Τριήμερο Επιστημονικό Συνέδριο με γενικό τίτλο «Πρόσφυγες στην Πιερία: Ένας αιώνας μνήμης», διοργανώνουν την Παρασκευή 1, το Σάββατο 2 και την Κυριακή 3 Δεκεμβρίου 2023, οι Φίλοι Μουσείου Πόλης Κατερίνης, με τον Οργανισμό Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Πρόνοιας του Δήμου Κατερίνης και την Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, στο Συνεδριακό Κέντρο Δήμου Κατερίνης (1ος όροφος).
Παρασκευή 1 Δεκεμβρίου 2023
Έναρξη: 17:00
Χαιρετισμοί: 17:10 – 18:00
1η Συνεδρία
Ιστορικό Πλαίσιο
Συντονισμός
Άρης Κασιμίδης
18:00 - 18:20 Βλάσης Αγτζίδης, Πώς οι πρόσφυγες έγιναν πρόσφυγες. Μια μελέτη για τη δεκαετία 1912-1922 και την τελευταία φάση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
18:20 - 18:40 Αντώνης Κάλφας, Γραφές της προσφυγικής μνήμης. Ο λογοτεχνικός και αφηγηματικός λόγος των προσφύγων της Πιερίας (1921-2023) ως πηγή της ιστορίας (λογοτεχνία, θέατρο, μαρτυρίες, απομνημονεύματα και αφηγήσεις). Καταγραφή-κριτική παρουσίαση-ανθολόγηση.
Διάλειμμα: 18:40 – 18:50
2η Συνεδρία
Πρόσφυγες και Εγκατάσταση
Συντονισμός
Όλγα Ματθαίου
18:50 - 19:10 Γεωργία Μπακάλη, Το έργο της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων στην αγροτική ύπαιθρο της Μακεδονίας. Μια αποτίμηση.
9:10 – 19:30 Βασίλειος Πλατής, Πρόσφυγες στην Πιερία (1928-1932) στον αγώνα επιβίωσης και δημιουργίας.
19:30 – 19:50 Tuncay Ercan Sepetcioğlu, Tracing an immigrant community: A brief history of migration from Katerini to Turkiye.
19:50 – 20:10 Ibrahim Dizman, Omer Asan, «Ας στηριχτούμε στη φιλία, όχι στην εχθρότητα». Όψεις προσέγγισης της τραυματικής εμπειρίας της «ανταλλαγής» και στις δύο πλευρές του Αιγαίου.
Συζήτηση: 20:10 – 20:45
Τέλος 1ης Ημέρας
Σάββατο 2 Δεκεμβρίου 2023
Έναρξη: 09:30 – 09:40
3η Συνεδρία
Εκκλησιαστικά Κειμήλια και Μουσειακά Τεκμήρια
Συντονισμός
Κωνσταντίνα Ρογκότη
09:40 – 10:00 Αρχιμ. Διονύσιος Γκόλιας, Η πνευματική παρακαταθήκη των προσφύγων των χαμένων πατρίδων που εγκαταβίωσαν στην Πιερία.
10:00 – 10:20 Νικόλαος Γραίκος, Προσφυγικές φορητές εικόνες στην Πιερία:Τεχνοτροπικές παρατηρήσεις και πολιτισμικές ερμηνείες.
10:20 – 10:40 Αθηνά Τσιγκαροπούλου, Η διάσωση, διαχείριση και ανάδειξη της προσφυγικής μνήμης μέσα από τα κειμήλια (εκκλησιαστικά και κοσμικά) της Ιεράς Μητρόπολης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος.
10:40 – 11:00 Χρύσα Κοντάκη–Αθηνά Τσιγκαροπούλου, Το Μουσείο της Ένωσης Ποντίων Πιερίας: Προκλήσεις και προοπτικές.
Συζήτηση: 11:00 – 11:15
Διάλειμμα: 11:15 – 11:30
4η Συνεδρία
Προσφυγικοί Συνοικισμοί και πολεοδομική εξέλιξη
Συντονισμός
Αντώνης Κάλφας
11:30 – 11:50 Κατερίνα Χανδόλια, Η πολεοδομική εξέλιξη της Κατερίνης, από την οθωμανική στη σύγχρονη πόλη.
11:50 – 12:10 Βίκη Μανιάτη, Τα κτίρια της Κατερίνης: μια καταγραφή των κτιρίων της πόλης πριν και μετά την έλευση των προσφύγων μέχρι σήμερα.
12:10 – 12:30 Πάρις Παπαγεωργίου, Ο Συνοικισμός Ευαγγελικών Κατερίνης 1923-2023. Η ίδρυση και η διαδρομή μιας ετερόδοξης προσφυγικής κοινότητας.
12:30 – 12:50 Γιάννης Ποικιλίδης, Οι προσφυγικοί συνοικισμοί των Ευαγγελικών και του Μυλαυλάκου ως ιδιαίτερες ακουστικές και θρησκευτικές κοινότητες.
Συζήτηση: 12:50 – 13:00
5η Συνεδρία
Ασθένειες, Λοιμώδη Νοσήματα και Περίθαλψη
Συντονισμός
Κυριάκος Χατζηκυριακίδης
13:00 – 13:20 Ιωάννα Γιδαράκου, Λοιμώδη νοσήματα του προσφυγικού πληθυσμού και ιατρική μέριμνα στην Πιερία την περίοδο του μεσοπολέμου.
13:20 – 13:40 Νίκος Μισολίδης, Πολεμώντας τον μαύρο θάνατο των προσφύγων στον Μακρύγιαλο Πιερίας. Το Πρότυπο Μακεδονικό Πρόγραμμα της Near East Foundation.
Συζήτηση: 13:40 – 14:00
Διακοπή: 14:00 – 17:00
6η Συνεδρία
Πρωτοβουλίες Κοινωνικής Μέριμνας
Συντονισμός
Θεοδόσιος Κυριακίδης
17:00 – 17:20 Νικόλαος Τσουμπάκης, Πρόσφυγες Γανοχώρων στην Πιερία και στην Καβάλα. Η συμβολή του Μητροπολίτη Γάνου και Χώρας Τιμόθεου Λαμνή στην εγκατάστασή τους.
17:20 – 17:40 Ελένη Ιωαννίδου, Το προσφυγικό ορφανοτροφείο ''Όλυμπος'' στη Μονή Αγίου Αθανασίου Σφηνίτσας.
Συζήτηση: 17:40 – 18:00.
7η Συνεδρία
Νεοπρόσφυγες στην Πιερία (2015-έως σήμερα)
Συντονισμός
Πάρις Παπαγεωργίου
18:00 – 18:20 Ηλίας Τσολακίδης, Ο ρόλος των Κοινωνικών Δομών του Καπνικού Σταθμού Κατερίνης κατά τη διάρκεια της μεταναστευτικής κρίσης.
18:20 – 19:05 Αλεξάνδρα Νικολάρα, Η Ιστορία & οι Δράσεις του Σωματείου ΠΕΡΙΧΩΡΗΣΙΣ, Περικλής Σιβρής Εκπαιδευτικά Προγράμματα Ενηλίκων Νεοπροσφύγων του Σωματείου ΠΕΡΙΧΩΡΗΣΙΣ στην Πιερία από το 2016 έως σήμερα, Χαράλαμπος Σιδηρόπουλος, Η διεπιστημονικότητα στο πλαίσιο μιας κοινοτικής ψυχοκοινωνικής παρέμβασης σε πρόσφυγες.
Συζήτηση: 19:05 – 19:35
Τέλος 2ης ημέρας
Κυριακή 3 Δεκεμβρίου 2023.
Έναρξη: 10:00 – 10:10
8η Συνεδρία
Σχέσεις γηγενών - προσφύγων και η ταραγμένη δεκαετία του 1940
Συντονισμός
Ελένη Ιωαννίδου
10:10 – 10:30 Νίκος Σαπλιστής, Όψεις της συμμετοχής των Ποντίων προσφύγων στην Εθνική Αντίσταση και το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας.
10:30 – 10:50 Παρθενόπη Βέργου– Παναγιώτα Γκάτσιου, Βιογραφώντας τον Λεωνίδα Γιασημακόπουλο: από την προσφυγιά στη γερμανική Κατοχή.
10:50 – 11:10 Πέτρος Κώρης, «Δύο πρόσφυγες εξηφανίσθησαν, εις δε γέρων ερρίφθη εις την πυράν να καή ζων»: Διαστάσεις βίας μεταξύ γηγενών και προσφύγων της Πιερίας, 1923-1945.
11:10 – 11:30 Στράτος Δορδανάς, Ο Κούκος ως αντικομμουνιστικό προπύργιο: Οι άλλοι «αγωνιστές Εθνικής Αντίστασης», διεκδικήσεις και Δημόσια Ιστορία.
11:30 – 11:50 Μαρία Χρυσοχοϊδου, Οι πρόσφυγες της Πιερίας μέσα από το αρχειακό υλικό του Τμήματος Γ.Α.Κ. Πιερίας.
Συζήτηση: 11:50 – 12:10
Διάλειμμα: 12:10 – 12:30
Στρογγυλή Τράπεζα:12:30 – 13:30
Συντονισμός
Πέτρος Κώρης
Συμμετέχοντες: Βλάσης Αγτζίδης, Στράτος Δορδανάς, Θεοδόσιος Κυριακίδης.
Ολοκλήρωση Επιστημονικού Συνεδρίου.
Έκθεση Φωτογραφίας
Επίσης οι Φίλοι Μουσείου Πόλης Κατερίνης σε συνεργασία με φορείς του νομού, διοργανώνουν Έκθεση Φωτογραφίας με θέμα «Πρόσφυγες στην Πιερία», και παρουσίαση αρχειακού υλικού από το τμήμα των Γενικών Αρχείων Κράτους Πιερίας, έκθεση φωτογραφίας Θάνου Κόσυβα «Προσφύγων Οικ(ε)ίες Μνήμες», στο Κέντρο Τεχνών Εννέα Μούσες, από την Δευτέρα 27 Νοεμβρίου έως τις 6 Δεκεμβρίου 2023, με ώρες λειτουργίας από τις 10.00 έως τις 14.00 και από τις 18.00 έως τις 21.00, καθημερινά και Σαββατοκύριακο.
Η έκθεση φωτογραφίας και τεκμηρίων αποτελείται από 20 φωτό Θρακών, 6 Μικρασιατών, και 22 Ποντίων της πόλης των συνοικισμών Μυλαυλάκου και Ευαγγελικών. Καλύπτει μια χρονική περίοδο 40 περίπου χρόνων απο το 1926 έως τη δεκαετία του '60. Επίσης εκτίθεται αρχειακό υλικό εντύπων που αφορούν την εγκατάσταση των προσφύγων στην Πιερία μέσα από το έργο της ΕΑΠ από τα διαθέσιμα αρχεία των Γ.Α.Κ Πιερίας τα οποία συμμετέχουν στην έκθεση.
Σε όλη τη διάρκεια της έκθεσης έχουν προγραμματιστεί επισκέψεις σχολείων και ξεναγήσεις από μέλη των Φίλων Μουσείου Πόλης Κατερίνης με τη συνεργασία εργαζομένων στα τοπικά Γ.Α.Κ.
Τέλος την έκθεση εμπλουτίζει η έκθεση 24 φωτογραφιών του καλλιτέχνη Θάνου Κόσυβα ο οποίος εμπνέεται από το φωτογραφικό υλικό με απεικονίσεις προσφύγων της Πιερίας που του διατέθηκε από τους ΦΜΠΚ και δημιουργεί εικαστικές συνθέσεις χρησιμοποιώντας ως καμβά εικόνες παλαιών κτιρίων και κατοικιών της πόλης.
