Στους δρόμους και της πλατείες του Ευόσμου στη δυτική Θεσσαλονίκη βρέθηκαν το απόγευμα της Τετάρτης 28 Δεκεμβρίου 2022, οι Μωμόγεροι από τον Μορφωτικό Ποντιακό Σύλλογο Αγίου Δημητρίου – Ρυακίου Κοζάνης, για να παρουσιάσουν το πανάρχαιο έθιμο που έφεραν οι ξεριζωμένοι πρόγονοί μας από τον Εύξεινο Πόντο.
Οι Μωμόγεροι από τα χωριά της Κοζάνης, βρέθηκαν στην προσφυγική περιοχή της αναπτυσσόμενης δυτικής Θεσσαλονίκης, μετά από τη συνεργασία και την πρόσκληση που είχαν από τον Σύλλογο Ποντίων Ευόσμου «Παναγία Κρεμαστή» και την Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Κορδελιού – Ευόσμου.
Ο θίασος των Μωμόγερων με τη συνοδεία της λύρας της Σοφίας Αραπίδου και του νταουλιού του Δημήτρη Κοτσογλανίδη, ξεκινήσε το δρώμενο στις 5.30 το απόγευμα από τα γραφεία του Συλλόγου Ποντίων Ευόσμου «Παναγία Κρεμαστή» και ακολούθησαν τη διαδρομή από τις οδούς Αριστοτέλους, Τζαβέλλα, πλατεία Ευόσμου, πεζόδρομος Ευόσμου, 28ης Οκτωβρίου, Μεγάλου Αλεξάνδρου, Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και πλατείας Ευόσμου.
Ο λαϊκός θίασος των Μωμόγερων, σταματούσε σε καταστήματα Ποντίων και φιλοποντίων του Ευόσμου, οι οποίοι είχαν ετοιμάσει και διέθεταν στους Μωμόγερους και τον κόσμο που ακολουθούσε κατά τη διάρκεια της πομπής τους, παραδοσιακά ποντιακά προϊόντα, αλλά και κρασί και τσίπουρο.
Οι Μωμόγεροι αφού περιηγήθηκαν στους δρόμους, κατέληξαν στην πλατεία Ευόσμου, όπου στο δημαρχείο τους περίμενε ο δήμαρχος Ευόσμου – Κορδελιού Κλεάνθης Μανδαλιανός μαζί με αντιδημάρχους και όλοι μαζί στη συνέχεια με τον κόσμο που συμμετείχε έστησαν ένα γνήσιο ποντιακό γλέντι με χορούς και τραγούδια. Ακολούθησε ποντιακό γλέντι στα γραφεία του συλλόγου Ποντίων Ευόσμου «Παναγία Κρεμαστή».
Μαζί με τον θίασο των Μωμόγερων καθ’ όλη τη διάρκεια του δρώμενου βρέθηκε η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Ευόσμου – Κορδελιού, Νανά – Αθηνά Παμπουκίδου, και ο δήμος στήριξε την προσπάθεια της έλευσης στη Θεσσαλονίκη του θιάσου των Μωμόγερων.
Το έθιμο των Μωμόγερων
Ο Μώμος ήταν ο θεός του γέλιου και της σάτιρας, η προσωποποίηση της μομφής και της κατηγορίας. Οι ιερείς του Μώμου, οι ακόλουθοί του είναι οι Μωμόγεροι. Oι "Μωμόεροι" είναι έθιμο του Δωδεκαημέρου (Χριστούγεννα έως Θεοφάνια), που πραγματοποιείται για την ευετηρία (καλή χρονιά). Οι ομάδες των Μωμόερων βγαίνουν στους δρόμους και όλοι μαζί, με φωνές, κραυγές, θορύβους από κουδούνια, βήματα χορού, μουσική, τραγούδια και παράλληλη δράση όλων των θεατρικών προσώπων, όχι μόνο προκαλούν το ενδιαφέρον του κοινού που τους ακολουθεί από σπίτι σε σπίτι, αλλά και τη συμμετοχή του.
Το δρώμενο πραγματοποιείται σε πλατείες, δρόμους και αυλές σπιτιών. Η ολοκληρωμένη μορφή του αποτελείται από τον Κορυφαίο (Μωμόγερο), τη χορευτική ομάδα (ορχείται και άδει), τη θεατρική ομάδα (αυτοσχέδιοι διάλογοι) και τους μουσικούς (λύρα, αγγείον). Όλοι είναι μεταμφιεσμένοι.
Σήμερα το δρώμενο συνεχίζεται διατηρώντας όχι μόνο τον ψυχαγωγικό αλλά και τον ευετηριακό, γονιμικό, μαγικοθρησκευτικό του χαρακτήρα.
Το Μάρτιο του 2015 οι Μωμό’εροι έχουν εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας και στις 30 Νοεμβρίου 2016, εντάχθηκαν στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO.
Ο ζωντανός λαϊκός πολιτισμός των Ποντίων αναδεικνύεται σε πολύτιμο κεφάλαιο της Ιστορίας και της Λαογραφίας μας και λαμπρό παράδειγμα λαού προσηλωμένου στην παράδοσή του. Ο μυθικός Θεός Μώμος με την τέλεση του δρώμενου «βρίσκεται» πάλι ανάμεσά μας και χαρίζοντάς μας το ειρωνικό του χαμόγελο, μας υπενθυμίζει την πανάρχαια προέλευσή μας, τις αδυναμίες μας αλλά και τη δύναμη της ελεύθερης συλλογικής έκφρασης.
