ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΜΩΥΣΙΑΔΗ

Στην προσπάθειά του να αναγνώσει κανείς στις πτυχές που συγκροτούν τον πολιτισμό ενός λαού, θα πρέπει να ανατρέξει στις προσωπογραφίες που τον αναπαράγουν. Αναμφισβήτητα ένας χαρισματικός βιωματιστής αυτού του πολιτισμού υπήρξε ο γέροντας Στοφόρον, που γεννήθηκε στο χωριό Κουνάκα της Άνω Ματσούκας το 1905 και πέθανε στον Τετράλοφο Κοζάνης (Τορταλί) το 2001.

Ο Στοφόρος δομήθηκε μέσα στις βαθύσκιωτες και δροσερεμένες πλαγιές του Παρυάδρη μια παραδεισένια απόληξη της φύσης με τον άνθρωπο και το Θεό να συνομιλούν στην προσπάθεια θεοποίησης του πρώτου.

Αρχέγονες βουκολικές βιωματικές παρακαταθήκες που απελευθερώνουν τον άνθρωπο από ταπεινά συμπλέγματα και τον καθιστούν ηγήτορα στην μαγευτική ισορροπία της φύσης.

XRISTOFORIDIS.XRISTOFOROS.STOFORONKOYNAKA.MOISIADIS.1987

Κουνάκα στην Άνω Ματσούκα. Πατρίδα του Στοφόρου. Την επισκεφτήκαμε το 1987 παρέα με τον Μουσταφά και τον Χατζή Μεχμέτ.

Εκεί ψηλά στις παραδείσιες βουνοκορφές όπου το άγχος και το στρες για την επιβίωση αντικαθίσταται από την πληθωρική αυτάρκεια της φύσης στον άνθρωπο.

Μόνο σε τέτοιες απελευθερωτικές συνθήκες μπορεί να εμπνευστεί ο λαϊκός ποιητής και να περιγράψει τα αδιάψευστα αισθήματά του για τη ζωή και τον έρωτα.
Ο φυσικός ερωτισμός πληθωρικός και διάχυτος, ένας αρχέγονος διονυσιασμός ανακυκλώνεται στο χώρο και το χρόνο σαν να ήταν χθες.

Το τραγούδι βαθύτατα ερωτικό, απλά εξωτερικεύει τη χαρά τη ζωής και την ανάγκη της δημιουργίας.

XRISTOFORIDIS.XRISTOFOROS.PAPADOPOYLOS.XRHSTOS.PANAGIA.SOYMELA.1979

1979 Στην Παναγία Σουμελά με τον Κρωμέτεν, Χρήστο Παπαδόπουλο (Δασκαλάκο) από το Ανατολικό. Κάθε χρόνο έδινε το παρόν στα υψώματα της Καστανιάς…

Ο Στοφόρος, μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον συμμετέχει εμπνέεται και αναπαράγει τον ήχο και τη μέθεξη μιας βουκολικής συναισθηματικότητας.

Γι’ αυτό παίζει φλογέρα και οξύαυλο, τραγουδάει, συμπλέκει λαϊκά άσματα, χορεύει ως άλλος Κινησίας και όταν δεν συμποσιάζεται, συλλογιέται τις χαρές και την ευδαιμονία της ζωής. Διονυσιακές αφετηρίες και σπονδές διαμορφώνουν ένα πλαίσιο αρχών και αξιών, προσδίδοντας στον άνθρωπο μια ψευδαίσθηση πρόσκαιρης αθανασίας. Γι αυτό στο τραγούδισμά του ο γέρο Στοφόρος μετά το ερωτικό απαύγασμα, ανάσκαφτε τον άσπλαχνο και ανέραστο χάροντα που ανακόπτει κάθε τραγούδισμα της ζωής.

Ο γέρο Στοφόρος μια βιβλική ιλαρή μορφή της ορεινής Ματσούκας, εμπνέεται από τους αργόσυρτους μεθυστικούς σκοπούς της ερωτικής προσδοκίας. Στον ψυχισμό του συνυπάρχουν αρμονικά κάθε τι που είναι αισθαντικό, ερωτικό, ευθυμοπρεπές. Αρνείται να συμμετάσχει σε διαλόγους ταπεινούς και ποταπούς. Ιδιαίτερα αποστασιοποιείται από την κομματικολογία και την ίντριγκα.

XRISTOFORIDIS.XRISTOFOROS.STOFORON.ARAMATANIDIS.KOMNHNA

Ο Στοφόρος συνοδεύει με το τραγούδι του τον Γιάννη Αραματανίδη από τα Κομνηνά, με φόντο το συγκρότημα της Ευξείνου Λέσχης Πτολεμαΐδας.

Η μουσικογονία, είναι η ζωή και η ύπαρξή του… Γι αυτό θεοποιεί το τραγούδι τη μελωδία και το χόρεμα. Μια τρισυπόστατη πνευματική παρακαταθήκη την αξία της οποίας υπηρετεί μέχρι τον θάνατό του.

Ο πεζός λόγος, για τους μουσιγέτες θεούς, αποτελούσε παρεκτροπή και φλυαρία, ίσως η ποιητική ομηρική θυμοσοφία να μεταλαμπαδεύτηκε στους ποντιακούς δασότοπους της παρχαρομάνας Ματσούκας.

XRISTOFORIDIS.XRISTOFOROS.STOFORON.AMARANTIDIS.GIORGOS.SIMOYLTS.1989

Αύγουστος 1989. Στοφόρος – Αμαραντίδης Γιώργος. Καταγραφή της μουσικής μας κληρονομιά στην Βιντεοταινία με τον Τίτλο «Επιστροφή στις ρίζες».

Θυμοσοφία και σαρκασμός τραγούδι και χωρατά, συνυπήρχαν στα ποντιακά συμπόσια (Μωχαμπέτια) που στήνονταν γύρω από τον αυληστή Στοφόρο. Εκεί ολόγερα του, νέοι και γέροι άνδρες και γυναίκες, μετέρχονταν τη χαρά και το νόημα της ζωής. Η αχαλίνωτη έκφραση των συναισθημάτων με τον ήχο του αυλού και του λόγου, του οίνου και του χορού, μετουσιώνονταν ο μεν πόνος σε χαρά, η απογοήτευση σε προσδοκία και ο Θάνατος σε έρωτα και ζωή.

Σ’ ένα τέτοιο περίγραμμα με το ευπροσήγορο, και ευπροσάρμοστο του χαρακτήρα του ο Στοφόρος, μετέδιδε την ευθυμία και το ανέμελο της ζωής, σ’ έναν περίγυρο που πολλές φορές δεν κατανοούσε το φιλοσοφημένο λόγο του και απαιτούσε επεξηγήσεις.

XRISTOFORIDIS.XRISTOFOROS.STOFOROSN.AMARANTIDIS.GIORGOS.SIMOYLTS.PANAGIA.SOYMELA.1989

Αύγουστος 1989. Παναγία Σουμελά. Ο Στοφόρος τραγουδάει τραγούδια της Κουνάκας με τον Σιμούλ’ στην Βιντεοταινία της Ευξείνου Λέσχης Πτολεμαΐδας «Επιστροφή στις ρίζες».

Άοκνος πρόθυμος και ανεξάντλητος ο Θείος Στοφόρος, όταν δεν αύλιζε τον διαπεραστικό του οξύαυλο, όταν δεν τραγουδούσε, όταν δε χόρευε, τότε θυμοσοφούσε τη ζωή και τον έρωτα, θέλοντας να τονίσει, το πρόσκαιρο και το ανικανοποίητο τους.

Ο Στοφόρον ποτέ δεν υπερέβαινε τα μέτρα, έπινε πάντα τόσο όσο χρειάζεται ο άνθρωπος να απελευθερωθεί και να εκφραστεί ελεύθερα. Ένας άγραφος κώδικας που επιβεβαίωνε την κοινωνική και πνευματική συμπόρευση με τους αρχαίους ημών προγόνους, που ως γνωστόν «έτρωγον, έπινον, και έλεγον».

XRISTOFORIDIS.XRISTOFOROS.STOFORON.IOSIFIDIS.KYRIAKOS.ENOSI.PONTIAKIS.NEOLAIAS

Ο Στοφόρον χορεύει με τον Ιωσηφίδη Κυριάκο. Παραδίδει μαθήματα παραδοσιακού χορού στα γραφεία της «Ένωσης Ποντιακής Νεολαίας» στη Λεωφόρο Νίκης 1.

Αυτός, ο σαρκαστικός και σκωπτικός λόγος, υπήρξε το μεγαλείο του γέρου Στοφόρου.

Επιβάλλεται ίσως κάποιος ερευνητής να καταγράψει τα διογένεια αποφθέγματά του.

Η σκωπτική διάθεσή του η περιεκτική του ευστροφία, μαζί με τον ευφυή αυτοσαρκασμό του, τού προσέδιδαν τα χαρακτηριστικά ενός σύγχρονου Θυμοσοφιστή.

Ο Στοφόρον ένας λαϊκός καλλιτέχνης με την πληθωρική του αύρα, κυριαρχούσε στην διασκεδαστική διεργασία, στην οποία κατά την ρήση του, έπρεπε να συνευρίσκεται απαραίτητα κα εκπρόσωπος του γυναικείου φύλλου.: «Χωρίς φιστάν μωχαπέτ ‘κι ίνεται…!».

Μια διονυσιακή προϋπόθεση ετεροφυλικής συνύπαρξης και συνεύρεσης των δύο φύλλων σ’ έναν κόσμο απαλλαγμένο από ταμπού και καθωσπρεπισμούς.

Ο φθοροποιός χρόνος και τα γηρατειά για τον Στοφόρο, υπήρξαν η δεύτερη νιότη..! 
Εύκολα επικοινωνούσε με τους νέους και τις νέες, επιβάλλονταν με τον σοφό του λόγο, γι’ αυτό τον αγαπούσαν και τον σέβονταν. Πολλές φορές όμως τον προκαλούσαν λέγοντας του:

«Θείε Στοφόρε ατώρα εγέρασες άλλο ‘κ’ επορείς΄…» και ο Στοφόρος τους απαντούσε με παραπομπές: «Κάποτε έναν γαρκόν έγκαν ατό ξερά αχάντε να τρώει, κ’ εείνω εκλώστεν ‘ς σο γιάν. Άμον ντ’ εδέκαν α’, χλωρά χορταρόπα, εκλίστεν έφαεν ατά…!».

Η ζωογόνα νιότη στον ποντιακό πολιτισμό υπήρξε διαχρονικά η θεραπευτική και ευεργετική δύναμη ενάντια στο θάνατο και τη φθορά.

Άλλες φορές αποδεχόμενος την κατακτητική φθορά του χρόνου, απαντούσε καταφατικά: «Θείο Στοφόρε τη ζουρνάς πα έγκες;;».

-«Γιόκ εείνο κατεδίπλωσα κ’ εθέκα ‘το κά’….!».

Και αμέσως προσηλώνονταν, στο ατελέσφορο άσμα, με τις εικονοκλαστικές του αποκαλύψεις, που θα σαγήνευε ακόμα και τις αισθαντικές μαινάδες της διονυσιακής πομπής….

Ατό το μαύρον το λετσέκ’

και ντό δέντ’ς χαμελά-ι,

πας κ’ έτον ας σην εντροπής

ας σο εξέρτ’ς πολλά -ι…

Το άρθρο του Παναγιώτη Μωυσιάδη, δημοσιεύθηκε στο προσωπικό του προφίλ στο fb