Στη μακεδονική γη, που τόσo αγάπησε, στο χωριό του, στην γενέτειρά του την Οινόη Καστοριάς, «αναπαύεται» από το απόγευμα της Τετάρτης 28 Φεβρουαρίου 2024, ο Ευστάθιος (Στάθης) Πελαγίδης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, αθεράπευτα νοσταλγός της γης του Ευξείνου Πόντου, ο οποίος έφυγε από κοντά μας σε ηλικία 88 ετών, την Δευτέρα 26 Φεβρουαρίου 2024 και στην τελευταία του κατοικία τον συνόδευσαν οι άνθρωποι που τον αγάπησαν στη ζωή του.
Το πρωί της Τετάρτης 28 Φεβρουαρίου, συγγενείς, γνωστοί και φίλοι του Στάθη Πελαγίδη, συνάδελφοί του καθηγητές πανεπιστημίου, εκπρόσωποι της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΠΟΕ) πρόεδροι και πρώην πρόεδροι και μέλη διοικητικών συμβουλίων και Πόντιοι εκπαιδευτικοί και μέλη ποντιακών συλλόγων, βρέθηκαν στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην οδό Δελφών στην Ανατολική Θεσσαλονίκη, όπου εψάλη η εξόδιος ακολουθία.
Για την προσφορά του Στάθη Πελαγίδη, εκ μέρους της οικογενείας του μίλησε η κόρη του Κλεονίκη Πελαγίδου, και ο Δρ. Θεοδόσης Κυριακίδης Α’ Αντιπρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσσαλονίκης και πρόεδρος του Σωματείου «Άγιος Γεώργιος Περιστερεώτα».
Στην εξόδιο ακολουθία παραβρέθηκαν η Αγγελική Δεληκάρη, βουλευτής Καβάλας της ΝΔ, ο Παναγιώτης Ψωμιάδης πρώην βουλευτής Α' Θεσσαλονίκης της ΝΔ, πρώην Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας και πρώην νομάρχης Θεσσαλονίκης, ο Κώστας Θεοδωρίδης, πρώην δήμαρχος Πολίχνης, και ο Βασίλης Μωυσίδης, πρώην δημοτικός σύμβουλος και ενταταλμένος της Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Στεφάνια απέστειλαν, ο δήμαρχος Αμπελοκήπων Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου, η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος (ΠΟΕ), το Σωματείο Παναγία Σουμελά, το Σωματείο Άγιος Γεώργιος Περιστερεώτα, η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης και το Σωματείο Φάρος Ποντίων Θεσσαλονίκης.
Η Κλεονίκη Πελαγίδου
Αποχαιρετώντας τον πατέρα της Στάθη Πελαγίδη, η κόρη του Κλεονίκη Πελαγίδου, μέσα σε συγκινησιακή φόρτιση, τόνισε:
Δυστυχώς δεν συνειδητοποιούμε πόσο ανάγκη έχουμε κάποιον, αλλά το διαπιστώνουμε όταν τον χάνουμε! Νιώθω ειλικρινά ότι έχασα ένα ακόμα κομμάτι απ’ τη ζωή μου. Του πατέρα μου! Το πρώτο ήταν όταν έχασα τη μανούλα μου πριν χρόνια. Αυτοί οι δύο άνθρωποι μου δώσανε πνοή, μου χαρίσαν τη ζωή και τους ευγνωμονώ γι’ αυτό.
Τίποτε δεν είναι ίδιο πια. Οι γονείς μας είναι το στήριγμά μας και ας μη το καταλαβαίνουμε. Ό,τι έχουμε γίνει το χρωστάμε σ’ αυτούς! Είμαι τόσο περήφανη για τη μαμά μου και τον πατέρα μου και νιώθω πολύ τυχερή που ήμουν κόρη τους.
Ο πατέρας μου ήταν ο ορισμός του καλού ανθρώπου, του ευγενικού, του ειλικρινή, του καλοπροαίρετου, του φιλότιμου, του ευσυνείδητου, του αδιάβλητου, του αμερόληπτου κ.ά., αρετές σπάνιες για την εποχή μας. Δεν ήθελε να γίνεται ποτέ βάρος σε κανέναν, ούτε στα παιδιά του, δεν ήταν ο κλασσικός παππούς, ο ανύμπορος, ούτε είχε παραιτηθεί απ’ τη ζωή ποτέ, γιατί την αγαπούσε. Ως συνταξιούχος δούλευε περισσότερο από πριν. Ήταν πολύ σπάνιο ταλέντο στο μυαλό και τη γραφή του, γι’ αυτό μας άφησε μια πολύ πλούσια συγγραφική κληρονομιά, ανεκτίμητης αξίας!
Πρόσφατα εξέδωσε το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Η ζωή εν τάφω», το οποίο δεν πρόλαβε να το παρουσιάσει, γιατί τον πρόλαβε η αρρώστιά του. Είχε πάρει τόσες διακρίσεις και βραβεία που τον ανέβασαν στην κορυφή του πνευματικού και πανεπιστημιακού κόσμου.
Πώς να μην καμαρώνουμε για έναν τέτοιο άνθρωπο. Πόσο μάλλον για έναν τέτοιο πατέρα που είναι το καλύτερο παράδειγμα για τα παιδιά και τα εγγόνια του.
Σ’ ευχαριστούμε μπαμπά μου για ό,τι έκανες για μας, για την ουσιαστική παρουσία σου στη ζωή μας και για την άδολη αγάπη σου.
Καλό σου ταξίδι μπαμπά μου, πονάω πολύ και μου λείπεις. Καλό παράδεισο να έχεις, γιατί αυτό σου αξίζει. Τουλάχιστον ξέρω ότι θα είστε μαζί με τη μαμά. Σας αγαπώ πολύ.
Και τέλος θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες μου και της οικογενείας μου για την ενέργεια της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, να προκηρύξει υποτροφία στη μνήμη του πατέρα μας.
Ο Θεοδόσης Κυριακίδης
Ο Δρ. Θεοδόσης Κυριακίδης, αποχαιρετώντας τον Στάθη Πελαγίδη, ανέφερε.
Εκ μέρους των Διοικητικών Συμβουλίων της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα εκφράζουμε τη βαθιά μας θλίψη για την απώλεια του αγαπητού καθηγητή ιστορίας Στάθη Πελαγίδη. Ο εκλιπών υπήρξε μια σημαντική προσωπικότητα για τις έρευνες των μικρασιατικών και ποντιακών σπουδών και από τους σημαντικότερους εκπροσώπους των επιστημόνων της β΄ γενιάς των προσφύγων. Με τις μελέτες του θεμελίωσε την έρευνα γύρω από το προσφυγικό ζήτημα και συνέβαλε στην μελέτη σημαντικών πτυχών της ιστορίας και του πολιτισμού των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου.
Ο εκλιπών είχε όμως και ένα άλλο χαρακτηριστικό. Ήταν πολύ αγαπητός από το σύνολο των μελών της ποντιακής οικογένειας, επιστημόνων, εκπροσώπων φορέων και απλών ποντίων. Κι αυτό διότι ήταν πάντα δοτικός, με αγάπη για τον καθένα και μακριά από ίντριγκες και συγκρούσεις.
Ευχόμαστε και είμαστε σίγουροι ότι ο Θεός θα τον κατατάξει "εν σκηναίς δικαίων".
Η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης αποφάσισε για να τιμήσει τον αείμνηστο Στάθη Πελαγίδη να προκηρύξει υποτροφία στη μνήμη του, ενώ ο Άγιος Γεώργιος Περιστερεώτα να ενισχύσει οικονομικά την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών.
Στην Οινόη Καστοριάς
Στη συνέχεια η σορός του Στάθη Πελαγίδη, μεταφέρθηκε στην γεννέτειρά του, την Οινόη Καστοριάς, στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, όπου συγχωριανοί, φίλοι και συγγενείς, αποχαιρέτισαν έναν δικό τους άνθρωπο που έκανε γνωστό το χωριό τους, σε ολόκληρη την οικουμένη.
Ο Ιωάννης Αμαραντίδης
Τον επικήδειο εκφώνησε ο Γιάννης Αμαραντίδης, για πολλά χρόνια πρόεδρος και νυν ταμίας της Οργάνωσης Ποντίων Νομού Καστοριάς, ο οποίος επισήμανε.
1923. Ο Ευστάθιος Πελαγίδης από την Κούτουλα του δήμου Δικαιόσιμον Τραπεζούντας ήρθε στην Οινόη Καστοριάς. Ο Ευστάθιος Πελαγίδης, πέθανε και δεν πρόλαβε να δει το παιδί του, που πήρε το όνομά του Ευστάθιος Πελαγίδης, στην γειτονιά μας, στην γειτονιά που είχα κι εγώ την τιμή να μεγαλώσω. Ούτε ο νέος, ούτε ο πατέρας, φανταζόταν ότι θα είχε αυτή τη μεγάλη δόξα, που για μας εδώ στην Οινόη τουλάχιστον, είχε ο Στάθης Πελαγίδης. Άνδρες σαν τον Στάθη Πελαγίδη, δεν πεθαίνουν. Δεν θα τον αφήσουμε να πεθάνουν. Δεν πρέπει να πεθάνουν. Γιατί ο Στάθης είναι παγκόσμιος ποντιακής καταγωγής Έλληνας, πατριώτης.
Θυμάμαι δύο λόγια που μου έλεγε η μάνα μου. Πηγαίνανε μαζί στα ζά, σα χαϊβάνια, ορίαζαν’ ατα. Ατό έτον μωρόν, και είχεν την Σύνοψη, οι παλιοί ξέρουν. Η διαφορά τους ήταν έξι χρόνια, και του έλεγε η μάνα μου, δέβα να δεβάεις και εγώ θα οράζω τα ζα.
Από τότε φαινόταν ότι αγαπούσε τα γράμματα. Αυτός ο άνθρωπος με κάνει κι εμένα περήφανο, γιατί όταν πάει κανείς έξω από την Ελλάδα, συναντάει το όνομα Στάθης Πεγαλίδης.
Είμαι χαρούμενος που τα παιδιά του, μου έδωσαν το δικαίωμα να πώς δύο - τρία λόγια γι’ αυτόν. Πριν περάσω στο επόμενο βήμα, θα δώσουμε όρκο ενώπιον θεού και ανθρώπων ότι ο Στάθης Πελαγίδης, δικαιούται μία προτομή δίπλα στο μνημείο που έχτισε μπροστά στην κοινότητα. Έτσι θα τον βλέπουμε και θα είναι ζωντανός μαζί μας.
Ο Στάθης είναι ο μεγαλύτερος ιστορικός του Πόντου για μένα, πιστεύω ότι και για αρκετούς που τον γνωρίζαν. Πολλοί καπηλεύονται την ιστορία και προσφέρουν βέβαια την γνώση τους, αλλά εισπράττουν και τα αργύρια. Τον Στάθη, εγώ έτσι τον προσφωνώ, τον έφερα 10 με 15 φορές, τόσο για την Οργάνωση Ποντίων Νομού Καστοριάς και την Εύξεινο Λέσχη. Ντρεπόταν και στο άκουσμα της αμοιβής και των εξόδων. Ντρεπόταν. Γιατί αγαπούσε πολύ την Καστοριά και την Οινόη. Δεν ήθελε να παίρνει ποτέ – ποτέ, μία δραχμή. Γιατί ήξερε ότι η ιστορία δεν εξαργυρώνεται.
Έτσι λοιπόν οφείλομαι μεγάλο σεβασμό, όχι μόνο στο φυσικό πρόσωπο, γιατί ο Στάθης ήταν και πνευματικό πρόσωπο και το πνεύμα του είναι σε όλη την οικουμένη. Κάποιοι πολύ τον πικράναν. Δεν είναι ο χώρος να τα πούμε. Τώρα όμως λοιπόν αγαπητέ μου δάσκαλε, ήρθε η ώρα να σε αποχαιρετήσω. Λαφρύν να έν’ το χώμαν, και ο λόγος μου, μαζί με τους συμπολίτες του νομού και κυρίως του χωριού. Θα κάνουμε αυτό που σου αξίζει. Υείαν και ευλοΐαν να έχουν τα μωρόπα τ’, τα εγγόνια τ’ οι συγγενείς.
Δεν πρέπει να ξεχάσω δύο, τρεις και τέσσερις ήρωες, που το έλεγε ο ίδιος. Η μάνα του, ο μεγάλος του αδελφός, η νύφη του, που αφιέρωσε πολλά βιβλία σε αυτήν, γιατί ήταν δίκαιος. Έπρεπε να απονείμει το δίκαιο στα φυσικά πρόσωπα, που του προσέφεραν τη δυνατότητα, να μάθει γράμματα, πολλά γράμματα, και να γίνει ο λαμπρότερος Πόντιος, και θέλω να το φωνάζω παντού, και αυτός είναι Οινοήτης. Να μην το ξεχνάμε. Πριν από δύο χρόνια, ο Στάθης είχε την ιδέα, για μνημείο που είναι κοντά στην κοινότητα, ο δήμος έβαλε τα χρήματα, αλλά αυτός είχε την ιδέα. Να δώσουμε όρκο τιμής ότι θα κάνουμε την προτομή του. Υείαν και ευλογίαν να έχνε τα παιδία τ’ και ελαφρύν το χώμαν.
Διαβάστε για τον καθηγητή ιστορίας Ευστάθιο (Στάθη) Πελαγίδη που έφυγε από κοντά μας στο ακόλουθο Link
Διαβάστε για τις ανακοινώσεις των ποντιακών σωματείων και των Ποντίων που αποχαιρετούν τον ιστορικό Στάθη Πελαγίδη, στο ακόλουθο Link
