Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος αποχαιρετά με βαθιά θλίψη την Ελισάβετ (Έλσα) Γαλανίδου – Μπαλφούσια, εκπαιδευτικό, λαογράφο και ερευνήτρια, η οποία έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026, σε ηλικία 94 ετών.
Μια σπουδαία μορφή των ποντιακών γραμμάτων, η Έλσα Γαλανίδου – Μπαλφούσια συνέδεσε τη ζωή και το έργο της με την έρευνα, την καταγραφή και τη διάσωση της ιστορίας, της λαογραφίας και των παραδόσεων του Ποντιακού Ελληνισμού.
Γεννημένη στον Πειραιά από γονείς πρόσφυγες με καταγωγή από την Αργυρούπολη του Πόντου, έφερε μέσα της τη μνήμη της προσφυγικής γενιάς και την μετέτρεψε σε έργο ζωής. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών και ακολούθησε μακρά πορεία στην ιδιωτική εκπαίδευση, από την οποία συνταξιοδοτήθηκε ως λυκειάρχης.
Αφού αρχικά ασχολήθηκε με ζητήματα ιστορίας και λαογραφίας της Ηπείρου, με την καθοδήγηση του σπουδαίου βυζαντινολόγου και επί σειρά ετών προέδρου της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, Οδυσσέα Λαμψίδη, στράφηκε συστηματικά στη μελέτη του Ποντιακού Ελληνισμού. Από τότε η ποντιακή λαογραφία έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της.
Με υπομονή, επιστημονική συνέπεια και βαθιά αγάπη για τον Πόντο, κατέγραψε ήθη, έθιμα, παραδόσεις, αφηγήσεις, δοξασίες και στοιχεία της καθημερινής ζωής των Ελλήνων του Πόντου, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάσωση ενός πολύτιμου τμήματος της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Υπήρξε επί σειρά ετών μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών και υπεύθυνη της βιβλιοθήκης της, ενώ παράλληλα υπήρξε μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων, του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και ποντιακών σωματείων της Αττικής. Εργασίες και μελέτες της δημοσιεύθηκαν στον ποντιακό Τύπο, ενώ για χρόνια υπήρξε άμισθη συνεργάτιδα της εφημερίδας «Εύξεινος Πόντος», στις σελίδες της οποίας μοιραζόταν τον καρπό της έρευνάς της. Παράλληλα, έδωσε δεκάδες διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και συμμετείχε σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, μεταφέροντας τις γνώσεις της και αναδεικνύοντας τον λαογραφικό πλούτο του Πόντου.
Ιδιαίτερη παρακαταθήκη αποτελούν τα βιβλία της: «Ποντιακή λαογραφία: Οι 4 εποχές και οι μήνες τους», «Ο Άγιος Γεώργιος στον Ελληνισμό του Πόντου», «Η λαϊκή μετεωρολογία στον Πόντο και τα φυσικά φαινόμενα», «Λαογραφικά του Πόντου: Απ’ όσα μου είπαν και… άλλα» και «Σαχταρίτσα – Μαρίτσα: Από τα παραμύθια του ποντιακού ελληνισμού», το τελευταίο σε συνεργασία με τον Χριστόφορο Ευστ. Χριστοφορίδη.
Η προσφορά της αναγνωρίστηκε και τιμήθηκε από σημαντικούς φορείς και πολλά ποντιακά σωματεία της Αττικής.
Εκείνο, όμως, που χαρακτήριζε την Έλσα Γαλανίδου – Μπαλφούσια μέχρι το τέλος της ζωής της ήταν η αδιάκοπη σχέση της με τον Πόντο και τα γράμματά του. Με αξιοθαύμαστη πνευματική διαύγεια, ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία, παρέμενε ενεργή, διάβαζε, μελετούσε, ενδιαφερόταν για τις εκδόσεις και τα βιβλία, συζητούσε και ασχολούνταν με τα ζητήματα του Ποντιακού Ελληνισμού. Για εκείνη, η ενασχόληση με την ποντιακή παράδοση δεν υπήρξε απλώς ένα επιστημονικό αντικείμενο· υπήρξε στάση και έργο ζωής.
Η απώλειά της αφήνει φτωχότερα τα ποντιακά γράμματα. Παραμένει, όμως, πολύτιμη η παρακαταθήκη που αφήνει στις επόμενες γενιές: τα βιβλία, οι μελέτες και οι καταγραφές της, αλλά κυρίως η προσήλωσή της στη διάσωση και μετάδοση της ιστορικής μνήμης και της λαογραφικής κληρονομιάς του Πόντου.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος εκφράζει τα ειλικρινή και θερμά συλλυπητήριά της στην οικογένεια και στους οικείους της.
Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 13:00, στο Νεκροταφείο Κηφισιάς.
Αιωνία της η μνήμη.
Με εκτίμηση
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος Γεώργιος Βαρυθυμιάδης
Η Γενική Γραμματέας Αθηνά Σωτηριάδου
