Παρύσατις Παπαδοπούλου - Συμεωνίδου
Αρχιτέκτων - Πολεοδόμος
Ομότιμη Καθηγήτρια ΑΠΘ
Είναι χρήσιμη μια προσέγγιση στα στοιχεία των Δημοτικών Εκλογών της 31ης Μαρτίου / 2019 στην Τουρκία. Η προσέγγιση αυτή εστιάζει στην αξιολόγηση των βασικών αποτελεσμάτων, δηλαδή μιας πρώτης / γενικής ανάλυσης σε σχέση (πράγμα αναγκαίο) με πληθυσμιακά μεγέθη.
Το στοιχείο που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, και που επηρεάζει την αξιολόγηση, είναι ότι πρόκειται για συνασπισμούς κομμάτων. Με άλλα λόγια, τα μεγάλα σε μόνιμο ανταγωνισμό κόμματα κατέβηκαν στις εκλογές μετά τον συνασπισμό τους με μικρότερα, όχι κατ’ ανάγκη με τα ιδεολογικά πλησιέστερα (δεν αναλύεται περαιτέρω το θέμα μιας τέτοιας επιλογής).
Σε επίπεδο χώρας η Λαϊκή Συμμαχία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης του Ντεβλέτ Μπαχτσελί (AKP+MHP) έλαβε 51,64%, ενώ της Εθνικής Συμμαχίας του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (γενικά αναφερομένου ως σοσιαλδημοκρατικού) του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και του Καλού Κόμματος της ακροδεξιάς Μεράλ Ακσενέρ (CHP+IYI) το 37,57%. Τα υπόλοιπα κόμματα καλύπτουν το 10,79%.
Το πρώτο στοιχείο που ανακοινώθηκε ως πρώτο αποτέλεσμα των εκλογών είναι ότι ο Ερντογάν έχασε τους τρεις μεγάλους Δήμους: Κωνσταντινούπολης, Άγκυρας (πρωτεύουσας) και Σμύρνης (της Κωνσταντινούπολης οριακά). Το αποτέλεσμα παραπέμπει στην ρήση: όποιος κερδίζει την Κωνσταντινούπολη (Istanbul), κερδίζει την Τουρκία. Και μάλλον είναι αυτός ο λόγος που ιδιαίτερα ενόχλησε τον Πρόεδρο, σε ανάμνηση της οθωμανοκρατίας, καθ’ ότι ο Μουσταφά Κεμάλ κινήθηκε αντίθετα προς την ρήση: ξεκίνησε από τα βάθη της Τουρκίας, με στρατηγείο στην Τραπεζούντα, με πρωτεύουσα στην συνέχεια την Άγκυρα, για να καταλήξει στην ολοκλήρωση του στόχου του.
Στους τρεις Μητροπολιτικούς Δήμους που αναφέρθηκαν προστίθενται και άλλοι μικρότεροι. Το στοιχείο που ενδιαφέρει, και ήταν αναμενόμενο, είναι ότι η Εθνική Συμμαχία, γενικά, επικρατεί στα δυτικά και νότια παράλια της χώρας, στην Άγκυρα και τον Μητροπολιτικό Δήμο του Εσκισεχίρ. Το υπόλοιπο της χώρας, με εξαίρεση την περιοχή της ΝΑ Τουρκίας, την οποία επηρεάζει η Κουρδική παρουσία, δίνει προβάδισμα στην Λαϊκή Συμμαχία, ουσιαστικά στο κόμμα ΑΚΡ του Ερντογάν.
Ωστόσο, οι απώλειες του Ερντογάν (όπως έτσι ανακοινώθηκαν) δεν μπορούν να εκτιμηθούν μόνο με βάση τα ποσοστά αυτά. Θα πρέπει να αναχθούν στα πληθυσμιακά μεγέθη, προκειμένου να αξιολογηθούν σωστά. Οι τρεις μεγάλοι Δήμοι (Μητροπολιτικοί), Κωνσταντινουπόλεως με πληθυσμό περίπου 15 εκατ., Άγκυρας και Σμύρνης με περίπου 5 εκατ. και 3,5 εκατ., καλύπτουν περίπου το 29% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Αν θεωρηθεί ότι το 20 - 25% του πληθυσμού δεν είναι επίσημα καταγεγραμμένοι (πρόκειται για παράνομο πληθυσμό που στην Κωνσταντινούπολη υπερβαίνει το 20%), τότε το ποσοστό αυτό (δηλαδή το 29%) αγγίζει το 35,7%, ποσοστό που τείνει προς τους ψηφοφόρους, δηλαδή το 37,5%. Αν συνυπολογιστούν και οι άλλοι Μητροπολιτικοί Δήμοι, στους οποίους το ΑΚΡ χάνει το προβάδισμα, τότε το ποσοστό αγγίζει το 40% (ποσοστό των συγκεκριμένων Δήμων επί συνολικού πληθυσμού χώρας).
Σε σύνολο 8 Δήμων το CHP κερδίζει πάνω από 50% , σε 12 το ΑΚΡ αντίστοιχα. Ωστόσο, η πρώτη κατηγορία έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ως προς τον πληθυσμό επί του συνόλου της χώρας. Και το ποσοστό αυτό φέρουν κυρίως τα δυτικά και νότια παράλια της χώρας, συμπεριλαμβανομένης και της Κωνσταντινούπολης. Η Άγκυρα και άλλες μικρότερες πόλεις / Μητροπολιτικοί Δήμοι συμβάλλουν στην άνοδο του ποσοστού αυτού.
Στο σημείο αυτό, για σύγκριση, δίδονται τα γενικά αποτελέσματα στην Επαρχία Τραπεζούντος, μία από τις 81 Επαρχίες της Τουρκίας. Στον ΜΔ Τραπεζούντος το ΑΚΡ έλαβε το 64,61% (το ΙΥΙ 29,53%). Στην πόλη το ΑΚΡ έλαβε το 59,37% (το CHP 34,09%). Η διαφοροποίηση των αποτελεσμάτων στην Τραπεζούντα (και όχι μόνο) δεν θα μπορούσε να αναχθεί σε απλές αναλύσεις τεχνικής απόχρωσης. Είναι πολλοί οι παράγοντες που δικαιολογούν τα αποτελέσματα, αν αναλογισθεί ο σκεπτόμενος άνθρωπος την σχέση ιστορίας και εθνογραφικών συντελεστών της περιοχής, συντελεστών που αντιμάχονται την λήθη.
Όλα τα στοιχεία καθιστούν σαφές το ότι οι πολιτικοί φορείς είναι ισχυρά διαφοροποιημένοι γεωγραφικά και άκρως ανταγωνιστικοί. Τα δεδομένα αυτά, εάν ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των εκλογών περασμένων ετών, αποδεικνύουν την τάση όλο και μεγαλύτερης πόλωσης στα κοινωνικά στρώματα της χώρας, πόλωσης που ανάλογα αποτυπώνεται στον εθνικό χώρο και που ανάγεται κυρίως στα τρέχοντα προβλήματα οικονομίας - ανάπτυξης, υποβαθμίζοντας ιδεολογικούς - θρησκευτικούς παράγοντες. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει λόγος για κερδισμένους και χαμένους σε μια χώρα τόσο διαφοροποιημένη κοινωνικά, πολιτικά, ιδεολογικά.
