Ένα νέο τοπόσημο μνήμης αφιερωμένο στους πρόσφυγες του 1922 δημιουργείται στην καρδιά της Πανεπιστημιούπολης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026 και ώρα 18:00, στον χώρο πλησίον του Αστεροσκοπείου, ενώ θα ακολουθήσει εκδήλωση μνήμης και ανοιχτή συναυλία στην Αίθουσα Τελετών.

Με τίτλο «Τιμούμε τις ρίζες μας, Στηρίζουμε το μέλλον», η εκδήλωση αποτελεί μια συμβολική αναφορά στη μνήμη των προσφύγων του 1922, στην πορεία τους από τον ξεριζωμό και την απώλεια προς την εγκατάσταση, την ενσωμάτωση και τη δημιουργία μιας νέας ζωής.

Στις 19:00, στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου, ύστερα από τον χαιρετισμό του Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητή Κυριάκου Αναστασιάδη, ο Ομότιμος Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Θάνος Βερέμης θα μιλήσει, με θέμα «Η ενσωμάτωση και η προσφορά των προσφύγων του 1922», φωτίζοντας τη συμβολή των προσφύγων στη διαμόρφωση της ελληνικής κοινωνίας και στην πορεία της χώρας κατά τον 20ό αιώνα.

Ένα Μνημείο που δεν κοιτάς, αλλά βιώνεις

Το νέο Μνημείο του Αριστοτελείου δεν αποτελεί απλώς έναν τόπο αναφοράς στο παρελθόν. Πρόκειται για έναν κυκλικό μνημειακό κήπο, σχεδιασμένο ώστε ο επισκέπτης να μην παραμένει απλός θεατής, αλλά να μπορεί να εισέλθει στον χώρο, να καθίσει, να σταθεί και να κινηθεί μέσα στο ίδιο το μνημειακό έργο.

Στο κέντρο του δεσπόζει μια ελιά, σύμβολο της μνήμης, της μακροβιότητας και της αναγέννησης. Οι βαθιές ρίζες της παραπέμπουν στους δεσμούς με τις πατρίδες που χάθηκαν.

Γύρω από την ελιά αναπτύσσονται δώδεκα ίσοι λίθινοι τομείς, που παραπέμπουν στον αέναο κύκλο του χρόνου και ταυτόχρονα στις αλησμόνητες πατρίδες: Αδριανούπολη, Ανατολική Θράκη, Ανατολική Ρωμυλία, Βάρνα, Ιωνία, Καππαδοκία, Κωνσταντινούπολη, Μικρά Ασία, Πόντος, Σμύρνη και Τραπεζούντα.

Στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του κεντρικού πυρήνα ενσωματώνεται, με υπαινικτικό τρόπο, το δεκαεξάκτινο Αστέρι της Μακεδονίας, ενώ ο μνημειακός κήπος συμπληρώνεται από αρωματικά φυτά, όπως λεβάντα, δενδρολίβανο, σαντολίνα, θυμάρι, μυρτιά, φασκόμηλο, και ρίγανη. Η επιλογή της φύτευσης παραπέμπει στα τοπία των αλησμόνητων πατρίδων και διευρύνει τη βιωματική εμπειρία του επισκέπτη, ενεργοποιώντας όχι μόνο την όραση, αλλά και την όσφρηση και την αφή.

Ανοιχτή Συναυλία με τους αδελφούς Κωνσταντίνο και Ματθαίο Τσαχουρίδη

Η ιστορία θα αναδειχθεί και μέσα από τη μουσική, καθώς μετά το πέρας της εκδήλωσης θα ακολουθήσει ανοιχτή συναυλία με το μουσικό σχήμα «Ψυχή και Σώμα» και τους αδελφούς Κωνσταντίνο και Ματθαίο Τσαχουρίδη, με τίτλο «Η καθ’ ημάς Ανατολή».

Οι δύο καλλιτέχνες, πρόσφυγες τέταρτης γενιάς και διδάκτορες του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, παρουσιάζουν μια επετειακή μουσική παράσταση με μουσικές από τις πατρίδες της Ανατολής, ανασύροντας ήχους και μνήμες που πέρασαν από γενιά σε γενιά.

Από τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη έως τον Πόντο και την Καππαδοκία, η μουσική γίνεται ένας ακόμη τρόπος να παραμείνει ζωντανή η μνήμη.

Η εκδήλωση είναι ανοιχτή για το κοινό.

 

From the Lost Homelands to the Future: A New Memorial Unveiled in the Heart of the University Campus

A new landmark of remembrance dedicated to the refugees of 1922 is being created in the heart of the Aristotle University campus. The unveiling of the Memorial will take place on Wednesday, 30 September 2026, at 18:00, in the area near the Observatory, followed by a commemorative event and an open-air concert at the Ceremonies Hall.

Entitled “Honouring Our Roots, Supporting the Future,” the event serves as a symbolic tribute to the memory of the refugees of 1922 and traces their journey from uprooting and loss to settlement, integration and the creation of a new life.

At 19:00, at the Aristotle University Ceremonies Hall, following a welcome address by the Rector of Aristotle University, Professor Kyriakos Anastasidis, Professor Emeritus Thanos Veremis of the National and Kapodistrian University of Athens will deliver a speech entitled “The Integration and Contribution of the Refugees of 1922,” highlighting the refugees’ contribution to the shaping of Greek society and the country’s course throughout the 20th century.

A Memorial That You Do Not Simply Look At, but Experience

The new Memorial at Aristotle University does not simply serve as a place of reference to the past. It takes the form of a circular memorial garden, designed so that visitors do not remain mere spectators, but can enter the space, sit, stand and move through the memorial itself.

At its centre stands an olive tree, a symbol of memory, longevity and renewal. Its deep roots evoke the ties to the homelands that were lost.

Around the olive tree, twelve equal stone sections form a circular arrangement, evoking the eternal cycle of time and, at the same time, the lost homelands: Adrianople, Eastern Thrace, Eastern Rumelia, Varna, Ionia, Cappadocia, Constantinople, Asia Minor, Pontus, Smyrna and Trebizond.

The architectural design of the central core subtly incorporates the sixteen-pointed Star of Macedonia, while the memorial garden is complemented by aromatic plants, including lavender, rosemary, santolina, thyme, myrtle, sage and oregano. The choice of vegetation evokes the landscapes of the lost homelands and enhances the visitor’s sensory experience, engaging not only sight, but also smell and touch.

Open-Air Concert with Brothers Konstantinos and Matthaios Tσαχουρίδης

The history will also come alive through music, as an open-air concert will follow the event, featuring the musical ensemble “Psyche and Body” and brothers Konstantinos and Matthaios Tsachouridis, under the title “Our East.”

The two artists, fourth-generation refugees and PhD holders from the University of London, will present a commemorative musical performance featuring music from the homelands of the East, bringing back sounds and memories passed down from generation to generation.

From Smyrna and Constantinople to Pontus and Cappadocia, music becomes yet another way to keep memory alive.

The event is open to the public.