Σε δύο ελληνικές οργανώσεις, απονεμήθηκε το Βραβείο Νάνσεν για τους Πρόσφυγες 2016, μια διάκριση με διεθνές κύρος που απονέμει κάθε χρόνο η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες.
Το βραβείο Νάνσεν, μοιράζονται η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ), που διεξάγει επιχειρήσεις διάσωσης προσφύγων στη θάλασσα, καθώς και η Αλληλεγγύη Λέσβου (πρώην κατασκηνώσεις ΠΙΚΠΑ).
Όπως διευκρίνισε η Ύπατη Αρμοστεία σε ανακοίνωσή της, ο Κωνσταντίνος Μητράγκας, ο οποίος εκπροσώπησε την ΕΟΔ, μια μη κυβερνητική οργάνωση στην οποία συμμετέχουν εθελοντές, και η Έφη Λατσούδη της Αλληλεγγύης Λέσβου (των πρώην κατασκηνώσεων ΠΙΚΠΑ) «επελέγησαν για τις ακούραστες εθελοντικές προσπάθειές τους κατά τη διάρκεια της κρίσης των προσφύγων στις ελληνικές ακτές το 2015». Η ΕΟΔ επελέγη για το έργο της «24 ώρες το 24ωρο για τη διάσωση μεταναστών που κινδύνευαν στη θάλασσα» και η Έφη Λατσούδη «για τη συμπόνια και τις φροντίδες που προσφέρθηκαν στους πιο ευάλωτους μετανάστες και πρόσφυγες που αφίχθησαν στο νησί της Λέσβου».
Σύμφωνα με τον Ύπατο Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, Φιλίπο Γκράντι, η ΕΟΔ και η Έφη Λατσούδη αρνήθηκαν να παραμείνουν απλοί θεατές χωρίς να αναλάβουν δράση και για αυτό τους αξίζει «πλήρως το βραβείο Νάνσεν».
Περίπου 850.000 άνθρωποι που εγκατέλειψαν τις πατρίδες τους – τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν – το 2015 για να σωθούν από ένοπλες συρράξεις έφθασαν διά θαλάσσης στην Ελλάδα, εκ των οποίων περίπου 500.000 στη Λέσβο. Τον Οκτώβριο του 2015, στο αποκορύφωμα της κρίσης, στο νησί καταγράφονταν πάνω από 10.000 αφίξεις την ημέρα. Τουλάχιστον 270 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα προσπαθώντας να φθάσουν στις ακτές της Ελλάδας το 2015. Το 2015 η ΕΟΔ, η οποία δημιουργήθηκε το 1978, διεξήγαγε 1.053 επιχειρήσεις και έσωσε 2.500 ζωές.
Στη Λέσβο, οι πρώην κατασκηνώσεις ΠΙΚΠΑ υποδέχθηκαν τους πιο ευάλωτους πρόσφυγες και μετανάστες – γυναίκες που έχασαν τα παιδιά τους σε ναυάγια κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς τους να φθάσουν στην Ελλάδα, έγκυες, ενήλικους ή παιδιά με αναπηρία. Στο αποκορύφωμα της κρίσης, η Αλληλεγγύη Λέσβου, ένας καταυλισμός με ονομαστική χωρητικότητα 150 θέσεων, φιλοξενούσε μέχρι και 600 πρόσφυγες, ενώ διένειμε 1.000 γεύματα την ημέρα. Η Έφη Λατσούδη είναι μια από τους εθελοντές και τις εθελόντριες που μεταμόρφωσαν το 2012 την άλλοτε παιδική κατασκήνωση σε καταυλισμό υποδοχής προσφύγων, με τη βοήθεια των τοπικών αρχών.
Με το Βραβείο Νάνσεν τιμώνται κάθε χρόνο πρόσωπα ή οργανώσεις για τη βοήθεια που πρόσφεραν σε πρόσφυγες. Η τελετή απονομής του θα γίνει την 3η Οκτωβρίου στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη.
Ο Φρίντγιοφ Νάνσεν και οι πρόσφυγες του 1922
Ο Φρίντγιοφ Νάνσεν, βοήθησε όσο κανείς άλλος τους περισσότερους από ένα εκατομμύριο εξαθλιωμένους Έλληνες πρόσφυγες, που γλίτωσαν από τις τουρκικές εκκαθαρίσεις στη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη, τη Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη και τον Πόντο την περίοδο 1922 - 1924. Το 1922 όταν τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για το ανθρωπιστικό του έργο, προσέφερε ολόκληρο το ποσό για την ανακούφιση των προσφύγων, σε μια περίοδο που αναζητούσε εναγωνίως πόρους για την επιβίωση και αποκατάστασή τους.
Με μικρούς πόρους που είχε στη διάθεσή του, κατάφερε να οργανώσει παραρτήματα για να αντιμετωπίσει τις επιδημίες που μάστιζαν τους πρόσφυγες στην Κωνσταντινούπολη και την Ελλάδα για την καταπολέμηση των μεταδοτικών ασθενειών, κυρίως χολέρας και τύφου, δημιούργησε σταθμούς απολύμανσης για τη θεραπεία τους πριν την είσοδό τους στην Ελλάδα και στήριξε με τρόφιμα και ρουχισμό όσους κατάφερναν να αποδράσουν από τα στρατόπεδα της Κωνσταντινούπολης. Μαζί με τον Ελευθέριο Βενιζέλο έδωσε πολιτικές μάχες για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων πολέμου και των αμάχων από τα στρατόπεδα εργασίας των Νεοτούρκων, που ουσιαστικά ήταν στρατόπεδα εξόντωσης, αφού εκεί οι κρατούμενοι δεν επιβίωναν για περισσότερο από 10 μήνες.
Ο Φρίντγιοφ Νάνσεν ίδρυσε και χρηματοδότησε μια πρότυπη αγροτική σύμπραξη από πολλά χωριά στη Δυτική Θράκη για 15.000 πρόσφυγες που προέρχονταν κυρίως από την Ανατολική Θράκη, ώστε να καταφέρουν να αυτοσυντηρηθούν καλλιεργώντας χέρσες αγροτικές εκτάσεις. Ο ρόλος του στον διακανονισμό του προσφυγικού ζητήματος ήταν καταλυτικός, σχετικά με την εφαρμογή της Σύμβασης Ανταλλαγής ελληνικών και τουρκικών πληθυσμών, στη θεμελίωση της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων που επέβλεπε την ανταλλαγή πληθυσμών, αλλά και στην κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας να βοηθήσει την Ελλάδα στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, αφού ξεπερνούσε τις δυνάμεις της.
