ΤΟΥ ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ

Το 1949 δεκάδες χιλιάδες Έλληνες Πόντιοι του Καυκάσου, κατατάχτηκαν στην κατηγορία των «ειδικώς απελαθέντων» και εξορίστηκαν στις 13 Ιουνίου 1949 στην Κεντρική Ασία.[ Ειδικές δυνάμεις της Κρατικής Ασφάλειας περικύκλωναν τη νύχτα τα ποντιακά χωριά και υποχρέωναν με τα όπλα τους χωρικούς να ετοιμαστούν μέσα σε λίγες ώρες.[143] Δίνοντας διορία σαράντα λεπτών στους κατοίκους, τους ανέβαζαν σε στρατιωτικά φορτηγά. Τους μετέφεραν σε κοντινούς σιδηροδρομικούς σταθμούς, απ’ όπου τους επιβίβαζαν σε τραίνα και τους έστελναν στην Κεντρική Ασία. Επίσημα δε διατυπώθηκε καμιά, έστω και τυπική, αιτία της τιμωρίας αυτής....".

Το 1949, πέντε χρόνια μετά την εκδίωξη των Γερμανών κατακτητών από το σοβιετικό έδαφος, η σοβιετική ηγεσία με πρωτοβουλία του Λαυρέντι Μπέρια έλαβε την απόφαση για εκτόπιση των Ελλήνων του Καυκάσου. Πιθανότατα, το μεγαλύτερο βάρος στη λήψη της απόφασης να είχε η μεγάλη όξυνση των σοβιετο - αμερικανικών σχέσων, κάτι που οδήγησε ει κάποιους να μιλούν και για έναν επερχόμενο πόλεμο μεταξύ Δύσης και ΕΣΣΔ.

Ύποπτοι και ανεπιθύμητοι

Οπότε οι Σοβιετικοί αποφάσισαν να εκκενώσουν τις συνοριακές τους περιοχές από πληθυσμούς που θεωρούνταν «ύποπτοι». Γι' αυτό στις 13 Ιουνίου 1949 εκτοπίστηκαν οι κατέχοντες ελληνική υπηκοότητα από Αμπχαζία, Ατζαρία, Αζερμπαϊτζάν. Στις περιοχές αυτές υπήρξε μεγάλο ποσοστό Ελλήνων που είχε ελληνική υπηκοότητα ως πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, τους οποίους οι ελληνικές κυβερνήσεις απαγόρευσαν να κατέλθον στην Ελλάδα με το πρόσχημα ότι εμφορούνται «κομμουνιστικών ιδεωδών». Έτσι, οι ελληνικής υπηκοότητας πληθυσμοί παγιδεύτηκαν μεταξύ ενός ολοκληρωτικού σταλινικού καθεστώτος και ενός ομοεθνούς κράτους που τους απεχθανόταν και γι αυτό παραβίασε τη Συμφωνία υποχρεωτικής Ανταλλαγής Πληθυσμών της Λωζάννης (η Ελλάδα ήταν υποχρεωμένη να δεχτεί όλους τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, των οποίων τις περιουσίες είχε παραχωρήσει με τη Συνθήκη της Άγκυρας του ’30 στο τουρκικό κράτος).

Και όχι μόνο αυτά… αλλά και για όσους κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα, η «μητέρα - πατρίδα» είχε απαγορεύσει νομοθετικά την αποζημίωση με την Ανταλλάξιμη Περιουσία, για τις περιουσίες τους που αποδώθηκαν από το ελληνικό κράτος στο τουρκικό. Η διαχείριση της Ανταλλάξιμης Περιουσίας (των 350.000 μουσουλμάνων που απελάθηκαν με βάση τη Συνθήκη της Λωζάννης στην Τουρκία και έπρεπε να χρησιμοποιηθεί από το διαχειριστή-κράτος για την αποακάσταση των προσφύγων του ’22) αποτελεί ο μεγαλύτερο οικονομικό σκάνδαλο της Ελλάδας μετά το ’22.

Τους εκτοπισμένους ελληνοϋπήκοους ακολούθησαν με τη «θέλησή» τους οι συγγενείς που είχαν σοβιετική υπηκοότητα. Αντιθέτως εξαιρέθηκαν της εκτόπισης από περιοχές της Κεντρικής Γεωργίας (Τιφλίδα, Τσάλκα, Τσιχισβάρι κ.ά.), της Αρμενίας (Αλαβερντί), του Αζερμπαϊτζάν (Νογκόρνο Καραμπάχ), όπου οι Έλληνες κατείχαν κυρίως τη σοβιετική υπηκοότητα.

Οι Έλληνες που εκτοπίστηκαν έβλεπαν τους νέους εποίκους να καταφθάνουν με τραγούδια και κόκκινες σημαίες. Σε έρευνα που έγινε αργότερα για τις περιουσίες των Ελλήνων και την αποζημίωσή τους, μια έκθεση του σοβιετικού υπουργείου Εσωτερικών αναφέρει: “Στην όλη επιχείρηση δεν είχαν τηρηθεί πάντα οι ηθικοί κανόνες. Τα σπίτια των Ελλήνων είχαν αξιολογηθεί σε πολύ χαμηλές τιμές και είχαν αποκτηθεί για προσωπική χρήση από κομματικά και σοβιετικά στελέχη”.

Για την εκτόπιση των Ελλήνων του Καυκάσου οι ευθύνες είναι πολλές. Και όχι μόνο των σταλινικών!  Γι’ αυτό και αυτή η εκκωφαντική σιωπή...