Παρακολουθώντας με χαρά το τελευταίο διάστημα την διενέργεια πολλών εκδηλώσεων και ημερίδων σχετικά με τον ποντιακό χορό, θέλω να ελπίζω πως αυτές οι εκδηλώσεις θα βοηθήσουν στην καλύτερη αποτύπωση και κατάδειξη της ελληνικότητας των ποντιακών χορών έτσι ώστε οι επόμενες γενιές να είναι πιο κοντά στον αυθεντικό πολιτισμό των Ελλήνων του Πόντου.

Στον αντίποδα όμως, απορία και πολλά ερωτηματικά, προκαλεί, δημοσίευμα του Νίκου Ζουρνατζίδη, σχετικά με τον Ποντιακό χορό και τις διάφορες απόψεις που κατά καιρούς αναπτύσσονται.

Το συγκεκριμένο δημοσίευμα φαίνεται πως προσπαθεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις που δημιουργήθηκαν, στην ημερίδα του συλλόγου Ποντίων Ελευθερίου - Κορδελιού, μετά από τις εισηγήσεις των τεσσάρων εισηγητών, κ.κ. Ζουρνατζίδη, Καραλευθέρη, Μωυσίδη και Μωυσιάδη.

Τα ερωτήματα για τον στόχο του δημοσιεύματος γίνονται εντονότερα, εάν αναλογισθεί κανείς, πως στην συγκεκριμένη ημερίδα, έγινε κατορθωτή η πρώτη σοβαρή συμφωνία μεταξύ των δύο απόψεων, για τον αριθμό των Ελληνικών χορών του Πόντου, με την παραδοχή του Νίκου Ζουρνατζίδη για πρώτη φορά, ότι οι χοροί αυτοί δεν είναι περισσότεροι των είκοσι.

Για το δημοσίευμα αυτό καθ’ αυτό έχω να σημειώσω πως,

-Είναι πρωτόγνωρο φαινόμενο και πρακτική.

Να απαντά κανείς εκ των υστέρων σε συν-εισηγητές του σε μία ημερίδα μέσω των Μ.Μ.Ε.

-Να επιτίθεται με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς στους εισηγητές της ημερίδας, για τις απόψεις και τις προτάσεις που κατέθεσαν,οι οποίες καταγράφηκαν στα πρακτικά της ημερίδας και δημοσιευθήκαν από τους οργανωτές, έτσι ώστε ο καθένας να μπορεί να ενημερωθεί και να διαμορφώσει άποψη.

-Να χαρακτηρίζει τους συν-εισηγητές του ημιμαθείς και φανατικούς, όταν ο ίδιος αποδέχθηκε να συμμετέχει μαζί τους στην ίδια ημερίδα, στο ίδιο πάνελ και ενώπιον του ίδιου ακροατηρίου, προσβάλλοντας έτσι τους διοργανωτές και όσους συμμετείχαν στην εκδήλωση. Σημειωτέων πως στην επιστολή του αναφέρει πως ΕΠΕΔΙΩΚΕ από καιρό να συνευρεθεί μαζί τους σε ανοιχτή εκδήλωση, ουσιαστικά παραδεχόμενος πως ο ίδιος ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ την εκδήλωση με την συγκεκριμένη σύνθεση.

Είναι καταφανές πως η όλη αυτή η συμπεριφορά του φανερώνει και η πρακτική του καταδεικνύει κάποιου είδους αγωνία και εκνευρισμό.

Ιδιαίτερα όμως το ύφος και η επιλογή της φρασεολογίας του, δημιουργεί εύλογες απορίες για τον στόχο της επιστολής που όπως φαίνεται είναι η διατήρηση και διεύρυνση μίας διχαστικής κατάστασης.

Προφανώς ο κ. Νίκος Ζουρνατζίδης τελευταία αισθάνεται άβολα.

Ουσιαστικά γιατί, είναι για ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ, υποχρεωμένος, να απαντήσει σοβαρά σε ερωτήματα και απόψεις που κατατίθενται για τον Ποντιακό χορό, του οποίου το χοροστάσι είχε συνηθίσει να διαχειρίζεται ΜΟΝΟΝ ΑΥΤΟΣ, κάνοντας πράξη το γνωμικό του λαού που λέει πως «ΜΟΝΑΧΟΣ ΣΟΥ ΧΟΡΕΥΕ ΚΑΙ ΟΣΟ ΘΕΛΕΙΣ ΠΗΔΑ».

Η συγκεκριμένη μακροσκελής επιστολή του κυρίως χωρίζεται σε δύο μέρη.

Στην γενική επίθεση του ενάντια στην κίνηση ΠΑΡΥΑΔΡΗΣ και στην προσωπική επίθεση στους ΔΥΟ ΣΥΝΕΙΣΗΓΗΤΕΣ του, προσπαθώντας να αποδομήσει ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥΣ.

Οι γενικόλογες αναφορές του για τον ΠΑΡΥΑΔΡΗ ίσως απαντηθούν αλλά αυτό θα είναι απόφαση της ομώνυμης κίνησης.

Σε ότι με αφορά για την εισήγηση μου, η οποία δημοσιεύτηκε, ο κ. Ζουρνατζίδης περιορίζεται στην άποψή μου πως ΠΙΘΑΝΑ ο χορός ΤΙΚ να έλκει το όνομά του, από την φθορά της λέξης Χοροντικόν όπως ονομάζονταν ο χορός την Βυζαντινή περίοδο.

Στην σχετική για το θέμα συζήτηση, όπως αυτή αναπτύχθηκε στην ημερίδα, τόνισα πως εκτιμώ ότι το Χοροντικόν είναι μία σοβαρή εκδοχή χωρίς να διεκδικώ το αλάθητο.

Πάρα ταύτα ο επιστολογράφος πέραν της άκρως υποτιμητικής περιγραφής του, για το ίδιο θέμα, συνεχίζει να επικαλείται την ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΛΕΞΗ DIG και DIGMEK που γενικά σημαίνει ΚΑΘΕΤΟΣ.

Θα αναγκαστώ πέραν των όσων ολίγων είπα στην ημερίδα, να προσθέσω και εγώ ερωτήματα.

Πού, Πώς και γιατί πρέπει να ταυτίζεται ο τρόπος απόδοσης μόνον του χορού ΤΙΚ ως κάθετος;

Άραγε τίκια, κάθετα, λεβέντικα δεν χορεύονται όλοι οι χοροί μας;

Δεύτερον για όσους μιλούν καλά ποντιακά, πώς συνταυτίζουν την προφορά του DIG με το ΤΙΚ;

Το ντ και το γκ είναι πιο κοντινά, στην προφορά της λέξης ΤΙΚ, από τη έντονη οδοντική προφορά του Τ και την ουρανική του Κ όπως αυτή χρησιμοποιείται στον ποντιακό λόγο;

Εάν επίσης δεχθούμε την εκδοχή της Τουρκικής λέξης DIG, δεν θα έπρεπε οι εναπομείναντες στην πατρίδα μουσουλμάνοι πόντιοι να την χρησιμοποιούν κι αυτοί, όταν ευρέως μιλούν την Τουρκική γλώσσα;

Γιατί άραγε χρησιμοποιούν μόνο τη λέξη ΧΟΡΟΝ και καθόλου τη λέξη ΤΙΚ;

Όλες αυτές οι εκδοχές και αναζητήσεις είναι προς διερεύνηση.

Η δεύτερη αναφορά του έχει να κάνει με την άποψή μου, πως στον ποντιακό χορό δεν μπορεί να γίνεται έρευνα, διότι εκλείπουν πλέον τα ενιαία χορευτικά σύνολα με ενιαία καταγωγή. Δεν υπάρχει έρευνα, δεν υπάρχουν ερευνητές so simple.

Στην αγωνία του να υποτιμήσει την διαπιστωμένη αυτή κατάσταση αυτοαναιρείται, επικαλούμενος ότι η έρευνά του έγινε τις δεκαετίες του 60 και του 70 προς επίρρωση της άποψής μου.

Το σημαντικό είναι βέβαια πως δεν απαντά ποτέ, στις υπόλοιπες παρατηρήσεις μου. Κυρίως στο ότι οι νεοφανείς χοροί ΔΕΝ συναντώνται σε έρευνες άλλων παλαιών ερευνητών και το βασικότερο ΔΕΝ ΤΑΥΤΙΖΟΝΤΑΙ με άλλα στοιχεία της παράδοσής μας όπως το τραγούδι και ο προφορικός λόγος.

Γενικότερα, δεν θα ήθελα να συνεχίσω ανταπαντώντας στο ίδιο πνεύμα και με τον ίδιο τρόπο, γιατί απλά πιστεύω πως ο Ποντιακός χορός ως στοιχείο του πολιτισμού μας, ΠΡΕΠΕΙ να είναι ΠΑΝΩ από τις προσωπικές διαφορές και απόψεις.

Εγώ δεν είμαι επαγγελματίας και ούτε ζω από τον ποντιακό πολιτισμό. Ούτε βεβαίως κατακρίνω όσους το κάνουν γιατί κάποιοι από αυτούς στο θέατρο, στον χορό, στο τραγούδι κ.λπ. το κάνουν καλά και το σέβομαι.

Όπως σέβομαι και την προσπάθεια του Νίκου Ζουρνατζίδη, αλλά δεν συμφωνώ σε όλα.

Γιατί ο Νίκος ΞΕΦΥΓΕ.

Ξέφυγε όταν αποφάσισε να κάνει πράξη το λαϊκό γνωμικό που προανέφερα. Το «μονάχος χόρευε και όσο θέλεις πήδα».

Ο ποντιακός χορός όμως έχει μία βασική παραδοχή.

ΕΙΝΑΙ ΟΜΑΔΙΚΟΣ και πρέπει να τον χορέψουμε ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ.

Γιατί πάνω από όλα προέχει η ΕΝΟΤΗΤΑ. Την ανάγκη, μου υπενθυμίζει συχνά ένας μεγάλος χορευτής, δάσκαλος και πάνω από όλα ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ που ζει κάπου στην ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ.

Γνωρίζω καλά, την άποψη άλλων καταξιωμένων κατά τ’ άλλα λειτουργών της παράδοσης, πως σημασία δεν έχει τι φοράς και τι χορεύεις, αρκεί η πρόσθεση νέων στοιχείων και πολλών χορών, να μπορεί να γίνει κίνητρο για την επανάκαμψη των νέων στην οικογένεια της παράδοσης.

Νομίζω πως πρέπει να διαφωνήσω.

Ίσως σε άλλες εθνοτοπικές ομάδες του Ελληνισμού ο πλουραλισμός να λειτουργήσει συσπειρωτικά.

Σε εμάς όμως, τους προσφυγικής καταγωγής Έλληνες, η κατάδειξη των ταυτοτικών στοιχείων του πολιτισμού μας δεν επιτρέπει πειραματισμούς.

Κίνδυνος ήταν και παραμένει, η μεθοδευμένη πολιτική συνταύτισης των στοιχείων του πολιτισμού μας με τους Τούρκους, με μοναδική διαφορετικότητα την θρησκεία. Στο ίδιο περίπου πλαίσιο δηλαδή με την Οθωμανική περίοδο, το οποίο τείνει να συμπεριλάβει τα πολιτισμικά στοιχεία όλων των λαών ως Τουρκικά!

Διαφωνώ και διαφωνούμε.

Είμαστε και θα είμαστε οι Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας και η ελληνικότητα των πολιτισμικών μας στοιχείων δεν διαπραγματεύεται.

*Ο ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΡΑΛΕΥΘΕΡΗΣ, είναι βιωματικός χορευτής, χοροδιδάσκαλος

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, στο τεύχος Ιανουαρίου 2023, σελίδα 22, αριθμός φύλλου 306, σε απάντηση δημοσιεύματος του Νίκου Ζουρνατζίδη, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, στο τεύχος Οκτωβρίου 2022, αριθμός φύλλου 303.