Το θέμα την «Ανταλλαγή των Πληθυσμών», τέθηκε επί τάπητος σε ημερίδα που διοργανώθηκε το απόγευμα της Πέμπτης 23 Μαρτίου 2023 στο αμφιθέατρο του Τελλογλείου Ιδρύματος, στο πλαίσιο της έκθεσης «Ξεριζωμοί 1922-2022. Μαρτυρίες μέσα από την Τέχνη», και με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από τη συνομολόγηση της Συμβάσης της Λωζάνης, το Τελλόγλειο Ίδρυμα και το Κέντρο Ποντιακών Ερευνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Καθηγητές Πανεπιστημίου ως κύριοι ομιλητές έθεσαν το πλαίσιο στο οποίο έγινε ο μετασχηματισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η δημιουργία των εθνικών κρατών, αλλά και οι επιπτώσεις στους πληθυσμούς, η διαπραγμάτευση και οι τελικές επιπτώσεις που είχαν σε ανθρώπους που υπέστησαν τις συνέπειές τους.
Συντονιστής της εκδήλωσης, ήταν ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης, Καθηγητής Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ η ημερίδα ήταν αφιερωμένη στην ομότιμη καθηγήτρια του ΑΠΘ, Άρτεμις Ξανθοπούλου – Κυριακού, που πρόσφατα έφυγε από κοντά μας.
Ο Γιάννης Μουρέλος
Πρώτος ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο Γιάννης Μουρέλος, Ομότιμος Καθηγητής Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα, «Από την εθελούσια μετανάστευση στην υποχρεωτική ανταλλαγή. Η εξέλιξη του μηχανισμού των οργανωμένων πληθυσμιακών μετακινήσεων (1914-1923)». Αναφέρθηκε στις συνθήκες που υπήρχαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, στις εθελοντικές μετακινήσεις πληθυσμών, αλλά και στη συνέχεια στην υποχρεωτικότητα που ανάγκασε πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Ελλάδας, να μετακινηθούν από τον τόπο που γεννήθηκαν, με βάση το θρήσκευμα, ως Χριστιανοί και ως Μουσουλμάνοι.
Ο Αντώνης Κλάψης
Ο Αντώνης Κλάψης, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, μίλησε για τις «εκκρεμότητες της Σύμβασης περί Ανταλλαγής και η διευθέτησή τους (1923-1930)». Ο Αντώνης Κλάψης αναφέρθηκε αναλυτικά, στις διαπραγματεύσεις που γίνονταν, τα προβλήματα που ανέκυπταν και άλλα οδηγούνταν στη λύση και άλλα όχι, αναφέροντας πολλές λεπτομέρειες που δεν είναι γνωστές στο ευρύ κοινό.
Ο Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης
Ο Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικού Τμήματος Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ανέπτυξε το θέμα «Ένα Σύμφωνο απεχθές και αποκρουστικό. Νομικά ζητήματα στη Σύμβαση Ανταλλαγής των Πληθυσμών 100 χρόνια μετά». Ο Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης, επικεντρώθηκε στο έγκλημα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, αλλά και των άλλων χριστιανικών πληθυσμών, από τους Οθωμανούς τους, Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς και τόνισε πως το έγκλημα της Γενοκτονίας, ολοκληρώνεται με την αναγνώριση από τον θύτη απέναντι στο θύμα, κάτι το οποίο δεν έγινε από την σύγχρονη Τουρκία, διάδοχο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησε συζήτηση με το κοινό, ανάμεσά τους και πανεπιστημιακοί καθηγητές, ομότιμοι καθηγητές, μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί, όπου τέθηκαν ερωτήσεις απαντήθηκαν από τους εισηγητές της εκδήλωσης, καθηγητές πανεπιστημίου.
