Ο Στέλιος Νίττας, βλάχος στην καταγωγή από την πλευρά του παππού του και πόντιος από την πλευρά της γιαγιάς του, μεγάλωσε μέσα στους ποντιακούς συλλόγους στη Θεσσαλονίκη, τη Βέροια, την Κοζάνη, χορευτής και χοροδιδάσκαλος, αλλά και ερασιτέχνης ηθοποιός του ποντιακού θεάτρου, κατασκεύασε συλλεκτική ποντιακή λύρα από σπιρτόξυλα, πριν από 16 χρόνια και περιμένε να ξεραθεί καλά το καπάκι για να έχει καλύτερη απόδοση στον ήχο.
Έχοντας ανοιχτούς ορίζοντες στη σκέψη, και καταγωγή από τον Πολύμυλο Κοζάνης, ζει στην πόλη της Βέροιας, έχει επιχείρηση φανοβαφείου στην Πατρίδα Ημαθίας, αλλά η αγάπη του είναι η κατασκευή ποντιακής λύρας.
Εξάλλου η παρακαταθήκη της οικογένειάς του από τον Πολύμυλο, με καταγωγή της οικογένειας από την γιαγιά Κυριακή, το γένος Μελίδη, τον πολιτισμό του Πόντου τον είχαν ως παρακαταθήκη στη ζωή τους. Λίγο μετά τα 20 χρόνια της ζωής του, άρχισε ερασιτεχνικά την κατασκευή ποντιακών λυρών. Πήρε κάποια μαθήματα κοντά στον Κώστα Σαββαντίδη, οργανοποιός που διατηρούσε εργαστήριο κοντά στο Φιλίππειο, ίσα - ίσα για να μάθει τα πιο βασικά σημεία στην κατασκευή της πονιακής λύρας. Μετά συνέχισε μόνος του την αναζήτηση πληροφοριών σε αρχεία και βιβλία, ενώ συνέχισε συζητώντας με τοπικούς ξυλουργούς, διαθέτοντας πολλές ώρες, μέρες και μήνες για να μπορεί να κατασκευάζει ποντιακές λύρες.
Ξεκίνησε με την αναζήτηση των κατάλληλων πρώτων υλών, δηλαδή των ξύλων που θα χρησιμοποιούσε, για την κατασκευή του οργάνου. Συνέλεξε τα ξύλα από το βουνό την κατάλληλη εποχή και τα επεξεργάστηκε, αφού περίμενε να στεγνώσουν 1,5 - 2 χρόνια (υπήρχε και πιο σύντομος τρόπος ξήρανσης αλλά δεν τον επέλεξε). Όπως μας είπε όσο πιο παλιό είναι το ξύλο τόσο καλύτερη απόδοση ήχου έχουμε. Έτσι, δημιούργησε τις πρώτες του λύρες από ξύλο τζιρνικι.
Σήμερα ο Στέλιος Νίττας έχει στην συλλογή του διαφόρων ειδών ποντιακών λυρών. Όπως μάθαμε υπάρχουν τρία είδη ποντιακής λύρας. Ζιλ (πριμαριστή), Ζιλοκάπανη (μεσσαία) και Καπάν (μπάσα).
Επιπλέον, οι λύρες πέρα από παραδοσιακές μπορούν να συνδεθούν με μηχανήματα αφού πρώτα προσαρμοστούν ειδικές κάψες φυτευτές, περαστές στους ‘γαϊδάρους’, στο καπάκι.
Πολλοί μουσικοί του είδους παράγγειλαν την δική τους ξεχωριστή λύρα στον Στέλιο (εδώ να σημειώσουμε ότι κάθε όργανο έχει την σφραγίδα του κάθε κατασκευαστή). Ο Κώστας Αγέρης που συμμετείχε σε talent show στην τηλεόραση ήταν ένας από αυτούς.
Ο Στέλιος Νίττας, μετά από μία μακρόχρονη πορεία δημιούργησε ένα μοναδικό μουσικό όργανο. Μία συλλεκτική ποντιακή λύρα που κατασκευάστηκε από σπιρτόξυλα. Ένα ένα σπιρτόξυλο κολλημένο με το διπλανό του, δημιούργησαν ένα πρωτότυπο μοτίβο, ενώ τα μέτρα της λύρας είναι τα ίδια με αυθεντική λύρα που κατασκευάστηκε στον Πόντο.
Ο Στέλιος Νίττας συνεχίζει με πολύ αγάπη και μεράκι την κατασκευή ποντιακών λυρών, τις επιδιορθώσεις και δέχεται παραγγελίες σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κάθε μουσικού.
Ο Στέλιος Νίττας βρέθηκε με τον μουσικολόγο – καθηγητή εκμάθησης ποντιακής λύρας Γιάννη Τσανασίδη και τον μουσικό – δάσκαλο ποντιακής λύρας Χρήστο Βαρύτιμο στο studio του ‘Πληροφοριοδότη’ και μας αφιέρωσαν ποντιακές μελωδίες, επιδεικνύοντας την συλλεκτική λύρα από σπιρτόξυλα και μία από σφένδαμο.
Ποντιακή λύρα με σπιρτόξυλα
Ποντιακή λύρα με σφένδαμο
