτικών και μαθητών από όλη την Ελλάδα. Πρόσφατα θέσατε υπό την αιγίδα σας δύο ημερίδες για τα αποτελέσματα των εκπαιδευτικών προγραμμάτων που υλοποιεί το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών και συμμετέχουν σ’ αυτά σχολεία από όλη την επικράτεια και το εξωτερικό.

Ως θεολόγος και εκπαιδευτικός και ως ένας από τους τελευταίους αποφοίτους του Λυκειακού Τμήματος της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης εύχομαι και προσεύχομαι να ευοδωθούν οι μακροχρόνιες προσπάθειες και οι αγώνες σας για την επαναλειτουργία της Σχολής μας ώστε να εκπαιδεύονται τα στελέχη της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας.

Κατακλείοντας Παναγιώτατε, σας ευχαριστούμε θερμά όλοι οι προσφυγικοί σύλλογοι των Δήμων Καλαμαριάς και Θερμαϊκού για την παρουσία σας εδώ και ευχόμαστε όπως ο Πανάγαθος Θεός να Σας χαρίζει δύναμη για να συνεχίσετε το σημαντικότατο έργο που επιτελείτε προς όφελος της Ορθοδοξίας, της Ρωμιοσύνης και των Οικουμενικών Αξιών.

Περισσότερα για την εκδήλωση μνήμης στα Απολυμαντήρια Αρετσούς στην Καλαμαριά, διαβάστε στο ακόλουθο Link 

http://efxinospontos.gr/eidiseis/8111-oikoumenikos-patriarxis-vartholomaios-ta-apolymantiria-kalamarias-einai-topos-proskynimatos?fbclid=IwAR1C-EIoT4ejpUjzwop_HZyUrtRDfQVssJvbDn_0CwtXEzvHxA7ArH5JH3I