Πολύ μελάνι έχει χυθεί για το ζήτημα της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού. Η κύρια άποψη, που συνεχώς αναπαράγεται, περιορίζεται στο να αποδίδει την καταστροφή του Ποντιακού Ελληνισμού στην Τουρκία σε “φυλετικά” κυρίως αίτια, αποκρύπτοντας σκοπίμως ή από άγνοια τις πραγματικές αιτίες των γεγονότων.

Η Μικρασιατική Καταστροφή είναι το αποτέλεσμα της συμμετοχής της άρχουσας τάξης της Ελλάδας στα μεγάλα σχέδια στην ευρύτερη περιοχής της Εγγύς Ανατολής, προκειμένου να προωθήσει μέσω αυτής της συμμετοχής στην πράξη τη θεωρία της “Μεγάλης Ιδέας”, δηλαδή της προσάρτησης των εδαφών στην Ελλάδα και έτσι να ικανοποιηθούν τα συμφέροντα των Ελλήνων κεφαλαιοκρατών, τα οποία διαπλέκονται με αυτά των τότε ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, ιδιαίτερα της Αγγλίας. Και την πραγματοποίηση των οποίων επιδίωκαν, μέσω των αγγλικών ιμπεριαλιστικών συμφερόντων στην περιοχή.

Στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο οι νικήτριες δυνάμεις της Αντάντ (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία), πιβουλεύονταν τα πετρέλαια της Μοσούλης και επομένως ήθελαν να εδραιώσουν τις θέσεις τους και στην περιοχή του οθωμανικού κράτους.

Το τέλος του Α' παγκοσμίου πολέμου βρήκε την Τουρκία στη θέση του ηττημένου, με οξύτατες εσωτερικές κοινωνικές αντιθέσεις, οι οποίες ενισχύονταν ακόμα περισσότερο από τις επεμβάσεις μια σειράς κρατών, με σκοπό τον πολλαπλό διαμελισμό της χώρας. Με την αποχώρηση του Ρωσικού στρατού από την περιοχή του Πόντου (μετά την επιτυχή έκβαση της Οκτωβριανής Επανάστασης και την έξοδο της Ρωσίας από τον πόλεμο) ρίχνεται η ιδέα του Ελεύθερου Πόντου...

Οι Πόντιοι ξεσηκώνονται με προτροπή της “μητέρας πατρίδας”, οι Κούρδοι με προτροπή των Άγγλων, ενώ οι Αρμενίοι εισέβαλαν στο ανατολικό τμήμα. Είναι κατανοητό ότι μόνο με μεγάλη αποφασιστικότητα και σκληρότητα ο κεμαλικός στρατός θα μπορούσε να ανταπεξέλθει σε ένα τόσο πολυμέτωπο αγώνα.

Τελικά κατάφερε να υποχρεώσει τις γαλλικές και ιταλικές δυνάμεις να αποσυρθούν από την κυρίως Τουρκία.

Το 1921 ο ελληνικός στρατός θα παραμείνει μοναδική εμπόλεμη ξένη στρατιωτική δύναμη στο τουρκικό έδαφος, καθώς οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις αναπροσανατολίζονταν πλέον προς μια συμμαχία με την Τούρκικη Αστική Τάξη, ώστε με μικρότερο ρίσκο να εξασφαλίσουν τα συμφέροντα τους στην περιοχή. Αυτό δεν θα επιφέρει μόνο την καταστροφή του ελληνικού στρατού, ένα χρόνο αργότερα, αλλά και τον αιματηρό ξεριζωμό του Ελληνισμού.

Η ιδέα του “Ελεύθερου Πόντου” βασίστηκε εν πολλοίς στην προοπτική μιας εξωτερικής επέμβασης και στα πλαίσια αυτά λίγα πράγματα έγιναν πρακτικά στην περιοχή του ίδιου του Πόντου. Οι παροτρύνσεις από το εξωτερικό είχαν σημαντικό μερίδιο ευθύνης ως προς την τελική έκβαση του εγχειρήματος. Καθ' όλη την περίοδο, είχαν πραγματοποιηθεί διάφορες ενέργειες από πλευράς της ποντιακής ηγεσίας για υπαγωγή της περιοχής στη Βρετανική ή την Αμερικανική εντολή (αφού είχε διαφανεί πλέον η απροθυμία του Βενιζέλου να στηρίξει την υπόθεση ενός ανεξάρτητου Πόντου). Χαρακτηριστικά σε μια συνάντηση Ποντίων εκπροσώπων, του εξωτερικού με την Ελληνική αντιπροσωπεία, ένας Πόντιος από τη Ρωσία τόνιζε: “.....Εσείς φωνάζατε για τον Ελεύθερο Πόντο, αλλά κανείς σας δεν βρίσκεται εκεί πέρα για να οργανώσει επανάσταση ή να ενεργήσει επικεφαλής του Έθνους.... ο Πόντος όμως δεν ελευθερώνεται αν δεν χύσουμε αίμα. Εμπρός κύριοι. Πηγαίνετε στον Πόντο, τεθείτε επικεφαλείς του Έθνους και αγωνιστείτε για την ελευθερία του. Εγώ σας δίνω το λόγο μου ότι με τον εδώ στρατό μας θα σας συνδράμω......”.

Μετά το ναυάγιο των προσπαθειών αυτών, οι σχεδιασμοί των Μεγάλων Δυνάμεων για την περιοχή είχαν πλέον αλλάξει. Προτίμησαν να τους κρατήσουν εκεί, ώστε να αποτελέσουν ένα είδος αντιπερισπασμού ή διαπραγματευτικό χαρτί, προκειμένου να πετύχει τη διεύρυνση της επικράτειας του Ελληνικού Κράτους στην Ανατολική Θράκη ή και τη Μικρά Ασία ως αντάλλαγμα για τις πιστές της υπηρεσίες στο πλευρό των μεγάλων δυνάμεων. Όταν πλέον η Ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να επέμβει στρατιωτικά, δεν το έπραξε στις περιοχές όπου ζούσε η μάζα των Ελλήνων που χρειάζονταν προστασία, αλλά στην Οδησσό, έδρα του ελληνικού κεφαλαίου στην περιοχή και τελευταίο καταφύγιο της τσαρικής αριστοκρατίας.

KOPA.GENOKTONIA2

Ο απολογισμός της Μικρασιατικής Καταστροφής: περίπου 1,500,000 Έλληνες που αναγκάστηκαν να έρθουν σαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, αφήνοντας πίσω τους πάνω από 600,000 νεκρούς, εκ των οποίων οι 353,000 ήταν Πόντιοι, θύματα της πολιτικής του κεφαλαίου, που έχει τον πόλεμο στο αίμα τους, αλλά που ρουφά το αίμα των λαών για τα συμφέροντα του. Σε δισεκατομμύρια δραχμές ανέρχονται οι υλικές καταστροφές και ζημιές από τον πόλεμο και τις ακίνητες περιουσίες που εγκαταλείφθηκαν ή καταστράφηκαν.

Τα πλήγματα δεν ήταν ίδια σε όλους, αφού ο φτωχός λαός ήταν αυτός που υπέστη τις μεγαλύτερες συνέπειες. Και μην ξεχνάμε ότι και ο τουρκικός λαός είχε υποστεί βαρύτατες βιαιότητες εκείνη τη περίοδο από την κυρίαρχη πολιτική των Νεότουρκων και των Μεγάλων Δυνάμεων.

Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί σημαντική προϋπόθεση. Όχι για την διαιώνιση του εθνικιστικού μίσους, αλλά για να εξοπλιστούν οι Λαοί με τα “φίλτρα” που θα τους επιτρέψουν στο μέλλον να μην αφήσουν την επανάληψη της Ιστορίας.

Η μνήμη δεν μπορεί να έχει το ίδιο νόημα και περιεχόμενο για όλους: δεν είχαν τις ίδιες εμπειρίες, άρα δεν έχουν κοινή μνήμη.

Για αυτό κρίνουμε αναγκαία την αποκατάσταση της αλήθειας, η γενοκτονία είναι ένα προμελετημένο έγκλημα που δεν παραγράφεται και δεν πρέπει ποτέ ξανά να επαναληφθεί. Έτσι λοιπόν είναι απαραίτητο να αποδοθούν οι ευθύνες στους υπευθύνους και όχι να κατηγορούνται οι λαοί μεταξύ τους. Το μίσος δεν μπορεί να φέρει ειρήνη στις ψυχές των θυμάτων, ούτε δικαίωση για τον πόνο και την φρίκη που βίωσαν. Με σεβασμό και αξιοπρέπεια προς τα θύματα εκείνης της περιόδου, πρέπει να διαφυλάξουμε την ιστορική αλήθεια και να μην αφήσουμε να ξεχαστεί ποτέ, γιατί όταν ένα έγκλημα δεν τιμωρείται, έχει την τάση να επαναλαμβάνεται.

KOPA.GENOKTONIA3

KOPA.GENOKTONIA4

Ο κύκλος της βίας συνεχίζεται και σήμερα, δυστυχώς, στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, γενικότερα στον γεωγραφικό χώρο της Ευρασίας, οι λόγοι, οι ίδιοι, τα πετρέλαια και οι δρόμοι μεταφοράς τους. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται η βία, για να δημιουργούνται αντιπαλότητες μεταξύ των λαών. Και σήμερα, όπως και τότε, η περιοχή μας είναι πεδίο όξυνσης των συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων.

KOPA.GENOKTONIA.SYRIA5

«Η Βουλή των Ελλήνων στις 24 Φεβρουαρίου το 1994 ανακήρυξε την 19η Μάη ως Ημέρα Μνήμης για την Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Δυο πράγματα πρέπει να έχουμε στο νου μας: Τα θύματα έχουν ανάγκη να ακουστούν οι μαρτυρίες τους, να γίνουν μάθημα προς τις νέες γενιές και να αποκατασταθεί η αλήθεια για τα πραγματικά αίτια της γενοκτονίας».

KOPA.GENOKTONIA.6

*Καλλιτεχνικός Οργανισμός Ποντίων Αθηνών (ΚΟΠΑ)