Το όραμα του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας κ. Παύλου «Κρωμέτ’κα Τραγωδίας», παρουσιάζεται πλέον ολοκληρωμένο, το απόγευμα της Κυριακής 7 Δεκεμβρίου 2025, στο Προκόπειο Πολυδύναμο Εκκλησιαστικό Κέντρο (Καραμαούνα 29), στην Καλαμαριά, ένα καρδιακό αφιέρωμα λόγου και ήχου στην εύανδρη Κρώμνη του Πόντου και στον αθεράπευτα νοσταλγό της.
«Για χαιρετιστήριο μήνυμα προς τον τόπο, όπου γεννήθηκαν οι πρόγονοί μας.
Για ευλαβικό μνημόσυνο στους πεθαμένους που μείνανε στα άγια εκείνα χώματα.
Για ύμνο στη δόξα και την αθανασία του Πόντου μας.
Για όλους τους ιεροφάντες της ποντιακής παράδοσης.
Έκδοση αφιερωμένη στην εύανδρη Κρώμνη, που δημιουργήθηκε με νοσταλγικά δάκρυα πόνου και αγάπης αλλά και με την υπερηφάνεια και την πίστη στα πεπρωμένα του Έθνους».
Όπως αναφέρει στον πρόλογο του βιβλίου ο Θανάσης Στυλίδης, η έκδοση αποτελεί ιδέα, πόνημα και προσφορά του μακαριστού πνευματικού μας πατέρα Παύλου Αποστολίδη, μητροπολίτη Δράμας, ο οποίος μας άφησε το Μάιο του 2022, λίγο πριν το έργο αυτό ολοκληρωθεί.
Λίγες μέρες μόνο μετά την ηχογράφηση του «Περίπατου στην Κρώμνη», ο επί γης βίος του σταμάτησε στο ζενίθ της ακμής του, στο απόγειο της δημιουργικότητας και της προσφοράς του. Όνειρό του ήταν η έκδοση αυτή να αφιερωθεί στον Παναγιότατο Οικουμενικό μας Πατριάρχη. Χρέος δικό μας να εκπληρώσουμε την επιθυμία του. Αναμφίβολα όμως το έργο αυτό αποτελεί και ένα πνευματικό μνημόσυνο για εκείνον.
Την Παρασκευή 25 Φεβρουαρίου του 2022 έστειλε μήνυμα από την πολυαγαπημένη του Τραπεζούντα, όπου έγραψε και τον πρόλογο για τη μουσική αυτή συλλογή. Μια φωτογραφία και τη χειρόγραφη σημείωση «παλιά Κρωμέτ’κα ταφία 25 Φεβρουαρίου 2022, ο Δράμας Παύλος». Ήταν η τελευταία του φορά εκεί. Ένας αποχαιρετισμός.
Είχε μεγάλα σχέδια για την παρούσα έκδοση. Με αυτήν ήθελε να τιμήσει τον προγονικό τόπο και τους ανθρώπους του. Να μνημονεύσει την αγαπημένη του προγιαγιά, Ελένη Κωφίδου - Σιαμανίδου, εκείνη που συνετέλεσε τα μέγιστα στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Ένα κερί μνήμης. Η εισαγωγή στο βιβλίο δεν έχει σκοποό να γράψει για τον Δράμας Παύλο. Αυτό θα ήταν αδύνατο. Το τεράστιο έργου δε χωρά σε λίγες αράδες.
Η πολυσχιδής προσωπικότητά του, είμαστε σίγουροι ότι θα απασχολήσει στο μέλλον πολλούς και πολύ πιο ειδικούς. Και η έκδοση, όσο κι αν προσπαθήσαμε, δεν μπορεί να πλησιάσει ούτε κατ’ ελάχιστο, την αίγλη που σκόπευε να της προσδώσει εκείνος. Μολονότι τα περισσότερα έγιναν, όπως τα ήθελε, το κενό εξακολουθεί δυσαναπλήρωτο. Πέρα όμως από την όποια ατέλεια ή αδυναμία του έργου, ένα είναι το κυρίαρχο στοιχείο που αναδύεται και διαχέεται μέσα από αυτό.
Η γνήσια αγάπη του Παύλου. Αγάπη για τον Οικουμενικό μας Πατριάρχη (τον Τρανόν όπως τον αποκαλούσε), για το Γένος των Ρωμιών, για την Κρώμνη, για τον άνθρωπο, για τον Πόντο και τον κόσμο ολόκληρο. Και ένας πόνος.
Κι όπως έγραψε από την Τραπεζούντα, Παρασκευή εσπέρας Ψυχοσάββατο των Απόκρεω, 25 Φεβρουαρίου 2022, Κρωμέτ’κα (κρυπροχριστιανικά) ταφία +ο Δράμας Παύλος. Η έκδοση αυτή είναι ένα καρδιακό αφιέρωμα λόγου και ήχου στην εύανδρη Κρώμνη, το ξακουστό αυτό χωριό του Ευξείνου Πόντου που γνώρισε τον έρωτα των κατοίκων του και την αγάπη όλων των Ποντίων, που το επισκέφθηκαν και έζησαν λίγες ημέρες σ’ αυτό, είτε ως επισκέπτες είτε ως παραθεριστές.
Μοναδικές οι περιγραφές που γράφτηκαν για τον απέραντο ορίζοντα, το βάθος των χαραδρών, το ύψος των βουνών, την εξαίσια πολύμορφη, πολύχρωμη σύνθεση των αγριολούλουδων, τα κρυστάλλινα και διαυγή νερά, το μουσικό κελάρυσμα το ρυακιών, τον ανανεωτικό για την υγεία αέρα, που σαν χάδι απαλό θωπεύει το πρόσωπο.
Αυτή η έκδοση είναι για μένα ψυχική ανάγκη, χρέος σ’ αυτούς που έφυγαν και σ’ αυτούς που έρχονται. Είναι ένα μνημόσυνο για αγαπητά πρόσωπα που μου μετέδωσαν την ευσέβεια, το άρωμα της Ορθοδοξίας, τη νοσταλγία και τον έρωτά τους για τη χιλιοτραγουδισμένη Κρώμνη.
Ο ψηφιακός αυτός δίσκος δεν είναι εμπορικός. Είναι καρδιακή προσπάθεια αποτύπωσης της παράδοσης. Η λύρα που συνοδεύει τα τραγούδια «τ’ Αντών’ η τραγωδία» και «τρώει ο λύκον» είναι αυθεντική πατρίδος. Είναι η λύρα του Σταύρη Πετρίδη. Οι ερμηνευτές προσπάθησαν ν’ αποδώσουν τα τραγούδια όσο το δυνατόν πιο πιστά στην πρωτογενή τους μορφή και έκφραση, όπως τα απέδιδαν στην πατρίδα και κατά τα πρώτα χρόνια της εγκαταστάσεώς τους στην Ελλάδα.
Φιλότιμη προσπάθεια, ώστε το «ιχνάρ’» - αποτύπωμα να παραμείνει θεατό και κατά το δυνατόν αναλλοίωτο ως παρακαταθήκη στις γενιές που ακολουθούν.
Παρουσίαση CD. Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2025 – Ώρα 18:00. Προκόπειο Πολυδύναμο Εκκλησιαστικό Κέντρο. Καραμαούνα 29, Καλαμαριά – Τηλ. 2310 487292.
Για το έργο θα μιλήσουν:
Θεοδόσης Κυριακίδης, δρ. Νεότερης Ιστορίας.
Νίκος Μιχαηλίδης, δρ. Ανθρωπολογίας.
Θανάσης Στυλίδης, δικηγόρος.
Συντονίζει ο δημοσιογράφος Φόρης Πεταλίδης.
Τραγουδούν:
Γ. Γκόσιος, Γ. Εμμανουηλίδης, Χ. Ιωαννίδης, Γ. Ιωαννίδης, Κ. Καλούσης, Α. Παρχαρίδης, Σ. Πορφυρίδης.
Ποντιακή λύρα: Θανάσης Στυλίδης.
Είσοδος ελεύθερη. Το cd θα διατεθεί δωρεάν.
Σημείωμα για τα τραγούδια και απόδοση στίχων στα νεοελληνικά έγινε από τον Θανάση Στυλίδη.
Επιμέλεια γραφής ποντιακής διαλέκτου έγινε από τον Κωσταντίνο Καρακασίδη.
Ηχογράφηση: Studio nota nota, Αβραάμ Γκόσιος.
Σχεδιασμός εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Στέλιος Κυριζάκης.
Όλοι οι συντελεστές του έργου προσφέρθηκαν αφιλοκερδώς.
Εκδοτικός Οίκος: Αφοί Κυριακίδη Εκδόσεις Α.Ε.
Διανέμετε δωρεάν στη μνήμη του Μακαριστού Μητροπολίτου Δράμας κυρού Παύλου Αποστολίδη, από την οικογένειά του.
