ΤΟΥ ΦΟΡΗ ΠΕΤΑΛΙΔΗ
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Μήνυμα στην Τουρκία, ότι η αναφορά και η μνήμη στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και στις γενοκτονίες, είναι επιβεβλημένη γιατί πρέπει η μνήμη μας να μας κρατάει σε εγρήγορση, έστειλε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του Πολιτικού Αρχείου του Πόντου (1914 - 1924), στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης, το βράδυ της Παρασκευής 18 Μαρτίου 2016.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν οι Μητροπολίτες Θεσσαλονίκης κ. Άνθιμος, Δράμας κ. Παύλος, υπουργοί, βουλευτές της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας, πρώην υπουργοί και βουλευτές, δήμαρχοι, εκπρόσωποι φορέων της πόλης, στελέχη του ποντιακού χώρου, ομοσπονδιών, συλλόγων, καθηγητές πανεπιστημίου, ιστορικοί, και στελέχη του ποντιακού χώρου, που για χρόνια έδωσαν την ψυχή τους γι' αυτήν την υπόθεση.
Ο Προκόπης Παυλόπουλος
Παίρνοντας το λόγο αμέσως μετά την παρουσίαση του αρχείου από την επιμελήτρια Ουρανία Καλογερίδου και τους σύντομους χαιρετισμούς του προέδρου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης Γιάννης Αποστολίδη, του προέδρου της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων (ΔΙΣΥΠΕ) και επιτίμου προέδρου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης Γιώργου Παρχαρίδη, και του τέως προέδρου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονικης Κώστα Αποστολίδη, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, είπε ότι «έρχεται να φωτίσει μιαν από τις πιο σημαντικές πτυχές της ελληνικής ιστορίας του 20ου αιώνα. Ιδίως δε τεκμηριώνει το ότι το κίνημα των Νεοτούρκων διέπραξε, κατά την περίοδο 1914-1923, την αποτρόπαιη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, που κατά τους μετριότερους υπολογισμούς στοίχισε τη ζωή περίπου 400.000 Ελλήνων» και επισήμανε με έμφαση: «Θα επαναλάβω, για μιαν ακόμη φορά, ότι εάν επιμένουμε να μιλάμε για τις γενοκτονίες και να μνημονεύουμε τις γενοκτονίες όπως τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, δεν το κάνουμε γιατί τρέφουμε αισθήματα εκδίκησης απέναντι στους λαούς εκείνους οι οποίοι τα διέπραξαν. Το κάνουμε γιατί πρέπει η μνήμη αυτή να μας κρατάει σε εγρήγορση όλους τους λαούς του κόσμου, ώστε στο παρών και στο μέλλον να μην επαναληφθούν τέτοια εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητος. Αυτό είναι το δίδαγμα της μνήμης των γενοκτονιών».
Και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, συνέχισε: «Το μήνυμα τούτο είναι εξαιρετικά επίκαιρο και διδακτικό σήμερα, στη δίνη της προσφυγικής κρίσης που βιώνουμε, και την οποία πρέπει ν' αντιμετωπίσουμε υπό όρους Ανθρωπισμού, Δημοκρατίας και Δικαιοσύνης. Ενώ τους στυγνούς τρομοκράτες, που δολοφονούν μαζικώς αθώους ανθρώπους, πρέπει να τους αντιμετωπίσουμε όπως τους δράστες εγκλημάτων κατά της Ανθρωπότητας.
Εμείς, οι Έλληνες, οι οποίοι έχουμε ως ιστορική παρακαταθήκη το αρχαίο ελληνικό πνεύμα και τον πολιτισμό που διαμόρφωσε καθώς και τον θεσμό του Ικέτη, πράττουμε και θα πράξουμε στο ακέραιο το ανθρωπιστικό μας καθήκον έναντι των προσφύγων. Το ίδιο, όμως, πρέπει να πράξουν και οι λοιποί εταίροι μας εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό όρους πλήρους αλληλεγγύης. Όσοι δε -εκείνοι οι γνωστοί, ευτυχώς λίγοι- δεν το πράττουν ως σήμερα, θα πρέπει, ακόμη και με την επιβολή των αναγκαίων κυρώσεων, ν' αντιληφθούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια ιδέα και ένα αντίστοιχο θεσμικό και πολιτικό οικοδόμημα, το οποίο στηρίζεται στις αντηρίδες του ανθρωπισμού, της Δημοκρατίας και της Δικαιοσύνης. Άρα η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι καταφύγιο για φοβικούς λαούς ούτε σκάφος που ταξιδεύει με σημαίες πολιτικής ευκαιρίας».
Ο Γιάννης Αποστολίδης
Καλωσορίζοντας τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, Γιάννης Αποστολίδης ανέφερε:
Εξοχότατε κ. Πρόεδρε. Ως πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, θέλω να εκφράσω την μεγάλη συγκίνηση όλων μας για την επίσημη παρουσίαση του υπάρχοντος στο σωματείο μας Πολιτικού Αρχείου του Πόντου, των ετών 1916 – 1924, όπου καταγράφεται κυρίως η προσπάθεια ίδρυσης αυτόνομου ελληνικού κράτους στον Πόντο. Είναι χιλιάδες σελίδες, φωτισμένες από την ελπίδα εκπλήρωσης αυτού του εθνικού σκοπού και βρεγμένος με το δάκρυ της ματαίωσης. Το Αρχείο θα το παρουσιάσει η διδάκτορας Φιλοσοφίας κ. Ουρανία Καλογερίδου και θα προλογίσει ο Κώστας Αποστολίδης, υπεύθυνος επί των πνευματικών εκδηλώσεων του σωματείου μας. Παρακαλώ τον Πρόεδρο της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων, ομότιμο καθηγητή ιατρικής του ΑΠΘ κ. Γιώργο Παρχαρίδη, να χαιρετίσει την παρουσία του εξοχοτάτου κ. Προέδρου στην σημερινή εκδήλωση.
Ο Γιώργος Παρχαρίδης
Ο πρόεδρος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων Γιώργος Παρχαρίδης στο σύντομο χαιρετισμό του τόνισε:
Η Διεθνής Συνομοσπονδία Ποντίων Ελλήνων έθεσε υπό την αιγίδα της την παρουσίαση του Πολιτικού Αρχείου του Πόντου λόγω της σημασίας αυτού του Αρχείου για ολόκληρο τον ποντιακό ελληνισμό, πράγμα που βέβαια πρωτίστως επικυρώνεται με την εδώ δική σας παρουσία. Ο ποντιακός ελληνισμός είναι ισχυρά οργανωμένος στο εσωτερικό, αλλά και διεθνώς. Και θα ήθελε μα την ευκαιρία να υπογραμμίσω, ως πρόεδρος διεθνούς ελληνικού φορέα, την επείγουσα ανάγκη δημιουργίας θεσμών στήριξης εκείνων των νέων Ελλήνων που λόγω της κρίσης αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν και αποτελούν τη νέα Διασπορά.
Κύριε Πρόεδρε, είναι πολύ σημαντικό να σημειωθεί ότι μερικά ζητήματα που αφορούν τους Πόντιους Έλληνες, όπως η διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας και η επαρκής αναφορά της ιστορίας και των παραδόσεών μας στα σχολικά βιβλία, καθώς και η αποκατάσταση της άδικης στέρησης της μικρής σύνταξης από τους υπερήλικες αδελφούς μας από την πρώην ΕΣΣΔ, πρέπει να θεωρούνται αυτονόητο καθήκον της Πολιτείας και όχι αντικείμενο διεκδίκησης του οργανωμένου ποντιακού χώρου.
Εξοχότατα Κύριε Πρόεδρε, σήμερα είναι πολύ σημαντική ημέρα για τον ποντιακό ελληνισμό και αυτό το συναισθανόμαστε όλοι. Σας ευχαριστώ κύριες και κύριοι.
Ο Κώστας Αποστολίδης
Στη σύντομη ομιλία του ο Κώστας Αποστολίδης ανέφερε: Εξοχότατε Κύριε Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Στις 22 Νοεμβρίου 1921 οι επιφανέστεροι Έλληνες συγγραφείς και καλλιτέχνες απηύθυναν προς τους διανοουμένους του πολιτισμένου κόσμου, καταγγελία και διαμαρτυρία, για να γνωστοποιήσουν σ’ αυτούς την τραγωδία χιλιάδων οικογενειών του ελληνικού Πόντου. Παραθέτουν πυρπολήσεις, λεηλασίες, δολοφονίες, εκτοπίσεις, σφαγές, βιασμούς, αρπαγές περιουσιών και παιδιών, εγκλεισμούς σε χαρέμια, απαγχονισμούς. Ως τόποι των ανομημάτων αναφέρονται η Μερζιφούντα, η Τρίπολη, η Κερασούντα, τα Κωτύωρα, η Οινόη, η Αμισός, η Πάφρα, το Ελεζλή και η Αμάσεια.
Οι υπογράφοντες την διαμαρτυρία αποτελούσαν τον ανθό της διανόησης και της τέχνης και ανάμεσά τους συγκαταλέγονται: ο Αυγέρης, ο Δροσίνης, ο Θεοτόκης, ο Ιακωβίδης, ο Καζαντζάκης, ο Καρολίδης, ο Κόκκινος, ο Κορομηλάς, ο Μαλακάσης, ο Μαλέας, ο Νιρβάνας, ο Ξενόπουλος, ο Παλαμάς, ο Παπαντωνίου, ο Πολίτης, ο Σικελιανός, ο Σκίπης, ο Χατζιδάκις, ο Χορν και άλλοι πολλοί, που κλείνοντας την καταγγελία τους, επισημαίνουν ότι όχι μόνο τα εγκληματικά αυτά γεγονότα αλλά και η ανοχή αυτών αποτελεί «πένθος της ανθρωπότητας».
Η επιστολή αυτή βρίσκεται στο Πολιτικό Αρχείο του Πόντου που παρουσιάζουμε σήμερα και προδρομικά παραθέτει πράξεις και πρακτικές εξόντωσης σε μια εφιαλτική σύνθεση «ερυθράς» και «λευκής» σφαγής, σαν εκείνες που τρεις δεκαετίες αργότερα ορίστηκαν από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως γενοκτονία.
Κύριε Πρόεδρε.
Αυτοί οι Έλληνες για τους οποίους συγκλονισμένοι πενθούσαν οι μεγάλοι μας λογοτέχνες και καλλιτέχνες, ήταν οι Έλληνες των μύθων, του Προμηθέα, των τελευταίων άθλων του Ηρακλή, που πραγματοποιήθηκαν στον Πόντο. Τόπος των θρύλων, των Αργοναυτών, των Αμαζόνων και ιστορικός τόπος του Διογένη του Σινωπέα, του Στράβωνα από την Αμάσεια, των Μιθριδατών, της μεγάλης χορείας των Αγίων του Πόντου, των μεγάλων Κομνηνών αυτοκρατόρων της Τραπεζούντας, του Βησσαρίωνα, σπορέα της ευρωπαϊκής ιδέας και των προμάχων της Εθνικής Παλιγγενεσίας, Αλέξανδρου και Δημήτριου Υψηλάντη.
Κύριε Πρόεδρε
Στο αρχείο που παρουσιάζουμε σήμερα περιέχονται οι προσπάθειες των εθνικοαπελευθερωτικών οργανώσεων των Ελλήνων Ποντίων, για τη δημιουργία ανεξαρτήτου Κράτους του ελληνικού Πόντου.
Ο αείμνηστος εμπνευστής και ιδρυτής του σωματείου μας Θεοφύλακτος Θεοφύλακτος, πρωταγωνιστής στην πρασπάθεια αυτή, επιχειρώντας μια φασματοσκόπηση στα κίνητρα των συναγωνιστών του έγραψε: «Όλοι μας είχαμε την ψυχική παρόρμηση από το σπίτι μέσα, από το σχολείο, από το περιβάλλον το ασφυκτικό και όσοι ακόμα άθελα έσφαλαν στην εκτίμηση περιστάσεων, δεδομένων, προσώπων της πολιτικής σκηνής και δυσκόλεψαν έτσι την υπόθεση».
Υπό το καθεστώς αφόρητων δεινών μακραίωνης δουλείας ιδίως αυθαιρεσίας και βίας τις οποίες σε μεγάλη κλίμακα υπέστη ο ποντιακός ελληνισμός, καλλιεργήθηκε η προσδοκία της απολύτρωσης που ταυτίστηκε με μια ιδεατή γη της επαγγελίας, τον ελεύθερο Πόντο . Οι δραματικές συνθήκες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μετέτρεψαν αυτή την προσδοκία σε μαρμαρυγή που έσβησε μπροστά στους υπολογισμούς των νέων Φαραώ του κόσμου τούτου, όπως τόσο λιτά και πικρά αναφέρεται στον τρίτο τόμο της «Εξόδου» του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών που περιλαμβάνει μαρτυρίες διωγμών του Μεσόγειου Πόντου.
Κύριε Πρόεδρε. Οι άνθρωποι ήταν ανέκαθεν μυθοπλάστες.
Αυτή η καθοριστική για την εξέλιξη του ανθρώπου ικανότητα, μας έδωσε έναν ακόμη μύθο σχετικό με τη μεγάλη περιπέτεια των Ελλήνων στον Πόντο. Η νύμφη Σινώπη, που έδωσε το όνομα της στην πρώτη ελληνική πόλη στον Πόντο, τη Σινώπη, ήταν κόρη του Ποταμού Ασωπού, που την πήρε στον Πόντο ο Θεός Απόλλωνας. Εκεί αποκτούν έναν γιο, τον Σύρο, μυθικό Γενάρχη αυτών των ίδιων Σύριων που τόσο τραγικά σφραγίζουν την επικαιρότητα. Ιστορικά οι Μιλήσιοι, Ίωνες που κατέφυγαν και στα παράλια της Μικράς Ασίας, ήταν οι ιδρυτές της Σινώπης. Πρόδηλο λοιπόν γίνεται από τα παραπάνω πως η ιστορία του λαού μας μετεωρίζεται ανάμεσα στις συλλήψεις των μύθων, τη σκληρή πραγματικότητα και τις ανάγκες της ζωής του. Ενας λαός που έπαιξε και παίζει, παλεύει και μεγαλουργεί με τη θάλασσα. Θα μπορούσε γι΄ αυτό να ειπωθεί πως τα όνειρα των Ελλήνων για τις ανοιχτές θάλασσες ταξίδεψαν στα φτερά των μύθων τους.
Σ’ αυτόν τον ελληνισμό έλαχε ο κλήρος της διαρκούς επαγρύπνησης και των αγώνων υπέρ βωμών, εστιών και ελευθερίας.
Μπαίνοντας στον 20ο αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία είναι δέσμια των ξένων συμφερόντων και η τουρκική εθνότητα υποσκελισμένη από τους αλλοεθνείς και αλλόθρησκους πολίτες της. Οι τρόποι που επελέγησαν για τη θεμελίωση του εθνικού τουρκικού κράτους ήταν η φυσική εξόντωση, ο εκπατρισμός και η τουρκοποίηση όλων των μουσουλμάνων.
Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε.
Θα κλείσω την ομιλία με ένα απόσπασμα από βιβλίο Τούρκισσας Πανεπιστημιακού με τίτλο «Η Νιόβη θρηνούσε για τη Μικρά Ασία», που μας αφήνει άναυδους με την ειλικρίνεια και το θάρρος της και μας συγκινεί γιατί η πρωτομάνα του ανθρώπινου γένους Νιόβη συμβολικά παραμένει ακόμα ζωντανή: Αυτό το απόσπασμα λέει: « Οι Καμπάνες σύντομα θα αρχίσουν να χτυπούν πικρά, οδυνηρά για τους Έλληνες. Οι περιοχές της Μαύρης Θάλασσας, της Κεντρικής Ανατολίας, του Αιγαίου και της Μεσογείου θα πλημμυρίσουν από τα δάκρυα εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που σφαγιάστηκαν ή εκτοπίστηκαν από τα σπίτια τους με απάνθρωπο και ραδιούργο τρόπο».
Έτσι οι εκατό γενιές των Ελλήνων του Πόντου αφού έπλασαν μια ολόκληρη αλυσίδα θαυμάτων, υποχρεώθηκαν από το 1916 έως το 1923 να εγκαταλείψουν, όσοι επέζησαν, έντεκα αστικά κέντρα, σαράντα μία κωμοπόλεις και 1454 χωριά φέρνοντας όμως μαζί τους αρχαίες και βυζαντινές παραδόσεις, την πλησιέστερη προς την Αρχαία Ελληνική διάλεκτο, ποίηση εκπληκτική, μύθους, μουσική και χορούς και μια πανάρχαιη παράδοση αυτοδιοικούμενης και αυστηρής κοινωνίας, που σφραγίζεται από τη συνείδηση της βαθιάς ελληνικότητας και της Ορθοδοξίας. Η ελληνική κοινωνία τον περασμένο αιώνα πραγματοποίησε ένα μοναδικό , ιστορικό και κοινωνιολογικό επίτευγμα, αυτό της ένταξης των προσφυγικών πληθυσμών, παρά τις απίστευτες οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες. Αυτό μας κάνει αισιόδοξους, ότι και τις σημερινές δυσκολίες μπορεί να τις ξεπεράσει ο λαός μας και η εμπερίστατη πατρίδα.
Η Ουρανία Καλογερίδου
Στην παρουσίαση του Πολιτικού Αρχείου του Πόντου (1914 - 1924) η Ουρανία Καλογερίδου, μεταξύ άλλων τόνισε:
Στις 15 Μαρτίου 1912, και ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη το πρόγραμμα καταλογογράφησης και οργάνωσης της βιβλιοθήκης της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, εντοπίστηκαν σε κρύπτη της αίθουσας εκδηλώσεων του σωματείου και πίσω από σωρούς άχρηστου υλικού βιβλία και έγγραφα που είχαν τοποθετηθεί εκεί τουλάχιστον από την δεκαετία του ’60, των οποίων την ύπαρξη είχε σκεπάσει η λήθη.
Τα βιβλία και έγγραφα αυτά ταυτίστηκαν σε ένα μέρος τους με το Αρχείο που είχε κληροδοτήσει ο Λεωνίδας Ιασονίδης στην Εύξεινο Λέσχη και που προερχόταν από το Εθνικό Συμβούλιο του Πόντου, τον θεσμό που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία επιφανών Ποντίων στο Βατούμ της Γεωργίας, λειτούργησε με δημοκρατικές διαδικασίες εκλογών, εκπροσώπων από όλες τις περιοχές του Πόντου, συνεδριάσεων και Εθνοσυνελεύσεων, και με σκοπό τη διάσωση του ποντιακού Ελληνισμού στα πλαίσια ενός αυτόνομου, ανεξάρτητου ή ομοσπονδιακού κράτους.
Η περαιτέρω μελέτη των εντοπισθέντων έδειξε ότι το πρώτο αυτό υλικό εμπλουτίστηκε αργότερα και με αρχεία άλλων θεσμών και οργανώσεων που συνέβαλαν, με μεγαλύτερη ή μικρότερη διάθεση συνεργασίας, στην ίδια προσπάθεια.
Άλλα χειρόγραφα και άλλα δακτυλογραφημένα, άλλα σε πολυτελές χαρτί αλληλογραφίας κι άλλα στο ταπεινότερο της γραφικής ύλης, κάποια σβησμένα τόσο ώστε να μην διαβάζονται, μερικά με φανερή την φθορά του χρόνου, τα περισσότερα με την υπογραφή ανθρώπων που μάθαμε από την ιστορία να σεβόμαστε, και λιγότερα από το χέρι ανθρώπων που η ιστορία ανέδειξε μάρτυρες, άλλα από χέρι καλλιγράφου κι άλλα σε δυσανάγνωστο γραφικό χαρακτήρα, όλα τεκμηριώνουν την γένεση και την κατάρρευση ενός ονείρου. Το πολύτιμο αυτό υλικό, το παλαιότερο έγγραφο του οποίου ανάγεται στα 1912 και είναι μια ιδιωτική επιστολή, το δε νεώτερο θεωρούμε ότι ολοκληρώνει έναν κύκλο και είναι η έκθεση της πρώτης αρχειοθέτησης του υλικού στα 1935, αποτελεί το Πολιτικό Αρχείο του Πόντου: αυτό καλούμαστε να προσεγγίσουμε σήμερα.
Είναι δύσκολο να προσεγγίσει κανείς το ποντιακό ζήτημα, αν εστιάσει την έρευνά του μόνο στην αναμφισβήτητα κρίσιμη τετραετία 1919-1922. Εξίσου ελλιπής θα είναι η προσέγγιση του ερευνητή, αν δεν μελετήσει το θέμα και ως μέρος του ανατολικού ζητήματος, έτσι όπως αυτό διαμορφώθηκε ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν οι αποικιακές δυνάμεις ανταγωνίζονταν η μία την άλλη στον πολύπαθο χώρο της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Στα πολύ στενά χρονικά πλαίσια, ωστόσο, που θέτει η παρουσίαση αυτή, η οποία στόχο δεν έχει μια πλήρη ιστορική αναδρομή ούτε, ασφαλώς, ερμηνεία της ιστορίας, θα προσπαθήσουμε να θίξουμε μόνο τις ιστορικές συντεταγμένες οι οποίες εμπλαισιώνουν και, με την σειρά τους, φωτίζονται από το πρωτότυπο, χειρόγραφο και δακτυλογραφημένο, υλικό που περιέχει το Πολιτικό Αρχείο του Πόντου, από το οποίο αποκλειστικά προέρχονται όλα τα έγγραφα της σημερινής παρουσίασης.
Έχει επικρατήσει η άποψη, τόσο στην ελληνόγλωσση όσο και ξενόγλωσση βιβλιογραφία, ότι το νεοτουρκικό κίνημα σήμανε την γένεση της σύγχρονης (νεο)τουρκικής εθνικής συνείδησης. Ο «μεγάλος ασθενής» της ευρωπαϊκής διπλωματίας, μπροστά στο γκρέμισμα του αυτοκρατορικού παρελθόντος του, αποφάσιζε να δώσει την τελευταία μάχη του. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, οι οποίοι του είχαν στερήσει ουσιαστικά τα ευρωπαϊκά του ερείσματα, αναζωπύρωσαν τον τουρκικό εθνικισμό, ο οποίος δεν εκδηλώθηκε αυτήν την φορά μόνο αυθόρμητα, ούτε, όπως στο παρελθόν, είχε τον χαρακτήρα σκληρών, πάντως περιστασιακών και, κυρίως, στοχευμένων, αντιποίνων. Το νέο (παν)τουρκικό δόγμα προέβλεπε την πλήρη εθνική αφομοίωση όλων των μιλέτ: αν αυτό δεν ήταν δυνατόν, την με κάθε μέσο εξαφάνισή τους. Μετά την συνθήκη του Βουκουρεστίου το 1913 άρχισαν οι συστηματικές διώξεις του ελληνικού στοιχείου στην Ανατολική Θράκη, και, στη συνέχεια, στη Μικρά Ασία: με την έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου οι διώξεις αυτές, που εξυπηρετούσαν πολλαπλούς σκοπούς, επεκτάθηκαν στις επαρχίες του Πόντου.
Με την ανταλλαγή των πληθυσμών και την εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα, τα βασικά στελέχη του Εθνικού Συμβουλίου του Πόντου εγκαταστάθηκαν στην Θεσσαλονίκη. Με δική τους πρωτοβουλία ιδρύθηκε στα 1933 η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης, σωματείο στο οποίο κληροδότησαν το αρχείο του Εθνικού Συμβουλίου. Στις 3 Φεβρουαρίου του 1935 ο αρχιμανδρίτης Πανάρετος κατέθεσε* αρχειοθετημένο και ταξινομημένο το αρχείο του ΕΣΠ, μαζί με μια σύντομη έκθεση και έναν πλήρη κατάλογο των περιεχομένων του. Μέρος του υλικού αυτού, όπως και υλικό που παραδόθηκε στην Εύξεινο λέσχη αργότερα, αποτελούν το Πολιτικό Αρχείο του Πόντου, το οποίο αποτελείται, μεταξύ άλλων, από τις ακόλουθες κατηγορίες εγγράφων:
- πρακτικά συνεδριάσεων του Εθνικού Συμβουλίου του Πόντου, Εθνοσυνελεύσεων και διοικητικών συμβουλίων ποντιακών σωματείων
- μαρτυρίες – υπομνήματα που συντάσσουν οι κατά τόπους ποντιακές κοινότητες, αλλά και μεμονωμένα φυσικά πρόσωπα, τα οποία τεκμηριώνουν τα όσα υφίστατο το ποντιακό στοιχείο
- αλληλογραφία φορέων με την Ελληνική Κυβέρνηση, ξένες κυβερνήσεις και άλλα εμπλεκόμενα πρόσωπα
- υπομνήματα προς την Ελληνική Κυβέρνηση, ξένες κυβερνήσεις, το Πατριαρχείο και προς τη Συνδιάσκεψη της Ειρήνης το 1919
- εκλογικά έγγραφα σχετικά με την ανάδειξη των κατά τόπους αντιπροσώπων στο Εθνικό Συμβούλιο του Πόντου
- πιστοποιητικά που εξέδιδε η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης για τους πρόσφυγες
- υποδείγματα σημαιών για το ανεξάρτητο ποντιακό κράτος
- στατιστικούς πίνακες που απεικονίζουν την δυναμική του ελληνικού στοιχείου και τις απώλειες που υπέστη σε έμψυχο υλικό, αλλά και σε όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης δραστηριότητας μετά το 1912
- καθώς και πλήθος άλλων εγγράφων οικονομικού, εκπαιδευτικού, νομικού και άλλου χαρακτήρα.
Η εκ νέου αρχειοθέτηση και η πρώτη μελέτη του αρχείου που φυλάσσεται σήμερα στις εγκαταστάσεις της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, έχει δείξει, παρά τις σημαντικές απώλειες που το αρχείο έχει υποστεί, την αδιαμφισβήτητη ιστορική αξία των εγγράφων που αυτό περιέχει. Το υλικό αυτό θεωρούμε ότι θα αποτελέσει ένα πολύτιμο και πλήρως τεκμηριωμένο εργαλείο στα χέρια του μελετητή, του πολιτικού επιστήμονα και του ιστορικού κυρίως, αλλά και του κάθε ενδιαφερόμενου, ώστε να φωτίσει την πιο αποφασιστική καμπή της ελληνικής ιστορίας του 20ου αιώνα και να αποτιμήσει τις συνέπειές της στο σύγχρονο γίγνεσθαι.
Παράδοση σημαίας στον Προκόπη Παυλόπουλο
Μετά το τέλος των ομιλιών ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης Γιάννης Αποστολίδης, παρέδωσε τιμητική πλακέτα όπου απεικονίζεται η σημαία των Ελλήνων του Πόντου, στον κ. Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, λέγοντας:
Εξοχότατε κ. Πρόεδρε, στο Πολιτικό Αρχείο του Πόντου των ετών 1916 έως 1924 υπάρχει ως διοπετές παλλάδιον η σημαία που σχεδιάστηκε το 1919 για να αποτελέσει το σύμβολο του ποθούμενου τότε ελληνικού κράτους στον Πόντο. Είναι η ελληνική σημαία με ένθετο τον μονοκέφαλο αετό της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών της Τραπεζούντας. Σας παραδίδω πιστό αντίγραφο αυτής της σημαίας εις ενθύμισιν των εθνικών αγώνων και θυσιών των Ελλήνων του Πόντου.
Στη συνέχεια όλα τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, βγήκαν μια αναμνηστική φωτογραφία με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο.
Ξενάγηση
Ακολούθησε ξενάγηση του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου στην έκθεση των ντοκουμέντων του Πολιτικού Αρχείου του Πόντου.
Ο Μητροπολίτης Δράμας κ. Παύλος, ξεναγείται στα ντοκουμέντα του αρχείου του Πόντου από την Ουρανία Καλογερίδου, ενώ πίσω του διακρίνεται ο βουλευτής Α' Θεσσαλονίκης και επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης στο δήμο Θεσσαλονίκης Σταύρος Καλαφάτης με τη σύζυγό του Βίκυ Μωυσιάδου
Αμέσως μετά, οι επίσημοι προσκεκλημμένοι και οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση ξεναγήθηκαν από την υπεύθυνη της παρουσίασης του αρχείου Ράνια Καλογερίδου στην έκθεση ντοκουμέντων που λειτουργεί στην αίθουσα του διοικητικού συμβουλίου.
Υποδοχή του Προέδρου της Δημοκρατίας
Τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, στην είσοδο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, Λεωφ. Νίκης 13, υποδέχθηκε ο επίτιμος πρόεδρος της Λέσχης και πρόεδρος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων (ΔΙΣΥΠΕ) Γιώργος Παρχαρίδης, ενώ ένα μικρό κοριτσάκι ντυμένο με ποντιακή στολή, του έδωσε μία ανθοδέσμη με λουλούδια.
Αητέντς επερηπέτανεν
Στην αρχή της εκδήλωσης Πόντιοι καλλιτέχνες, με τη συνοδεία της λύρας του Κώστα Σιαμίδη, απέδωσαν το ποντιακό ακριτικό άσμα, «Αητέντς επερηπέτανεν».
Οι παρευρεθέντες
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν ο υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης Παναγιώτης Κουρουμπλής, η υφυπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης (Μακεδονίας - Θράκης) Μαρία Κόλλια - Τσαρουχά), ο αναπληρωτής υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μάρκος Μπόλαρης, ο υφυπουργος Εξωτερικών Δημήτρης Μάρδας, ο πρόεδρος της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για τον απόδημο ελληνισμκό και βουλευτής Α' Θεσσαλονίκης, Αλέξανδρος Τριανταφυλλίδης, οι βουλευτές, Κώστας Γκιουλέκας, Σταύρος Καλαφάτης, Θεόδωρος Καράογλου, Σάββας Αναστασιάδης, Γιώργος Λαζαρίδης, Αριστείδης Φωκάς, οι περιφερειάρχες Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας, Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός, οι δήμαρχοι Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης, Θέρμης Θεόδωρος Παπαδόπουλος, οι πρώην υπουργοί Χάρης Καστανίδης, Νίκος Ακριτίδης, ο πρώην περιφερειάρχης Παναγιώτης Ψωμιάδης, ο πρώην νομάρχης Κώστας Παπαδόπουλος και ο πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo Τάσος Τζήκας, πρώην βουλευτές, εκπρόσωποι της στρατιωτικής ηγεσίας, της αστυνομίας, και των λοιπών αρχών της πόλης.
