Στην αναγκαιότητα της επώνυμης έδρας ρωσικής γλώσσας και πολιτισμού και στην ώθηση που αυτή δίνει στην ακόμη μεγαλύτερη συνεργασία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τα πανεπιστήμια της Ρωσίας, αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της ομιλίας του ο πρύτανης του ΑΠΘ, καθηγητής της πολυτεχνικής σχολής, Περικλής Μήτκας, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην τελετή εγκαινίων, που έγινε το βράδυ της Πέμπτης 5 Οκτωβρίου 2017, στην αίθουσα τελετών του πανεπιστήμιου.

Στην ομιλία του ο πρύτανης του ΑΠΘ Περικλής Μήτκας, αφού προσφώνησε τους επισήμους και τον κόσμο, ως οικοδεσπότης της εκδήλωσης ανέφερε: "Θα ήθελα να σας καλωσορίσω στη σημερινή τελετή με τα λόγια του μεγαλύτερου Ρώσου συγγραφέα, του Λέοντα Τολστόι: «Η Ρωσική γλώσσα! Επί χιλιετίες τη δημιουργούσε ο λαός ως ένα ευέλικτο, μεγαλοπρεπές, ανεξάντλητα πλούσιο, έξυπνο, ποιητικό... εργαλείο της κοινωνικής του ζωής, της σκέψης, των συναισθημάτων, των ελπίδων, του θυμού και του λαμπρού του μέλλοντος ... Με θαυμάσιο κέντημα έπλεκε ο λαός τον αόρατο ιστό της ρωσικής γλώσσας: φωτεινής σαν το ουράνιο τόξο ύστερα από μια ανοιξιάτικη βροχή, εύστοχης όπως το βέλος, εγκάρδιας και ειλικρινούς σαν ένα τραγούδι πάνω από τη κούνια, μελωδικής... Ο σκοτεινός κόσμος πάνω στον οποίον η Ρωσική γλώσσα έριξε το μαγικό της δίκτυ, την υπάκουσε, όπως το χαλιναγωγημένο άλογο».

Ο πρύτανης του ΑΠΘ Περικλής Μήτκας κατά τη διάρκεια της ομιλίας του (Φωτογραφία Γιάννης Τσουφλίδης)

Και ο δικός μας Νίκος Καζαντζάκης λέει: Η ρωσική φιλολογία επιδιώκει πέρα απ’ την απλή ωραιότητα θρησκευτικούς, ηθικούς, φιλοσοφικούς σκοπούς…

Η τέχνη γίνεται κοινωνιολογικό κήρυγμα, φιλοσοφική ταραχή κι ηθική αναζήτηση. Στο έργο των Ρώσων συγγραφέων αναμοχλεύονται όλα τα μεγάλα και υψηλά ζητήματα που απασχολούν τον Άνθρωπο, σε τόση πυκνότητα και με τόση ένταση και πάθος, όσο πουθενά αλλού σε εθνική λογοτεχνία, εκτός βέβαια από την αρχαία ελληνική γραμματεία και τον Σαίξπηρ.

Ο λογοτέχνης θεωρεί χρέος του να έρθει σε επαφή με τη μάζα του ρωσικού λαού, όχι απλώς να δημιουργήσει έργα πολυτέλειας και ωραιότητας, μα να διδάξει και να φωτίσει τον αγράμματο, καθυστερημένο λαό του

Η ρωσική φιλολογία είναι φιλελεύθερη κι επαναστατική. Ο λογοτέχνης υπήρξε η μόνη φωνή που σηκώθηκε στη Ρωσία για ν’ αντισταθεί στη δεσποτική πίεση κι αδικία. Κι αυτή την αντίστασή του την πλήρωσε επανειλημμένα, σχεδόν συστηματικά, με διώξεις, εξορίες, φυλακίσεις, απομόνωση. Γι αυτό και μπορούμε να πούμε ότι

Η ρωσική φιλολογία έχει ηρωικό και μαρτυρικό χαρακτήρα. Σε καμιά φιλολογία του κόσμου δεν υπάρχουν τόσοι διανοούμενοι που να πεθαίνουν τόσο νέοι, να καταδιώκονται, να εξορίζονται, να θανατώνονται, να τρελαίνονται.

Η ρωσική φιλολογία τάραξε γόνιμα την καρδιά μας, μας ελευθέρωσε απ’ τα στενά, ρομαντικά και κλασικά καλούπια της ευρωπαϊκής φιλολογίας και μας σπρώχνει σε μια νέα, πλουσιότερη, τραγικότερη ενατένιση της ζωής».

Η έναρξη λειτουργίας της Έδρας Ρωσικών Σπουδών στο ΑΠΘ έρχεται να επισφραγίσει –αλλά όχι να ολοκληρώσει- την πολυετή και πολυσχιδή συνεργασία του Πανεπιστημίου μας με τη Ρωσία.

Για να έχουν όλες και όλοι οι προσκεκλημένοι μας την πλήρη εικόνα των σχέσεων του ΑΠΘ με τη Ρωσία, θα αναφέρω συνοπτικά ότι:

Έχουμε Συμφωνίες Διαπανεπιστημιακής Συνεργασίας με 16 από τα σημαντικότερα Πανεπιστήμια της Ρωσίας, ενώ στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «ERASMUS+ International», έχουν προστεθεί ακόμη 5 Πανεπιστήμια.

Πριν από 23 χρόνια δημιουργήσαμε το Πρόγραμμα «ΙΑΣΩΝ», που στήριξε έμπρακτα τις ελληνικές σπουδές σε Πανεπιστήμια των παρευξείνιων χωρών και στην πορεία εισήγαγε τη διδασκαλία της ρωσικής γλώσσας στο ΑΠΘ.

Επιγραμματικά, μέσω του ΙΑΣΟΝΑ:

Έχουν δοθεί από το ΑΠΘ και το ελληνικό κράτος 780 υποτροφίες για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας και έχουν εκπονηθεί περισσότερα από 150 διδακτορικά και κοινές Μεταπτυχιακές Διπλωματικές εργασίες. Πολλοί από τους «μαθητές» μας είναι πλέον καθηγητές Ελληνικών και μεταφραστές σε σχολεία και Πανεπιστήμια, Πρεσβείες και προξενεία της χώρας μας στη Ρωσία.

Από το 2010 έμαθαν Ρωσικά 450 φοιτητές του ΑΠΘ, ενώ τα μαθήματα έχουν μετεξελιχθεί και σε μαθήματα Ρωσικού Πολιτισμού, διότι πλέον πλαισιώνονται και από διαλέξεις με πολιτιστικό, καλλιτεχνικό και θρησκευτικό περιεχόμενο, καθώς και θεματικές προβολές ρωσικών ταινιών.

Υπάρχει ιδιαίτερα δυναμική συνεργασία μεταξύ της Σχολής Γεωπονίας, Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ και της αντίστοιχης Σχολής του Πανεπιστημίου Φιλίας των Λαών, με τη συνδιοργάνωση Συνεδρίων των φοιτητών μας, ενώ τελεί υπό ίδρυση αγγλόφωνο, κοινό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα των  δύο Σχολών.

Το ΑΠΘ και το Πανεπιστήμιο του Rostov πήραν την πρωτοβουλία δημιουργίας ενός Δικτύου ερευνητικής συνεργασίας με τις παρευξείνιες χώρες και με εκείνες της Ανατολικής Μεσογείου (μάλιστα αυτές τις μέρες συνδιοργανώνουμε στο Rostov σχετικό Workshop όπου το ΑΠΘ εκπροσωπεί ο Αντιπρύτανης Οικονομικών).

Τέλος, είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι για ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του προγράμματος ΙΑΣΩΝ του ΑΠΘ: την επίσημη εισαγωγή της διδασκαλίας των ελληνικών ως δεύτερης/ξένης γλώσσας ως επιλεγόμενου μαθήματος στα σχολεία της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Και στο σημείο αυτό θα μου επιτρέψετε να ευχαριστήσω εκ μέρους του ΑΠΘ τον Ομότιμο Καθηγητή Ιωάννη Καζάζη, Επιστημονικά Υπεύθυνο του προγράμματος ΙΑΣΩΝ και τον Δημήτρη Φωτιάδη, Γραμματέα του προγράμματος και Καθηγητή της Ρωσικής που επί 23 συναπτά έτη έχουν συνεισφέρει, συνεχίζουν και θα συνεχίσουν να συνεισφέρουν καθοριστικά στην εδραίωση των σχέσεων του ΑΠΘ με τα ιδρύματα και τους ανθρώπους της Ρωσίας.

Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, τη σπουδαιότητα που έχει για εμάς η Ίδρυση της επώνυμης Έδρας Ρωσικής Γλώσσας και Πολιτισμού, στο Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας της Φιλοσοφικής μας Σχολής.

Η νέα επώνυμη Έδρα θα αναπτύξει δραστηριότητες στα επίπεδα της διδασκαλίας, της έρευνας και της ενίσχυσης των διεθνών συνεργασιών, για:

την προώθηση -της μελέτης της ρωσικής γλώσσας και του πολιτισμού, και -της πρόσληψης της ρωσικής ιστορίας και λογοτεχνίας και της παρουσίας του ρωσικού στοιχείου στην Ελλάδα, καθώς επίσης και για την παραγωγή διδακτικού υλικού για ελληνόφωνους σπουδαστές.

Παράλληλα, θα στοχεύσει: Στη σύναψη συνεργασιών με ερευνητικά κέντρα και επιστήμονες της αλλοδαπής, που θα συμβάλουν στη δημιουργία επιστημονικού δικτύου για τη διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Στη συμμετοχή σε Διεθνή Συνέδρια, αλλά και στη διοργάνωσή τους. Στη διεξαγωγή εξετάσεων πιστοποίησης της Ρωσικής Γλώσσας στην Ελλάδα. Περισσότερα θα μας πουν η Πρόεδρος του Τμήματος, Καθηγήτρια κ. Αγγελική Κοιλιάρη, που θα φιλοξενήσει την Έδρα και η κα Τατιάνα Τριανταφυλλίδου, η οποία εκλέχθηκε από τη Σύγκλητο του Αριστοτελείου να στελεχώσει ως Επίκουρη Καθηγήτρια την Έδρα. Της ευχόμαστε ολόψυχα Καλή αρχή και καλή επιτυχία στο δύσκολο έργο της.

Η λειτουργία, όμως, της επώνυμης Έδρας Ρωσικής Γλώσσας και Πολιτισμού δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τη συνδρομή του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Ιβάν Σαββίδη.

Όπως είχα πει και πριν από πέντε περίπου μήνες, κατά την τελετή έναρξης λειτουργίας της επώνυμης Έδρας Ποντιακών Σπουδών, σε καιρούς πολύ δύσκολους για το Πανεπιστήμιο -καιρούς υποχρηματοδότησης, μείωσης του προσωπικού, και «φυγής» των νέων μας επιστημόνων- είναι ιδιαίτερα σημαντική η συνδρομή των ιδιωτών στο δημόσιο Πανεπιστήμιο και η εμπιστοσύνη που δείχνει για ακόμη μια φορά το Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Ιβάν Σαββίδη, στην εκπαίδευση και το μέλλον των νέων μας.

Για την εμπιστοσύνη που μας δείχνετε, κ. Πρόεδρε, σας ευχαριστούμε θερμά.

Ο θεσμός της φιλανθρωπίας-ευεργεσίας έχει βαθιές ρίζες στη Ρωσία.

Διάσημες για την προσφορά τους στον ρωσικό πολιτισμό και την τέχνη ήταν οι οικογένειες εμπόρων που ανέπτυξαν φιλανθρωπικές δραστηριότητες όπως οι: Morozov, Ryabushinsky, Bakhrushin, Tretyakov και πολλοί άλλοι. Έχτιζαν σχολεία και νοσοκομεία, υποστήριζαν καλλιτέχνες και επιστήμονες, και δημιουργούσαν  μουσεία.

Για τους περισσότερους μαικήνες των XVIII-XIX αιώνων, η φιλανθρωπία είχε γίνει σχεδόν τρόπος ζωής, χαρακτηριστικό τους γνώρισμα. Πολλοί από τους μεγάλους τραπεζίτες και βιομηχάνους ήταν απόγονοι των Παλαιοημερολογιτών εμπόρων και κληρονόμησαν από τους γονείς τους την ιδιαίτερη σχέση και αντίληψη για το πλούτο και την επιχειρηματικότητα.

Ο ερευνητής των εμπόρων της Μόσχας P.A. Buryshkin πίστευε ότι «η στάση των επιχειρηματιών απέναντι στη δουλειά τους ήταν κάπως διαφορετική από ό, τι στη Δύση. Δεν έβλεπαν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα μόνο ως πηγή κέρδους, αλλά ως ένα συνολικό έργο, ένα είδος ιεραποστολής που τους είχε αναθέσει ο Θεός και η μοίρα. Σχετικά με τον πλούτο, δήλωναν ότι ο Θεός τους τον έδωσε για διαχείριση, και θα ζητήσει λόγο την Ημέρα της Κρίσεως. «Ο Πλούτος Υποχρεώνει» - έλεγε ο τραπεζίτης και επιχειρηματίας Pavel Ryabushinsky, καθοδηγώντας τους νεότερους.

Ευχαριστούμε και πάλι το Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Ιβάν Σαββίδη και τον ίδιο τον κ. Σαββίδη και ελπίζουμε ότι η προσφορά τους θα βρει κι άλλους μιμητές.

Ευχαριστούμε επίσης τους συναδέλφους που συνέδραμαν στη μέχρι τώρα πορεία του εγχειρήματος και όσες και όσους εργάστηκαν για την επιτυχία της σημερινής εκδήλωσης. Ευχαριστούμε τους καλλιτέχνες και τα παιδιά που θα πλαισιώσουν το μουσικό πρόγραμμα και όλες και όλους εσάς που είστε σήμερα κοντά μας".