Το Σάββατο 25 Φεβρουαρίου 2017, συγγενείς και φίλοι, θα πουν το στερνό αντίο στον μεγάλο σκηνοθέτη, Νίκο Κούνδουρο, στις 12 το μεσημέρι στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών, ο οποίος έφυγε από την ζωή σε ηλικία 91 χρόνων, αφήνοντας ανεξίτηλο το σημάδι του στην ελληνική τέχνη. Η κηδεία του θα γίνει δημοσία δαπάνη με απόφαση του υπουργού Εσωτερικών Πάνου Σκορλέτη και επιθυμία της οικογένειας είναι αντί στεφάνου να κατατεθούν δωρεές στην «Κιβωτό του Κόσμου» και στο «Χαμόγελο του Παιδιού».
Ο Νίκος Κούνδουρος, ήταν ένας ασυμβίβαστος άνθρωπος, που έλαμπε από ομορφιά και πάθος, ενώ οι ταινίες αποτελούσαν αισθητική ή πολιτική πρόκληση για την εποχή τους. Άφησε πίσω του μεγάλη παρακαταθήκη σε κινηματογραφικές ταινίες, με θέματα που απασχολούσαν την κοινωνία, αλλά και την προσφυγιά.
Μεγάλη ήταν η συνεισφορά του στην προσφυγική μνήμη, με το μνημειώδη κινηματογραφική του ταινία «1922», η οποία κυνηγήθηκε από το ελληνικό κατεστημένο, κυρίαρχο της εποχής εκείνης, του μετεμφυλιακού κράτους και της κακώς εννοούμενης ελληνοτουρκικής φιλίας.
Με την κινηματογραφική του ταινία «1922», ο Νίκος Κούνδουρος μετέφερε στον θεατή τα όσα έζησαν οι Έλληνες της Μικρασίας και τα αίτια της Μικρασιατικής Καταστροφής».
Ας αφήσουμε όμως τον ίδιο τον Νίκο Κούνδουρο, να αφηγηθεί τις περιπέτειες που έζησε για εκείνη την κινηματογραφική ταινία και την σκληρή αντίδραση της Τουρκίας και την υποχωρητικότητα της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και εκείνων που αντιστάθηκαν στις πιέσεις.
Θυμάται, ο Νίκος Κούνδουρος: «1922. Μια ιστορία μνήμης. Ήταν η ώρα που το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου σε μία ευλογημένη στιγμή της ύπαρξης του, λειτούργησε δημιουργικά και έξυπνα. Μας κάλεσε ο τότε πρόεδρος του, τον Κακογιάννη, τον Δημόπουλο και την αφεντιά μου και μας είπε «κάνετε ότι θέλετε». Και αυτό το «κάνετε ότι θέλετε» ξύπνησε μέσα μου ευφορία. Ήθελα να καταθέσω ένα ειλητάρι στην μνήμη της μικρασιατικής οδύνης, όπως εγώ την έζησα μέσα από μια κοπελιά που είχε μαζέψει η μάνα μου από τις Χαμένες Πατρίδες. Δανείσθηκα το βιβλίο του Βενέζη, το «Νούμερο 31328» και έφτιαξα το δικό μου νούμερο, το «1922».
Η ταινία χρηματοδοτήθηκε από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου (ΕΚΚ), αλλά ο δρόμος της ήταν στρωμένος με αγκάθια.
Επί κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Καραμανλή απαγορεύτηκε η προβολή της ταινίας στους κινηματογράφους, επειδή το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών διαμαρτυρήθηκε λέγοντας ότι τέτοιες ταινίες δυναμιτίζουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Παρόλα αυτά, ο Κούνδουρος πήρε μια κόπια του έργου και την πρόβαλε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης του 1978, σαρώνοντας τα βραβεία καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, φωτογραφίας (Νίκος Κακαβουδάκης) Α' Ανδρικού (Βασίλης Λάγγος) και Α' Γυναικείου ρόλου (Ελεωνόρα Σταθοπούλου).
Αλλά και με τις μετέπειτα κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ η ταινία δεν είχε καλύτερη τύχη. Το 1982, όπως αναφέρει ο κριτικός κινηματογράφου Γιώργος Πισσαλίδης, η ταινία επρόκειτο να προβληθεί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βουδαπέστης. Όμως λίγο πριν την προβολή της ταινίας επενέβη το Ουγγρικό υπουργείο Εξωτερικών με προτροπή του Έλληνα πρέσβη και κατάσχεσε την κόπια. Μόνο με παρέμβαση του Υφυπουργού Εξωτερικών Γιάννη Καψή η κόπια αποδόθηκε στον Κούνδουρο. Ενώ του απαγορεύθηκε να μην προβάλει ποτέ την ταινία του στην Θράκη…
Εάν αντέχετε δείτε την ταινία πατώντας αυτό το Link
