Του ΦΟΡΗ ΠΕΤΑΛΙΔΗ
«Τέρεν’ ντ’ κατεβάζ’ το σέλ’», έλεγαν οι παππούδες και οι καλομάνες (γιαγιάδες) όταν μετά από βροχόπτωση οι χείμαρροι που περνούσαν μέσα από το χωριό που γεννήθηκα το Ρυάκιο (σ.σ. Μοραλί στα τουρκικά) του νομού Κοζάνης για ώρες δεν μπορούσες να τους περάσεις. Ο χείμαρρος με τις πέτρες και την άμμο που κουβαλούσαν έκαναν κάθε προσπάθεια να τους διαπεράσεις, μέχρι να στερέψουν, πηγή κινδύνου. Και σε όποιο σημείο κι αν βρισκόσουν εκείνη τη στιγμή μιας και δεν υπήρχαν γέφυρες, έπρεπε να περιμένεις, ακόμη και ώρες, γιατί παραμόνευε ο κίνδυνος πνιγμού.
Έτσι μεγαλώσαμε έως ότου έγιναν αντιπλημμυρικά έργα και τα νερά από το όρος Βέρμιο, βοηθούσης και της βλάστησης των δένδρων, συγκράτησαν τα νερά της βροχής και έτσι πλέον όλο και λιγότερο οι χείμαρροι μετά τις καταρρακτώδεις βροχές διαπερνούν το χωριό.
Τις παιδικές μου θύμισες ξύπνησε η ανάρτηση στην προσωπική της σελίδα στο fb η Μυροφόρα Ευσταθιάδου, διδάκτωρ λαογραφίας, η οποία ανάρτησε το ακόλουθο κείμενο με τις φωτογραφίες από τον Πόντο. Αξίζει να διαβαστεί.
«Όλη αυτή η οργιώδης βλάστηση του Πόντου οφείλεται στους υδρατμούς της Μαύρης Θάλασσας που εγκλωβίζονται στα υψηλά όρη. Έντονες βροχοπτώσεις παρατηρούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Καθώς οι κλιματολογικές συνθήκες έχουν άμεση επίδραση στον πολιτισμό κάθε τόπου, είναι γνωστά στην ποντιακή παράδοση δίστιχα και εκφράσεις για το "σέλ(ιν)", την χειμαρρώδη πλημμύρα των ποταμών του Πόντου:
"επέρεν ατον το σέλ΄"
"εσελοδέβεν όλεν το λιβάδ΄"
"τ’ ορμία σελοκόφκουνταν"
Δυστυχώς, όμως, στον Πόντο σήμερα το "σέλ΄" (sel) δεν είναι γνωστό μόνο από την παράδοση.
Πριν από λίγες μέρες πλημμύρισε ο ποταμός Karadere του Araklı (Ηράκλεια), μία από τις επαρχίες (Kaymakamlık) της Τραπεζούντας, με αποτέλεσμα πολλοί να πνιγούν, άλλοι να τραυματιστούν, άλλοι να χάσουν τα σπίτια τους (το νερό έφτασε μέχρι και στο δεύτερο όροφο σπιτιών) κι άλλοι... να αγνοούνται ακόμη, όπως ο γιος του ηλικιωμένου στην παραπάτω φωτογραφία, που τον αναζητά εδώ και μέρες...
Το δράμα του Araklı αποτυπώθηκε ακόμη και από σκιτσογράφους (βλ. φωτογραφία), όπως τον Harun Yavruoğlu.
Συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων της δύναμης της φύσης. Είθε να βρεθούν γρήγορα οι αγνοούμενοι για να τελειώσει το οδυνηρό μαρτύριο της αναμονής...
Ας σημειωθεί ότι παρόμοια συμφορά βρήκε πριν από χρόνια και χωριά των Σουρμένων (Beşköy)".
