Το νέο βιβλίο των Παναγιώτη Τσατσανίδη και Κωνσταντίνου Φωτιάδη, «Η Ρωσοκρατία στον Πόντο», του Εκδοτικού Οίκου Κ. και Μ. Σταμούλη, θα παρουσιαστεί σε ειδική εκδήλωση στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, την Τετάρτη 8 Δεκεμβρίου 2021, και ώρα 19.00.

Του Κωνσταντίνου Φωτιάδη - Ομότιμου καθηγητή Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας

Η Ποντιακή Ποίηση και τα Ποντιακά Άσματα, στη διαμόρφωση της Ιστορικής Μνήμης

Σε µία εποχή όπου η διαδικτυακή παιδεία έχει κυριέψει το πλανήτη, η παγκοσμιοποίηση δείχνει καθημερινά στα ΜΜΕ το αδίστακτο πρόσωπό της και οι εθνικοί πολιτισμοί υποτάσσονται στους σκοτεινούς μηχανισμούς μεταλλαγμένων παραγωγών. Ό,τι αφορά όμως τον Πόντο, έχουμε ποσοστά ελπίδας, από τους απανταχού της γης Πόντιους, που αντιστέκονται µ’ έναν δικό τους τρόπο, μη θυμίζοντας πέτρινα χρόνια κι άλλες εποχές, δίνοντας κουράγιο, δύναμη, πίστη η «Ρωµανία επάρθεν, αλλά κ’ εχάθεν. Απέσ’ σα ψύ’α 'µουν και σα καρδιάς εν και περιµέν’ να εφτάµε το χρέος εµουν», και η «Ρωµανία ανθεί και φέρει κι άλλα» ή και το σύνθημα: Πόντος ∆ικαίωμα στη Μνήμη!

Σ’ αυτή τη µνήµη, της μητρικής γλώσσας, της παράδοσης, του πολιτισμού, αφιερώνεται η καλαίσθητη, η πολύτιμη έκδοση «Ηλίας Τσέχος, ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ – Η ΔΙΓΛΩΣΣΟΣ», Ανάλεκτο 2021.Ψυχή της ιδέας αυτής, ο γιατρός Θεόδωρος Εμπεσλίδης, φίλος, συγχωριανός, γείτονας, αθεράπευτος νοσταλγός της αλησμόνητης πατρίδας μας, του Απέςς, επαρχία Νικοπόλεως και Κολωνίας του Πόντου και πρόεδρος του Νεοσύστατου Συλλόγου Ποντίων Κεντρικής Αγγλίας. Δεύτερος Απεσλής, ο Ηλίας Τσεχελίδης ή ο Ηλίας Τσέχος, από το Γιαννακοχώρι Νάουσας, που είναι το πνευματικό σώμα του βιβλίου. Ο Ηλίας Τσέχος, μεγάλος δημιουργός, σπουδαίος καλλιτέχνης, ποιητής. Συνεργάστηκε στις κινηματογραφικές ταινίες των Κούνδουρου, Τζεφιρέλι, Αγγελόπουλου, Ζερβουλάκου, Ψαρρά, Αχουριώτη, Χαραλαμπόπουλου, Σμαραγδή, Ρακιντζή, Χούρσογλου, Ιωσηφίδη, χορευτής δέκα χρόνια στα μπαλέτα Δόρας Στράτου, 1978 - 1988, και χοροδιδάσκαλός στην Ευρώπη μετέπειτα, εγκαταλείπει την ανοδική καριέρα κι επιστρέφει στο χωριό του το 2001.

Ώριμος, ξαναερωτεύεται τον τόπο του, το φαράγγι της Κράστας, το Μονοπάτι την Πηγών, τις Παιώνιες, τα ποτάμια, τα βουνά, τα λαγκάδια, την πλούσια βλάστηση, τους καταρράκτες και την έντονη παρουσία των αρχαιοελληνικών παραδόσεων και των Μακεδονικών Τάφων στην περιοχή, με τις νύμφες, τους ημίθεους. Γίνεται σώμα με όλες τις ευλογίες του τόπου, γηροκομεί κι αποχαιρετά τους γονείς του και μ΄ έναν δικό του δυναμικό ορεινό τρόπο, υμνεί ποιητικά και γνωστοποιεί όλες τις ομορφιές της περιοχής.

Ποιήματα και στίχοι του έχουν μελοποιηθεί από τους Θόδωρο Αντωνίου, Τάσο Γκρους.

Ποιήματα του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, λιθουανικά, αλβανικά. Στη ζωή και το έργο του αναφέρονται τα ντοκιμαντέρ του απεσλή Ηλία Ιωσηφίδη, σκηνοθέτη, που ανέδειξε με δύο εξαιρετικά ντοκιμαντέρ «Από πέτρα και χρόνο» (2009), «Ή σταγόνα ή ωκεανός» (2010), τις πολλαπλές αρετές του χαρακτήρα του Ποιητή και του έργου του, ο οποίος έχει εκδώσει 13 ποιητικές συλλογές μέχρι σήμερα. Ο τρίτος της παρέας, απεσλής, η αφεντιά μου! Συμφωνούμε να μεταφέρουμε διαχρονικά ποντιακά τραγούδια, που ο χρόνος δεν άντεξε να τα εξαφανίσει και για να μην παραμείνουν άγνωστα στο μεγάλο αναγνωστικό κοινό τα κοσμήματα αυτά της ποίησης και λαϊκής σοφίας. Υπάρχει και ένα τέταρτο πρόσωπο, απεσλίδικης επίσης καταγωγής, η Γιώτα Ιωακειμίδου, σε τούτη τη θεία σύναξη. Άριστη φιλόλογος, ουσιαστική συμμετοχή στα γλωσσικά θέματα της ποντιακή γλώσσας ή διαλέκτου αν θέλετε, καταπληκτικό το γλωσσάρι στο τέλος του βιβλίου. Τιτάνια η παρουσία της! Με ιδιαίτερη αγάπη έχει αναλάβει την ποντιακή γλωσσική επιμέλεια.

Οδηγώντας η ποίηση τα διαχρονικά άσματα, αλλά και τα σύγχρονα, της πατρίδας, ταξιδεύουμε με τον μνημειώδη αυτό τόμο, ιστορικά, στην τρισχιλιόχρονη γη των προγόνων µας. Ξαναγεννιόμαστε! Τα πρώτα ελληνικά τραγούδια είναι τα ομηρικά έπη, που εξυµνούν τους άθλους και τα κατορθώματα οµηρικών ηρώων. Η διαχρονική αξία τους διατηρείται ζωντανή. Η ποντιακή παράδοση µεταφέρει, µε τον προσήκοντα σεβασμό, ως τις µέρες µας, την ιστορία και τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων και ως Ίωνες. Η ποντιακή γλώσσα, γέφυρα ανάμεσα στην ομηρική και νεοελληνική γλώσσα, μηδενίζει το χρόνο. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη µεταφορά του προοιµίου της Ιλιάδας του Οµήρου στην ποντιακή γλώσσα: «Τραγούδ’ θεά τον φοβερόν θυµόν του Αχιλλέα. ‘Σ ση Αχαιίων το κιφάλ’ πολλά κακά που έγκεν, παληκαρίων π’ έστειλεν ‘ς σον Άδην πολλά ψ’ήα και µε τα λέσ΄ εχόρτασεν όρνεα και θερία, γιατί λογοπιάστανε Ατρείδης κ’ Αχιλλέας, τρανός ο είνας ήρωας κι ο άλλος Βασιλέας».

Το ποντιακό ακριτικό δημοτικό και ιστορικό τραγούδι στην ποίηση του Πόντου, διατηρήθηκε µε τη λογική φυσιολογική του εξέλιξη ζωντανό, σε όλη τη διάρκεια της βυζαντινής και οθωμανικής αυτοκρατορίας. Επιλεγμένα τραγούδια, κοσμήματα της πνευματικής µας κληρονομιάς, δεν άντεξαν απλά στο χρόνο, αλλά τον νίκησαν και παραδόθηκαν ως εµάς, από γενιά σε γενιά. Ο ακριτικός κύκλος του 8ου κα 9ου αιώνα, οι παραλογές του 10ου και 11ου αιώνα, τα ιστορικά τραγούδια του 13-15ου αιώνα, αλλά και οι καλλιτεχνικοί θησαυροί της οθωµανοκρατίας, λειτούργησαν ως πνευματικοί φάροι στη συνείδηση των Ελλήνων, αλλά και ισχυρά όπλα διατήρησης και ενίσχυσης της εθνικής µνήµης και της ταυτότητας. Η ποιητική και λογοτεχνική ανθοφορία, παρατηρείται κυρίως σε κρίσιµες περιόδους για το λαό και το έθνος. Είναι οι µηχανισµοί αντιστήριξης, στους οποίους ο λαός, µπροστά στο συγκεκριµένο γεγονός, αντιδρά αυθόρµητα, χωρίς σκοπιµότητες και µικροψυχίες. Συγκεκριµένα την περίοδο των Νεότουρκων και των Κεµαλικών, ο πόνος και η συµφορά, το βάσανο, γίνονται τραγούδι λυτρωτικό και µοιρολόγι. Η τροµοκρατία, ο εµπορικός και οικονοµικός αποκλεισµός, η παράνομη στρατολογία, οι διωγµοί, οι λεηλασίες, οι φυλακίσεις, οι βίαιοι εξισλαμισμοί, οι εκτοπίσεις, τα τάγµατα εργασίας, οι δολοφονίες, η οικιστική γενοκτονία, τα τάγματα θανάτου και ο ρόλος του Άϊχµαν των Ποντίων, Τοπάλ Οσµάν, ενέπνευσαν ανώνυμους και επώνυμους τραγουδιστές και µοιρολογίστρες. Ο ξεριζωµός και η προσφυγιά, θεματικά, ήταν και είναι πηγές έμπνευσης. ∆ιατηρούν ζωντανή την γέννηση ασμάτωνν µε ιστορικό και κοινωνικό περιεχόμενο. Την περίοδο του μεσοπολέμου παρατηρείται µια ύφεση, μα επανεμφανίζεται δυναμικά, µε ηρωικά κυρίως δίστιχα, τα χρόνια της γερμανικής κατοχής και του εµφυλίου πολέμου. Σχεδόν σε κάθε ποντιακό χωριό ακούγονται τραγούδια που υµνούν ή καταγγέλλουν συγκεκριμένα ιστορικά περιστατικά τοπικού ή γενικού ενδιαφέροντος.

Μερικά από αυτά, όπως το Μπέλλες, ο αιχµάλωτον κ.α , από τοπικά τραγούδια, χάρην των πόντιων τραγουδιστών, έγιναν κτήμα όλων των Ποντίων, γης κι ουρανού. Υπάρχουν επώνυμοι τραγουδιστές όπως ο μεγάλος Χρύσανθος, που έχουν το πηγαίο ταλέντο να στιχοπλοκούν την ώρα της συντροφικής παρέας, την ώρα που η λύρα έχει τον πρώτο λόγο. Ποιο τραγούδι βγήκε από τη μελωδική φωνή του Χρύσανθου και δεν έγινε, µετά, σημαία όλων των καλλιτεχνών µας! Ποιος λυράρης δε σεμνύνεται µπροστά στο μεγαλείο της δοξαριάς του αείμνηστου Γώγου!

Μετά την απελευθέρωση, η λαϊκή ποιητική δημιουργία υποχωρεί και τη θέση της παίρνει δειλά η έντεχνη, ιδιωτική, ποίηση, η οποία την πρώτη περίοδο δεν διακρίνεται για το αγωνιστικό και ηρωικό περιεχόμενο. Αυτήν την περίοδο ξεχωρίζουν το κοινωνικό τραγούδι, για τους αδίστακτους καπνέµπορους και τα λαϊκά δίστιχα για τους αγώνες των Κυπρίων αδερφών, αληθινά διαµάντια, τα οποία εξαιτίας της κοµµατικής γραμμής, θυσιάστηκαν στο βωµό της εµπάθειας και αυτής της λογικής. Έτσι ξεχάστηκε ο Καραολής και οι συναθλητές του. Τα επόµενα χρόνια η λαϊκή ποίηση υποχωρεί, αλλά δεν αφανίζεται. Σταθµός στην ανάπτυξη της εθνικής µνήµης, πιστεύω, ήταν ο δίσκος των Γρηγόρη Σουρµαΐδη, Γιώργου Καλαµαριώτη ''Στο δρόµο για το Τσιµενλί''. Τα επιλεγµένα κείµενα, το πάντρεµα της µελωδικής φωνής της Ρένας Κουµιώτη, με την επική φωνή του Γρηγόρη Σουρµαΐδη, έδωσαν ξεχωριστό αποτέλεσµα, που ξύπνησε µνήµες κι αρχίσαµε να ερευνούµε την ιστορία των ανθρώπων μας.

Στο Α΄ και Β΄ Παγκόσµιο Ποντιακό Συνέδριο, άστραψαν και βρόντηξαν, δυνατές θαµπωτικές λάµψεις και για πρώτη και µοναδική φορά όλοι οι Πόντιοι, ενωµένοι, ταρακούνησαν µε τις εξαιρετικές εισηγήσεις των ερευνητών, τα λιµνάζοντα νερά του Ποντιακού Ζητήµατος. Για πρώτη φορά στο Β΄ Παγκόσµιο Ποντιακό Συνέδριο μιλήσαμε για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και το Ποντιακό Ζήτημα σήμερα, αναδεικνύοντας πολιτικά τα θέµατα, που έπρεπε ο οργανωµένος ποντιακός χώρος να υιοθετήσει και να διεκδικήσει. Τα πορίσµατα των δύο συνεδρίων θάφτηκαν για µια ακόμη φορά στο βωµό των κοµµατικών σκοπιμοτήτων. Για µια ακόµη φορά χάσαµε το τρένο, αλλά και την ψυχή µας, όταν οι συνήθεις διαβρωτικοί μηχανισμοί λειτούργησαν αποπροσανατολιστικά, σπέρνοντας το μικρόβιο της διχόνοιας και των αντιπαραθέσεων.

Στις µέρες µας το Ποντιακό Ζήτημα κερδίζει παντού επίσηµους συνοµιλητές, Στην Αµερική και την Αυστραλία, τοπικοί κυβερνήτες και περιφερειάρχες αναγνώρισαν τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, Αρµενίων και Ασσυρίων. Στην Αµερική, η ∆ιεθνής Ένωση Ακαδηµαϊκών για τη µελέτη των Γενοκτονιών, αναγνώρισε, µε ποσοστό 83%, τη Γενοκτονία των Ελλήνων, Ασσυρίων κι Αρµενίων. Η Σουηδία αναγνώριζει τις γενοκτονίες των Ελλήνων του Πόντου, των Αρµενίων και Ασσυρίων επίσης. Η Ελλάδα, ως άλλος Κρέοντας, καταδικάζει άλλη μια φορά σε θάνατο τους 353.000 Έλληνες του Πόντου κι αποδεικνύεται ο καλύτερος υπερασπιστής της σύγχρονης στρατοκρατικής κεµαλικής κυβέρνησης της Τουρκίας. Αρνείται τη διεθνή προβολή και τη συµµετοχή της στην αναγνώριση της Γενοκτονίας.

Όλα τούτα τα θαυμαστά, τα ανωτέρω, γεννήθηκαν θεϊκά, ξεφυλλίζοντας κι αναγιγνώσκοντας το βιβλίο ''ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ – Η ΔΙΓΛΩΣΣΟΣ'', 2021, γενναίος και καθοριστικός τόμος για τις επερχόμενες γενιές και τις τωρινές, ανά τον κόσμο, των Ποντίων και κουβαλά ακόμα ένα ωφέλιμο εργαλείο, τη μεταφορά της μητρικής ποντιακής γλώσσας στη νεοελληνική, για όσους αγαπούν και θέλουν να εντρυφήσουν στις ανάσες και τις πνοές της ποντιακής ποίησης και είναι πολλοί! Θα πρέπει να ευχαριστούμε ιδιαιτέρως τον ποιητή, φίλο, αδελφό, Ηλία Τσέχο, πάντα αγαπητό, γιατί ανέλαβε το βαρύ αυτό φορτίο, με λαμπρά αποτελέσματα και που κοντά, έρχεται και ο β' τόμος!

Γράφει ο Ηλίας Τσέχος στα προλογικά του «...Κρατώντας το βιβλίο στα χέρια και ξεφυλλίζοντας τις σελίδες του, κρατήστε στον νου, στην καρδιά, τις αιωνόβιες ρίζες του Πόντου, τα δάση ενός λαού, οξυγόνου στον πολιτισμό και στην ιστορία του κόσμο».

Μη λείψει από κανένα σπίτι, από καμία ψυχή, το χάρισμα αυτού του βιβλίου!

Η φετινή 18η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) θα πραγματοποιηθεί υβριδικά με παράλληλη συνύπαρξη φυσικού και διαδικτυακού προγράμματος, την οποία διοργανώνει το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, σε συνεργασία με φορείς. 

Η πόλη της Θεσσαλονίκης ενώνει μαζί μας τις δυνάμεις της για να υποδεχθεί τη 18η ΔΕΒΘ και να προσελκύσει το κοινό στις εγκαταστάσεις της HELEXPO.

Η πρώτη παρουσίαση του νέου βιβλίου του Ηλία Τσέχου «Ανθολογία Ποντιακής Ποίησης, η Δίγλωσσος», πραγματοποιήθηκε το βράδυ του Σαββάτου 25 Σεπτεμβρίου 2021 στο Θερινό Δημοτικό Θέατρο Νάουσας «Μελίνα Μερκούρη», με την διοργάνωση της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων Νάουσας – Εθνικής Βιβλιοθήκης Αργυροπόλεως «Ο Κυριακίδης» σε συνεργασία με τις Εκδόσεις «Ανάλεκτο» και με την αρωγή του Δήμου Ηρωικής Πόλης Νάουσας.

Με αναφορές στην αξία της μητρικής γλώσσας, της ποντιακής διαλέκτου, η οποία ομιλείται από εκατομμύρια χρήστες στην Ελλάδα, τον Πόντο και σε όλον τον κόσμο, αλλά βρίσκεται σε κίνδυνο, έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του Αντουάν ντε Σαιντ – Εξυπερύ, «Ο Μικρόν ο Πρίγκιπας», στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης, την Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 2020, στις 7 το βράδυ, και την παρακολούθησαν διαδικτυακά μέλη και φίλοι του συλλόγου.

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου στον μαγικό κήπο του Νομισματικού Μουσείου η πρώτη επίσημη παρουσίαση του δεύτερου ιστορικού μυθιστορήματος Ίσκιλι της Γιώτας Ιωαννίδου από τις Εκδόσεις Αφοι Κυριακίδη. Ήταν εντυπωσιακό καταρχάς το πόσο καλά κρατήθηκαν στον γεμάτο από κόσμο κήπο τα μέτρα ασφαλείας για την προστασία όλων από την πανδημία.

Ήταν μια υπέροχη, ήρεμη βραδιά, που θύμισε νύχτες Σεπτέμβρη προ κορονοϊού. Η εκδήλωση ξεκίνησε με τον μαγικό ήχο της λύρας από τον Γιώργο Κυριακίδη στο σπαραχτικό ποντιακό τραγούδι «Την Πατρίδα μ έχασα».

Συντονιστής της παρουσίασης ήταν ο Βασίλης Κανέλλης, δημοσιογράφος και διευθυντής του in.gr, o oποίος είπε κάποια εισαγωγικά για το ιστορικό μυθιστόρημα της Γιώτας Ιωαννίδου, που αφορά την Γενοκτονία των Ποντίων.

Η ομιλία του κατέληξε στη φράση, αναφερόμενος στην γλώσσα του βιβλίου: «Το Ίσκιλι είναι γραμμένο σαν μια αέναη χορογραφία. Οι λέξεις έχουν κίνηση και ρυθμό και παρασύρουν τον αναγνώστη».

Στην συνέχεια η εξαιρετική Σοφία Παπάζογλου ερμήνευσε το ίδιο τραγούδι δημιουργώντας ένα κλίμα συγκίνησης στο κοινό, που εντάθηκε ακόμα περισσότερο από το απόσπασμα το βιβλίου, που διάβασε ο ηθοποιός Κώστας Ξυκομηνός.

Ακολούθως μίλησε ο εξαίρετος ιστορικός Βλάσσης Αγτζίδης για τις ιστορικές συνθήκες στις οποίες αναφέρεται το βιβλίο, την Γενοκτονία των Ποντίων και για τις συνθήκες που ζούμε σήμερα με την Τουρκία του Ερτογκάν. Ήταν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ομιλία, μια και έδωσε την δυνατότητα στους θεατές να κατανοήσουν ακόμα καλύτερα την σύγχρονη πραγματικότητα.

Μετά το «Εκάεν και το Τσάμπασιν» από την Σοφία Παπάζογλου, και από ένα πολύ δυνατό απόσπασμα του βιβλίου, που αναφερόταν στον Τούρκο ήρωα από τον Κώστα Ξυκομηνό. ο λόγος δόθηκε στην μοναδική Ζωζώ Λιδωρίκη που χρόνια τώρα η προσφορά της στον χώρο του Πολιτισμού είναι ανεκτίμητη. Η κυρία Ζωζώ Λιδωρίκη μίλησε με πολύ εύγλωττο τρόπο κάνοντας μια αντίστιξη του βιβλίου με την ίδια την συγγραφέα ως άνθρωπο. Η αναφορά στην συγγραφέα μέσω του βιβλίου ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Μετά κι από το αγαπημένο όλων ποντιακό τραγούδι «Σεράντα μήλα» ο λόγος δόθηκε στην ίδια την συγγραφέα, την Γιώτα Ιωαννίδου. Επέλεξε να διαβάσει, μια και είναι και ηθοποιός ένα απόσπασμα από το κεφάλαιο «Λύτρωση», το μοναδικό κεφάλαιο όπου ο ήρωας Κώστας μετά από τα άπειρα βάσανα που έχει περάσει, βρίσκει την εσωτερική του γαλήνη μέσα από τον αληθινό Έρωτα.

Η ομιλία της Γιώτας Ιωαννίδου θα μπορούσε να έχει τον τίτλο «που τελειώνει ο πόνος», μια κι επικεντρώθηκε στον πόνο των προγόνων προσφύγων, αλλά και στον πόνο των τωρινών προσφύγων καταλήγοντας ότι το Ίσκιλι ήταν αποτέλεσμα βαθιάς υπαρξιακής ανάγκης της να κατανοήσει τον εαυτό της μέσω της σύνδεσης με τις ρίζες της. Ήταν μια υπέροχη παρουσίαση με ουσία και βάθος, απλότητα και ποιότητα.

Είχε μεγάλη αξία το γεγονός ότι με αφορμή το βιβλίο έγινε σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν, δίνοντάς μας αυτήν την αίσθηση της συνέχειας, που έχουμε τόσο πολύ ανάγκη στις παράξενες εποχές που ζούμε. Καλόταξιδο το Ίσκιλι!

Πηγή: https://www.in.gr/2020/09/23/entertainment/book/iskili-sygkinisi-stin-parousiasi-tou-vivliou-gia-drama-ton-pontion/

Η Εύξεινος Λέσχη Ποντίων Νάουσας - Εθνική Βιβλιοθήκη Αργυρουπόλεως, διοργανώνει και σας προσκαλεί στην εκδήλωση παρουσίασης του νέου βιβλίου του Βασίλη Ασβεστά, με τίτλο: «Τα Παιχνίδια των Ελλήνων του Ανατολικού Πόντου και του Κυβερνείου του Καρς κατά την περίοδο 1880 - 1923».

Το βιβλίο του καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Θωμά Σαββίδη «Ποντιακή Διατροφή» Εκδόσεις Κυριακίδη, θα παρουσιαστεί διαδικτυακά την Πέμπτη 14 Ιανουαρίου 2020, με πρωτοβουλία της Αυστραλιανής Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων, τόσο για το κοινό της χώρας, αλλά θα έχουν τη δυνατότητα να το παρακολουθήσουν όσοι ενδιαφέρονται σε όλο τον κόσμο.

Κάθε κομμάτι του παρελθόντος, όσο μικρό κι αν είναι, δεν παύει να έχει δικό του πολιτισμικό φορτίο και να αποτελεί ένα κομμάτι από την ταυτότητά μας. Κάθε χρονική περίοδος, όσο κι αν είναι περιορισμένη χρονικά, έχει αφήσει το δικό της αποτύπωμα στην πορεία κάθε έθνους και κάθε φυλής.

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Λιάνη, γνωστού δημοσιογράφου, πολιτικού και πρώην υπουργού, το οποίο μας προσφέρουν οι Εκδόσεις Ινφογνώμων, θα παρουσιαστεί σε ειδική εκδήλωση, στο υπαίθριο θέατρο «Άλσος» στο Πεδίο του Άρεως στην Αθήνα, την Τετάρτη 21 Ιουλίου 2021, στις 20.30.

Βιβλιοπαρουσίαση

Μιχάλης Χαραλαμπίδης, Το Νέο Ανατολικό Ζήτημα - Το Τουρκικό Πρόβλημα - Η Ανθρωπιστική Ελλάδα (εκδόσεις Στράβων, 2020, σελ. 286)

Του Βασίλη Ασημακόπουλου (δημοσιεύθηκε στο slpress.gr στις 27-12-2020, "Το Νέο Ανατολικό Ζήτημα – Το Τουρκικό Πρόβλημα" του Μιχάλη Χαραλαμπίδη - slpress.gr)

Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης είναι ένας γνωστός δημόσιος διανοούμενος, μάχιμος στοχαστής του πολιτικού λόγου και πράξης, με την κλασική και ορθόδοξη έννοια του ελληνικού τόπου και χρόνου.  Με συνεχή, συνεπή και δημιουργική παρουσία από τα χρόνια του αγώνα ενάντια στη δικτατορία μέσα από τις γραμμές του ΠΑΚ και στη συνέχεια ιδρυτικό - ιστορικό στέλεχος  του ΠΑΣΟΚ. Κοινωνιολόγος και Πολιτικός Επιστήμονας ο Χαραλαμπίδης κινείται στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ανατολική Μεσόγειο, ενεργητικά παρών στο πλευρό των λαών - εθνών της παγκόσμιας περιφέρειας απέναντι στις δυνάμεις και τις δομές της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης.

Το ιδιαίτερο πολιτικό ρεύμα ιδεών που διαμόρφωσε εντός ΠΑΣΟΚ, από το 1977 και μετά,  αποτέλεσε έναν κριτικό αντίλογο - πρόταση για την πορεία της χώρας, απέναντι στην κρατικοποιημένη γραφειοκρατική εκδοχή του κόμματος, είτε στην τριτοδιεθνιστική της περίοδο του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού (1979 - 1989), είτε στο μεταμορφισμό της στη συνέχεια μέσω της τηλεκρατίας κατά την εκσυγχρονιστική - νεοσοσιαλδημοκρατική φάση της, μια πολιτική ταυτότητα που σε κάθε περίπτωση ο Χαραλαμπίδης χαρακτηρίζει, ήδη από τον προσυνεδριακό διάλογο του 2ου συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ το 1990 όταν πρωτοεμφανιζόταν, ως ψεύτικη, μη ανταποκρινόμενη στα ιστορικά σημαινόμενα των συγκεκριμένων πολιτικών κατηγοριών και όρων. Αποχώρησε από το ΠΑΣΟΚ το 1999 και παραμένει ενεργός και δραστήριος πολιτικο - διανοητικά.

Στη μακρά, αλλά πάντα νεανική, διαδρομή του, ο Χαραλαμπίδης, έχει ασχοληθεί με ζητήματα θεωρίας και εμπειρίας σοσιαλιστικής μετάβασης, εργατικού κινήματος, θεσμικά - πολιτικά, κινηματικά - κομματικά, αγροτικού χώρου, πόλεων και περιφερειών, θεωρία και προτάσεις για την ανάπτυξη, εθνικά θέματα, το δικαίωμα στη μνήμη, τον αγώνα για την απελευθέρωση των λαών, τον περιφερειακό διεθνισμό, τον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό  κ.ά. Ορισμένα από τα πρόσφατα βιβλία του, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Στράβων, είναι: «Από το ΠΑΣΟΚ στο ΚΚΚΑΣΟΡ, ο εκφυλισμός ενός ιστορικού εγχειρήματος» (2009), «Το Μικρά Ασία ενώνει, το Τουρκία εκβαρβαρίζει. Πόντος, η επιστροφή μιας πανάρχαιας ταυτότητας» (2011), «Ελληνική Πολιτική Παιδεία - Η Πολιτική ως Ανώτερη Τέχνη» (2012), «Αναστήλωση. Ο Τουρισμός ως Πολιτιστική Οικονομία» (2015), «Νέα Αναπτυξιακή Παιδεία - Η ανάκτηση του ελληνικού τρόπου» (2017), «Μακεδονικότητα – Ελληνικότητα - Οικουμενικότητα. Μακεδονία δικαίωμα στη μνήμη» (2018), «Καλαβρία - Η βαθειά Ελλάδα» (2019) κ.ά.

Στο τελευταίο βιβλίο του «Το Νέο Ανατολικό Ζήτημα - Το Τουρκικό Πρόβλημα - Η Ανθρωπιστική Ελλάδα», ο Χαραλαμπίδης συγκεντρώνει αρκετές από τις παρεμβάσεις του για τα Εθνικά Ζητήματα, που καλύπτουν την περίοδο 1985 - 2020. Τα κείμενα έχουν ιστορικότητα, αγωνιστική διανοητικότητα και εντιμότητα. Είναι επιστημονικά - πολιτικά, αλλά όχι ακαδημαϊκά, με την ετυμολογική έννοια της λέξης, δηλαδή μακριά από τον δήμο, σε κάποιο εργαστήρι ή βιβλιοθήκη, αλλά έχουν παραχθεί στο πεδίο του δήμου ή του πολιτικού κόμματος, τη στιγμή της πάλης, των γεγονότων, του βραχέως χρόνου, αποτυπώνοντας όμως διαδρομές, εμπειρίες, μνήμες της μέσης και μακράς διάρκειας. Κείμενα μετωπικά, αλλά και διαλόγου.

Ο λόγος του βιβλίου δεν είναι επιτηδευμένος, δύσκολος, διανοουμενίστικα στριφνός, ξύλινος, γραφειοκρατικός, απολογητικός. Αλλά αληθινός, δηλαδή μνημονικός, ηγεμονικός λόγω της ηθικής που έχει γίνει πράξη - παράδειγμα και όχι διακήρυξη, περιεκτικός, αναλυτικά καινοτόμος, με έμφαση στα ουσιαστικά, τις έννοιες-λέξεις και όχι στα επίθετα. Λόγος ενός μάστορα, αυτόνομου παραγωγού πολιτικής σκέψης και πράξης και όχι μεταπράτη, αναπαραγωγού. Τα κείμενα του βιβλίου διαβάζονται πολλές φορές, όχι γιατί είναι δύσκολα, αλλά ακριβώς επειδή είναι κατανοητά και δυναμικά, επιβεβαιωνόμενα από τις εξελίξεις, παρέχοντας αναλυτικά κλειδιά και σχήματα ερμηνείας. Η Πολιτική (πρέπει να) είναι πρόλογος, όχι επίλογος, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο συγγραφέας.

Η διεπιστημονική ματιά του συγγραφέα, απαραίτητη σε σύνθετες ιστορικο - κοινωνικές πραγματικότητες, δεν διαχέεται σε ετεροκαθοριζόμενες κατευθύνσεις. Η θεωρία της εξάρτησης, το αρχικό αναλυτικό εργαλείο, στη συνάρθρωσή της με εθνικο-λαϊκές εμπειρίες, την ενότητα εθνικού - κοινωνικού, πατριωτισμού - διεθνισμού, δίνει στον Χαραλαμπίδη μια ματιά ταυτόχρονα εθνική και κοσμοπολίτικη, αυτόχθονη και οικουμενική. Στα κείμενα του βιβλίου συμπυκνώνονται οι τρεις διαστάσεις μιας μάχιμης πολιτικής ταυτότητας, της ερμηνείας της ιστορίας / συλλογικής μνήμης εθνικού και κοινωνικού αγώνα, του θεωρητικού - αναλυτικού σχήματος, της πολιτικής γραμμής στη συγκυρία.

Το βιβλίο διακρίνεται σε πέντε ενότητες. Η οπτική είναι εθνική, περιφερειακή - διεθνική και οικουμενική - παγκόσμια. Στην έκδοση μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται οι (αντι)εισηγήσεις του Μιχάλη Χαραλαμπίδη στο Νταβός του Α. Παπανδρέου (3η ειδική σύνοδος Κ.Ε., Φεβρουάριος 1988), στη Μαδρίτη των Σημίτη - Πάγκαλου (6η Σύνοδος Κ.Ε., Σεπτέμβριος 1997), η αντίθεση στο Ελσίνκι των Σημίτη - Γ. Παπανδρέου (Δεκέμβριος 1999). Υπάρχουν κείμενα για το Κουρδικό, το Ποντιακό, το Κυπριακό, η εναντίωση στο Σχέδιο Ανάν και στο βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού, το Αιγαίο, το Καστελόριζο, για τους λόγους αφωνίας των ελληνικών κινημάτων κατά της παγκοσμιοποίησης για την περιοχή,  για τις δυνατότητες και κατευθύνσεις μιας ελληνικής - ευρωπαϊκής, οικουμενικής πολιτικής στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και πολλά άλλα. Το εκτενές εισαγωγικό κείμενο αποτελεί μια άλλη διήγηση της πορείας των ελληνοτουρκικών σχέσεων και μία εναλλακτική πρόταση στην ακολουθούμενη πολιτική από τα κόμματα της δεξιάς και της αριστεράς.

Κεντρική ιδέα που διαπερνά τα κείμενα του βιβλίου, είναι ότι η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου που βρίσκεται στο επίκεντρο ισχυρότατων γεωοικονομικών - γεωπολιτικών μετασχηματισμών, έχει ένα βασικό πρόβλημα. Το Τουρκικό Πρόβλημα. Ένα ιστορικά βάρβαρο καθεστώς στο εσωτερικό του και στις δύο αλληλένδετες -και όχι αντίθετες-  κρατικές ρατσιστικές και φασιστικές ταυτότητές του, την κεμαλική και τη νεο-οθωμανική, μεταφέρει την κρίση του στο εξωτερικό, με τη μορφή ένοπλων επεμβάσεων, μισθοφορικών και πειρατικών.

Το Τουρκικό Πρόβλημα, ως πρωτίστως οικουμενικό και ανθρωπιστικό ζήτημα, όφειλε κατά τον Χαραλαμπίδη, να αναδείξει η Ελλάδα, η πολιτική της τάξη, οι εκπροσωπήσεις της, τα κόμματα, τα κινήματα, από το 1974 και μετά στους διεθνείς οργανισμούς και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς που συμμετέχει. Δεν το έκανε, αν και οι συνθήκες ήταν –και είναι- ευνοϊκές με βάση το αναλυτικό σχήμα του συγγραφέα. Απαντούσε αλλά δεν δρούσε σταθερά, σύμφωνα με την κριτική του στον δάσκαλό του Ανδρέα Παπανδρέου το 1988 ή το 1995 στην απόφαση της άρσης του ελληνικού βέτο για την τελωνειακή σύνδεση Τουρκίας -Ε.Ε. Στη συνέχεια τα πράγματα χειροτέρευσαν, με αποτέλεσμα η χώρα να υφίσταται διαδικασία διπλής δορυφοροποίησης, όπως με προβλεπτική ακρίβεια αναλύει ο Χαραλαμπίδης στην περίφημη ομιλία του στο 4ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ το 1996 (

).

Ο λόγος που το «Σύστημα Ελλάδα» στέκεται μέχρι σήμερα εχθρικό ή και αδύναμο να αναδείξει το Νέο Ανατολικο Ζήτημα, το Τουρκικό Πρόβλημα, ήταν πρωτίστως πολιτικός, μορφωτικός, αναλυτικός. Δεξιά και Αριστερά είναι φορείς ψεύτικης συνείδησης - μεσίτες που εξελίσσονται σε λόμπυ συμφερόντων, σύμφωνα με τη θεώρηση του βιβλίου. Εισάγουν αναλυτικά σχήματα ξένα προς την εγχώρια και περιφερειακή πραγματικότητα με αποτέλεσμα να μην κατανοούν την ιδιομορφία του ελληνικού έθνους στη διεθνική κίνηση, τον σκληρό πυρήνα του κράτους, όπου το ζήτημα  δεν είναι αν η τάση θα είναι πιο κοινωνική ή νεοφιλελεύθερη, όπως παρουσιάζεται η «δημόσια συζήτηση», αλλά  η γεωπολιτική του εξάρτηση - εσωτερικευμένος έλεγχος. Το ΠΑΣΟΚ ήταν, κατά τον συγγραφέα, ένα εγχείρημα, μια δυναμική φαντασιακή και υλική, που προσπάθησε να κινηθεί με βάση την ιδιομορφία, την ιδιαιτερότητα, τη ρήξη με τους μηχανισμούς  της εξάρτησης, διανοητικής, πολιτικο - θεσμικής και οικονομικο - κοινωνικής. Όμως δεν ολοκληρώθηκε θεωρητικά και επομένως πολιτικο - οργανωτικά, κρατικοποιήθηκε, ελέγχθηκε, ηττήθηκε ιστορικά και μεταμορφώθηκε στο αντίθετό του.

Το βιβλίο, το οποίο στο εξώφυλλο έχει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, σε έναν χαρακτηριστικό συμβολισμό και είναι αφιερωμένο στη μνήμη των Κώστα Βεργόπουλου, Σπύρου Βρυώνη, Περικλή Ροδάκη, Νίκου Σβορώνου, Νίκου Ψυρούκη, συνδυάζει ιστορικότητα και επικαιρότητα. Και αξίζει να διαβαστεί με προσοχή, ειδικά τώρα σε μια χρονιά αναστοχασμού και προκλήσεων, ώστε « το αύριο να μην είναι το παρηκμασμένο χθες».

 

Εκδόθηκε από τις εκδόσεις Historical Quest (Μαυρομιχάλη 51, Αθήνα, 2102611832) το βιβλίο του Ανδρέα Αγτζίδη με τίτλο: «Διδακτικές, Παιδαγωγικές και κοινωνικές "βολές"».

Πόλος έλξης χιλιάδων φίλων του βιβλίου και του πολιτισμού έχει γίνει το Φεστιβάλ τις πρώτες ημέρες λειτουργίας του. Ο κόσμος επισκέπτεται καθημερινά τα εκθετήρια που φιλοξενούν χιλιάδες τίτλους βιβλίων από την ελληνική και ξένη βιβλιοπαραγωγή. Η παρουσία των τριακοσίων και πλέον συγγραφέων στα περίπτερα που προβάλλουν τη δημιουργική γραφή τους και συνομιλούν με το κοινό, συμβάλλει τα μέγιστα στην προβολή και τη διάδοση του βιβλίου. Είναι ένα κίνητρο η γνωριμία μαζί τους, δημιουργεί νέους αναγνώστες και βοηθά στην ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας.

Πώς μπορείς να μιλήσεις σ’ ένα μικρό παιδί για τη Γενοκτονία; Πώς μπορείς να παρουσιάσεις τις δολοφονίες, τα βασανιστήρια, την απώλεια, τις λεηλασίες, την προσφυγιά, χωρίς να το πληγώσεις και να το «τραυματίσεις», χωρίς να του εγχαράξεις στην ψυχούλα του τις βάναυσες εικόνες που χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις, για να ερμηνεύσεις όλες αυτές τις έννοιες; Πώς μπορείς να το βάλεις στη διαδικασία να κατανοήσει μια τόσο σκληρή αλήθεια, όσο η Γενοκτονία, χωρίς να νιώσει αισθήματα μίσους κι εκδίκησης, αν όχι με ένα παιδικό παραμύθι;

Ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βόρειας Ελλάδας με τον Δήμο Θεσσαλονίκης συνδιοργανώνουν το 39ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Βιβλίου από την Παρασκευή 26 Ιουνίου έως την Κυριακή 12 Ιουλίου 2020, στην Παραλία Λευκού Πύργου – άγαλμα Μεγάλου Αλεξάνδρου – Κ. Καραμανλή.

Στη Θεσσαλονίκη και συγκεκριμένα στις εγκαταστάσεις της Helexpo – ΔΕΘ, θα πραγματοποιηθεί από το Ελληνικό ίδρυμα Πολιτισμού η 18η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης από τις 25 έως και τις 28 Νοεμβρίου 2021.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών ανακοινώνει την κυκλοφορία του νέου βιβλίου της ειδικής έκδοσης Ποντιακά Παράφυλλα (αρ. 3): Στάθης Κ. Χριστοφορίδης - Σάρπογλης, «Κουνάκα, η γενέτειρα. Αναμνήσεις - Θρύλοι. Ιστορικά ανέκδοτα - Παραμύθια», γραμμένο στο ιδίωμα της Άνω Ματσούκας του Πόντου, με απόδοση στη νεοελληνική από τον γιο του συγγραφέα, Χριστόφορο Χριστοφορίδη.

Με την έκδοση αυτή ολοκληρώνεται η τριλογία του συγγραφέα με τίτλο «Μαύρες εποχές και μαύρες ημέρες».

Οι δύο πρώτες είναι: «Αμιράντ' - Αραπάντ' (1) (2018) και «Ο Γιάγκον» (2) (2019) που κυκλοφόρησαν από την ίδια σειρά «Ποντιακά Παράφυλλα» της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.

Οι εκδόσεις της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών διατίθενται:

1).Από τα γραφεία της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, οδός Αγνώστων Μαρτύρων 73, Νέα Σμύρνη Αττικής 17123.

BIBLIO.XRISTOFORIDI.STATHI.AMIRANT.ARAPANT

2).Από το βιβλιοπωλείο των Εκδόσεων Κυριακίδη, οδός Παναγίας Δεξιάς 7, Θεσσαλονίκη 54635.

BIBLIO.XRISTOFORIS.STATHIS.SARPOGLHS.GIAGON

3).Από το βιβλιοπωλείο των Αφών Κυριακίδη Εκδόσεις Α.Ε., οδός Επισκόπου Κίτρους Νικολάου 4, Θεσσαλονίκη 54635.

Η Εύξεινος Λέσχη Βέροιας βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να σας ενημερώσει ότι κυκλοφόρησαν τα δύο βιβλία των κ. Κωνσταντίνου Καμπουρίδη (πρώην προέδρου της λέσχης) και του κ. Χριστιανού Αθανασιάδη (εγγονού του Γεροστάθη) με τους παρακάτω τίτλους:

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, ο σύλλογος Ποντίων Βαΐμπλινγκεν «Οι Αργοναύτες», παρουσιάζει το παραμύθι «Ο Αχιλλίκος και το μαγικό πασλούκ’», το οποίο έχουν εμπνευστεί η Χριστίνα Βασιλειάδου και ο Χρήστος Σαββίδης.

Ένα βιβλίο που λύνει τα «μυστήρια» της σημερινής Τουρκίας. Η Τουρκία και η συμπεριφορά της αποτελούν δυσεξήγητα κι επικίνδυνα φαινόμενα για τη διεθνή κοινή γνώμη. Ακατανόητα αν αφαιρέσεις από την «τουρκική εξίσωση» τις παραμέτρους που αναλύονται διεξοδικά μέσα στις 100 σελίδες του Hot.Doc History μαζί με την εφημερίδα Documento:

Η Πανελλήνια Έκθεση - Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης διοργανώνεται από τον Σύνδεσμο Εκδοτών Βόρειας Ελλάδας για 39η συνεχή χρονιά και θα πραγματοποιηθεί φέτος λόγω της πανδημίας του Κορωναϊού, λίγο αργότερα από την καθορισμένη ημερομηνία και συγκεκριμένα, από τις 26 Ιουνίου έως τις 12 Ιουλίου 2020 στην παραλία του Λευκού Πύργου και θα εκτείνεται από το Βασιλικό Θέατρο - άγαλμα Μεγάλου Αλεξάνδρου - άγαλμα Κ. Καραμανλή.

Όσοι δημοσιεύουν μελέτες - έρευνες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά νοιώθουν ιδιαίτερη ικανοποίηση όταν λαμβάνουν το πολυπόθητο μήνυμα «paper accepted for publication».

Το βιβλίο του Χάρη Τσιρκινίδη «Το Κόκκινο Ποτάμι» θα παρουσιαστεί με πρωτοβουλία της Λέσχης Αστυνομικών Θεσσαλονίκης, την Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2020, στις 11 το πρωί, στο Αμφιθέατρο του Αστυνομικού Μεγάρου Θεσσαλονίκης.