Έφυγε από τη ζωή ο στιχουργός ποντιακών τραγουδιών, ποιημάτων και αφιερωμάτων στον ποντιακό στίχο, ο Μίμης (Θεόδωρος) Τσελεπίδης, σε ηλικία 93 ετών, ο οποίος γεννήθηκε στο χωριό Αγροσυκιά του Δήμου Γιαννιτσών του νομού Πέλλας, με απώτερη καταγωγή των γονέων του από την Χάρσερα της Αργυρούπολης του Πόντου.
Ο Μίμης (Θεόδωρος) Τσελεπίδης, άφησε την τελευταία του πνοή στο νοσοκομείο Γιαννιτσών την Κυριακή 1 Ιουνίου 2025, όπου νοσηλεύονταν το τελευταίο διάστημα και η κηδεία του θα γίνει στην γεννέτερά του, στην Αργοσυκιά Γιαννιτσών την Δευτέρα 2 Ιουνίου 2025, και ώρα 16.00 από την εκκλησία του χωριού.
Για την δουλειά και το έργο του Μίμη (Θεόδωρο) Τσελεπίδη, ο καλλιτέχνης και καθηγητής μουσικής, Γιάννης Τσανασίδης, είχε γράψει ένα αφιέρωμα στην εφημερίδα ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, τον Οκτώβριος του 2020.
Δημοσιεύουμε αυτούσιο το αφιέρωμα αυτό του Γιάννη Τσανασίδη, στη μνήμη του Μίμη (Θεόδωρου) Τσελεπίδη.
Ο Μίμης Τσελεπίδης στο τραγούδι και ο Γιάννης Τσανασίδης στη λύρα
ΜΙΜΗΣ Ο ΧΑΡΣΕΡΕΤΕΣ…
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΝΑΣΙΔΗ
Ο Θεόδωρος (Μίμης) Τσελεπίδης με απώτερη καταγωγή από την Χάρσερα της Αργυρούπολης του Πόντου, γεννήθηκε το 1933 στην Αγροσυκιά του Δήμου Γιαννιτσών, όπου ζει μέχρι και σήμερα.
Το χωριό ιδρύθηκε από πρόσφυγες το 1924 από τη Χάρσερα της Αργυρούπολης, τη Σεβάστεια, και τα Φάρασα της Καισάρειας. Οι Πόντιοι πρόσφυγες της πρώτης γενιάς μετέφεραν στη νέα τους πατρίδα την ιερή εικόνα του Αγίου Γεωργίου Χαλιναρά από τη Χάρσερα και στις 20 Ιουλίου 1985 έγινε η θεμελίωση της ιεράς μονής (Άγιος Γεώργιος Χαλιναράς) στην Αγροσυκιά με την εικόνα του και του προφήτη Ηλία.
Το εγχείρημα αυτό πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Μίμη Τσελεπίδη και την πολύτιμη βοήθεια των χωριανών. Πρόκειται για έναν πολυτάλαντο άνθρωπο με φιλολογικές, ιστορικές, λαογραφικές και καλλιτεχνικές προεκτάσεις. Υπηρέτης του ποντιακού τραγουδιού για εβδομήντα ολόκληρα χρόνια υμνεί τον Πόντο, την ιδιαίτερη του πατρίδα τη Χάρσερα, τα πάθη των ανθρώπων γύρω του όπως και τις προσωπικές εμπειρίες που σημάδεψαν τη ζωή του και καθόρισαν το έργο του. Πολυγραφότατος σε ποικίλα επίπεδα πέραν των στίχων, των τραγουδιών και των ποιημάτων, καθώς έχει ασχοληθεί με ιστορικά θέματα που αφορούν την ευρύτερη περιοχή της Αργυρούπολης, με καταγραφές ανθρώπων πρώτης γενιάς και τη συλλογή στοιχείων και δεδομένων όλων των συγχωριανών του που φέρουν την καταγωγή τους από τη Χάρσερα.
Το φωτογραφικό και μουσικό αρχείο του αξιοζήλευτο, καθώς συνέλεξε με μεγάλη ευλάβεια και συνέπεια καθετί που αφορά τη ζωή των Ποντίων στην Αγροσυκιά, αλλά και την ευρύτερη περιοχή των Γιαννιτσών. Θα μπορούσε αυθόρμητα να του αποδοθεί ο χαρακτηρισμός «κινητή βιβλιοθήκη». Μέσα από την παραστατικότητα των διηγήσεων και την επαφή με τα πρωτότυπα κείμενα του ανακαλύπτουμε και βιώνουμε μνήμες, εικόνες και συνήθειες μιας άλλης εποχής, ανέγνωρης για την τέταρτη πλέον προσφυγική γενιά.
Συνολικά έχει γράψει γύρω στα 400 αυτοτελή τραγούδια – ποιήματα - αφιερώματα σε ποντιακό στίχο από την ηλικία των 15 ετών. Η έμπνευση του καθενός από αυτά έχει αφορμή ένα συγκεκριμένο γεγονός που λειτούργησε ως ερέθισμα και πήρε «σάρκα και οστά» πάνω σε μία λευκή κόλλα χαρτί. Ο ίδιος αναφέρει: «Δε μπόρεσα ποτέ να γράψω ένα τραγούδι που δεν πραγματεύεται μια ιστορία που έζησα εγώ ο ίδιος, ή που μου μετέφερε κάποιος άλλος. Το τραγούδι πρέπει να έχει ολοκληρωμένο νόημα, απ’ όσους στίχους και αν αποτελείται και να αναπαριστά την ψυχική διάθεση αυτού που το βίωσε και το αποτύπωσε με λέξεις».
Κάποιοι στίχοι και κείμενα του έχουν δημοσιευτεί στο περιοδικό «Ποντιακή Εστία», το 1962 ένα τραγούδι του ακούστηκε στην εκπομπή του Στάθη Ευσταθιάδη στο ραδιόφωνο και το 2015 με τους στίχους του γράφτηκε ο ύμνος της 2ης Παγκόσμιας Συνδιάσκεψης Ποντιακής Νεολαίας στη Θεσσαλονίκη. Το πολύτιμο αυτό αρχείο έχει ταξινομηθεί από τον ίδιο τον Μίμη και εμπεριέχεται σε τρία βιβλία με τίτλους: «Τη γενεάς –ιμ- τα ρίζας – τα κλαδία και οι καρποί» (2002), «Ψης πονέματα και τραωδίας» (2010) και «Τραγωδίας – Αφιερώματα – Ψαλμοί» (2019). Επισημαίνει πως θα είναι πάντα δίπλα στους νέους να συμβουλέψει και να βοηθήσει σε κάθε εγχείρημα τους, πάντα με το σεβασμό που αρμόζει στην ποντιακή μουσική παράδοση, η οποία έχει την πραγματική και έμπρακτη πλέον ανάγκη όλων μας.
Πρώτη και δεύτερη γενιά λυράρηδων του Νομού Πέλλας
Με αφορμή τη μεταπτυχιακή μου διατριβή «Λυράρηδες του Πόντου γεννημένοι πριν το 1920» διεξήγαγα μια επιτόπια έρευνα καταγράφοντας ανά την Ελλάδα απογόνους των λυράρηδων της πρώτης γενιάς. Δυστυχώς όσον αφορά τον Νομό Πέλλας δεν κατάφερα να εντοπίσω κάποιον έγκυρο πληροφοριοδότη που θα μπορούσε να με κατατοπίσει σχετικά με τους παλιούς λυράρηδες. Ο κύριος Μίμης ήταν ο άνθρωπος που θα έπρεπε να είχα συναντήσει, καθώς η άποψη του θεωρείται, λόγω ηλικίας και εμπειρίας, η πλέον εμπεριστατωμένη όσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα. Με κατέπληξε που ο ίδιος είχε ήδη ασχοληθεί, καταγράφοντας ονομαστικά όλους τους λυράρηδες της Αγροσυκιάς και της γύρω περιοχής. Το φωτογραφικό αρχείο το οποίο επίσης διασώζει σχετικά με το θέμα αυτό είναι πολύ πλούσιο και κατατοπιστικό για τη δραστηριοποίηση των λυράρηδων και των γλεντιών που λάμβαναν χώρα. Η Αγροσυκιά ήταν το χωριό με τους περισσότερους λυράρηδες Πατρίδας, όπως και η επόμενη γενιά αυτών, καθώς πέραν του ότι ήταν πάρα πολλοί στον αριθμό, ήταν και καλλιτεχνικά ολοκληρωμένοι πρωταγωνιστώντας στις μουσικές συναθροίσεις των ποντίων. Λυράρηδες που γεννήθηκαν πριν το 1920 στη Χάρσερα του Πόντου, ήταν οι Δαμιανός Στεφανίδης ή Κάσκαρον (1889 - 1941), Δημήτριος Ιωσηφίδης (1901 - 1980), Ευστάθιος Μερτζιανίδης (1907 - 1956, Δαμιανός Παπαδόπουλος (1913 - 2002), Πέτρος Χαραλαμπίδης (1918 - 2003), Παύλος Ξανθόπουλος και, τέλος, Γαβριήλ Πολατίδης (1903 - 2002) ο οποίος ήταν από την Άτρα.
Μεταγενέστεροι λυράρηδες που γεννήθηκαν στην Αγροσυκιά, ήταν οι Μιχαήλ Ιωσηφίδης ή Κόκον (1928 - 1951), Λάζαρος Λαζαρίδης (1929 - 1993), Πέτρος Στεφανίδης (1929-), Γιώργος Πουμπουλίδης (1932-) και Νικόλας Καλαϊτσίδης (1937 - 2004). Ο Κοσμάς Τσακιρίδης (1937 - 1984) από την Φιλυριά, ο Γεώργιος Τουλγαρίδης (1938-) από την Λεπτοκαρυά, ο Παναγιώτης Πανικίδης (1933 - 1986) από τον Πενταπλάτανο και ο Θεόκλητος Δαμιανίδης (1928 - 2004) από την Ραχώνα Γιαννιτσών. Ο Αγάπιος Τριανταφυλλίδης από το Δυτικό με καταγωγή από το Απές, έπαιζε βιολί.
Τελειώνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Μιχάλη Ιωσηφίδη που με έφερε σε επαφή με τον κύριο Μίμη. Ευχαριστώ τον κύριο Μίμη για τον χρόνο του, την ενδιαφέρουσα συνέντευξη που μου παραχώρησε, την ελεύθερη πρόσβαση που μου έδωσε στο αρχείο του για την καταγραφή των πληροφοριών που με ενδιέφεραν, την παραχώρηση των φωτογραφιών, των στίχων που μοιράστηκε μαζί μου και των μελωδιών που τραγούδησε με τη συνοδεία της λύρας μου.
