Ερωτήθηκα, αν θέλω να παραβρεθώ σε αυτήν την τελετή μνήμης. Αμέσως αποκρίθηκα «βεβαίως»! Ερωτήθηκα, αν θέλω να απευθύνω ένα σύντομο χαιρετισμό. Δίστασα λίγο, καθώς δε μου είναι ούτε σύνηθες, ούτε πολύ ευχάριστο και το αποφεύγω, όποτε μπορώ.

Αλλά η συνείδηση αποκρίθηκε αλλιώς. «Είναι υποχρέωση»!

Ήχησαν στο μυαλό μου τα ιερά λόγια του προφήτη Ιωήλ, στα οποία πολλές φορές αναφερόταν ο πατέρας μου:

Ιωηλ. 1,2 Ἀκούσατε ταῦτα, οἱ πρεσβύτεροι, καὶ ἐνωτίσασθε, πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν γῆν. εἰ γέγονε τοιαῦτα ἐν ταῖς ἡμέραις ὑμῶν ἢ ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν πατέρων ὑμῶν;

Ακούστε αυτά, οι άρχοντες, και ακροασθείτε με προσοχή όλοι οι κάτοικοι αυτής της γης. Μήπως όμοια με αυτά έγιναν στις ημέρες σας ή στις ημέρες των προγόνων σας;

Ιωηλ. 1,3 ὑπὲρ αὐτῶν τοῖς τέκνοις ὑμῶν διηγήσασθε, καὶ τὰ τέκνα ὑμῶν τοῖς τέκνοις αὐτῶν, καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν εἰς γενεὰν ἑτέραν.

Διηγηθείτε αυτά στα παιδιά σας και τα παιδιά σας στα παιδιά τους και τα παιδιά εκείνων στην επόμενη γενεά.

Καθήκον λοιπόν να σας διαβάσω ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του πατέρα μου Γεώργιου Ανδρεάδη με τίτλο «Καλαμαριά μου αξέχαστη»:

…«Όλη εκείνη η προσφυγιά πέρασε από την καραντίνα, που βρισκόταν κάτω στην παραλία του Κατιρλί και όποιος επέζησε, προωθήθηκε στα διάφορα χωριά της Μακεδονίας, στη νέα πατρίδα. Αυτή η καραντίνα δεν προδίδεται με τίποτε, με τις εγκαταστάσεις, που σήμερα κοσμούν τον χώρο. Συρματοπλέγματα φύλαγαν, μη τυχόν φύγουν οι πρόσφυγες και βάλουν σε κίνδυνο τους Θεσσαλονικείς. Και κανείς δεν ερχόταν προς τους πρόσφυγες, προς τον πόνο και την αθλιότητα.»…

…«Αφού θάφτηκαν ομαδικά σε λάκους οι νεκροί και ταχτοποιήθηκαν οι ζωντανοί στην Μακεδονία, ένα μέρος από τους πρόσφυγες εγκαταστάθηκε στην Καλαμαριά, στις παράγκες, που είχαν εγκαταλείψει οι νικητές του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και σύμμαχοί μας!!! Εμείς τα παιδιά δεχτήκαμε τον πόνο του ομαδικού χαμού μέσα από το τραγούδι:»

«Καλαμαριά, Καλάμαριά, τριίλ τριίλ ταφία,

ανοίξτεν και τερέστετα, όλα Καρσλή παιδία.

(Καλαμαριά, Καλαμαριά, γύρω γύρω τάφοι,

ανοίξτε και κοιτάξτε τους, όλα παληκάρια από το Κάρς.)»…

Το βιβλίο ξεκινάει με μία αφιέρωση, που λέει:

Αφιερώνεται σ’ όλους, που αγάπησαν και θυμούνται τον τόπο, όπου γεννήθηκαν, γιατί πρέπει να θυμόμαστε και πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας να θυμούνται.

Η ανακήρυξη των «απολυμαντηρίων» της Καλαμαριάς σε τόπο ιστορικής μνήμης και η ανέγερση σχετικού μνημείου μέσα σε αυτόν δεν είναι μόνο αίτημα ανθρωπιάς.

Για εμάς τους απογόνους των προσφύγων είναι και ιστορικό χρέος!

Είναι ο πιο εμβληματικός τρόπος, με τον οποίο θα μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές, που θα απομακρύνονται χρονικά από τα ιστορικά γεγονότα, αυτά τα τραγικά συμβάντα της προσφυγιάς, του πόνου και των απωλειών, που έζησαν οι πρόγονοί μας.

Με σκοπό όχι την έχθρα και την αντεκδίκηση, αλλά την πραγματική συμφιλίωση και την ειρήνη. Όχι μέσα από τη λήθη, αλλά μέσα από τη γνώση των μελανών σελίδων της ανθρώπινης ιστορίας των πολέμων, των γενοκτονιών και της οδυνηρής προσφυγιάς, ώστε να μην επαναλαμβάνονται τα ίδια φαινόμενα, όπως δυστυχώς πάλι και στις ημέρες μας.

Σας ευχαριστώ πολύ.

*Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, είναι γιος του Γιώργου Ανδρεάδη, συγγραφέα και η ομιλία αυτή εκφωνήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής 19 Ιουνίου 2020, στην εκδήλωση της Επιτροπής Πρωτοβουλίας, για τη δημιουργία Τόπου Ιστορικής Μνήμης στα Απολυμαντήρια Καλαμαριάς και δημιουργίας Μουσείου