Τον συγγραφέα και ποιητή της Ποντιακής Διαλέκτου Κυριάκου Σαχανίδη, τίμησαν οι συγχωριανοί του το Σάββατο 26 Ιουλίου 2025 στη διάρκεια του ετήσιου χορού του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλλιφύτου Δράμας. Η συμμετοχή του κόσμου ήταν πολύ μεγάλη και το γλέντι συνεχίστηκε μέχρι τις πρωινές ώρες.
Κατά την διάρκεια της εκδήλωσης ο Σύλλογος Καλλίφυτου αποφάσισε να τιμήσει έναν εκλεκτό συχωριανό τους, για την βοήθειά του στον Σύλλογο, αλλά και την πολύτιμη και μακροχρόνια συνεισφορά του στα Ποντιακά δρώμενα, τον συγγραφέα και ποιητή της Ποντιακής Διαλέκτου, τον Κυριάκο Σαχανίδη.
Για τον τιμώμενο μίλησε ο Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου, Μιχάλης Παπαδόπουλος που ασχολείται ιδιαίτερα με την λαογραφία, την ιστορία και γενικά με τα Ποντιακά δρώμενα, που είναι και ο ιδρυτής της ομάδας των «ΜΩΜΟΓΕΡΩΝ ΚΑΛΛΙΦΥΤΟΥ».
Ο Μ. Παπαδόπουλος αρχικά δήλωσε ότι είναι όλοι τους περήφανοι και θεωρούν τιμή τους που έχουν έναν συγχωριανό τους αυτού του επιπέδου που σπούδασε με υποτροφία στην Οικονομική Επιστήμη, έχοντας πλούσια συγγραφική δραστηριότητα και συμμετοχή στα Ελληνικά και Διεθνή δρώμενα.
Ο Κυριάκος Σαχανίδης είναι ένας είναι ένας άνθρωπος που παρά το ότι σπούδασε Οικονομολογικές σπουδές και είναι εγκαταστημένος στην Αθήνα, δεν ξέχασε τις ρίζες του, τον τόπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε, αλλά και την Ποντιακή του καταγωγή.
Παρά την ύπαρξη σχετικής νομοθεσίας και την διαμονή του στην Αθήνα δεν έκανε μεταδημότευση, ανακαίνισε το πατρικό του σπίτι και επισκέπτεται τακτικά τον τόπο που γεννήθηκε, βοήθησε τον Σύλλογο τα χρόνια οικονομικής κρίσης του, οργάνωσε θεατρική ομάδα και παρουσίασε αρκετές παραστάσεις τόσο στην Καλλίφυτο, όσο και στην Δράμα, Νευροκόπι, Αργυρούπολη κ.α.
Ο Κυριάκος Σαχανίδης, είναι Πόντιος δεύτερης γενιάς. Είναι το ενδέκατο παιδί του Σωκράτη και της Χαρίκλειας, που ήρθαν από τον Πόντο σε ηλικία 22 και 12 χρονών αντίστοιχα.
Τέλος ο Μ. Παπαδόπουλος αναφέρθηκε περιληπτικά στο πλούσιο βιογραφικό του τιμώμενου και του απονεμήθηκε τιμητική πλακέτα, από τον πρόεδρο του Συλλόγου Παύλο Κωνσταντινίδη.
Στην συνέχεια δόθηκε ο λόγος στον Κυριάκο Σαχανίδη ο οποίος αφού ευχαρίστησε τον πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου για την τιμή που του κάνουνε, ανέφερε ότι παρακολουθεί ανελλιπώς τις δραστηριότητες του Συλλόγου από την ίδρυσή του πριν πενήντα χρόνια μέχρι και σήμερα.
Χαίρεται, είπε, που τα τελευταία δύο χρόνια διαπιστώνει ανοδική πορεία στις δράσεις του Συλλόγου τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά.
Πέραν από το χορευτικό συγκρότημα και τους Μωμόγερους προστέθηκαν νέες δραστηριότητες αναπαραστάσεις εθίμων, διδασκαλίας της Ποντιακής Διαλέκτου κ.ά.
Αυτά είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός λαού ή ομάδας μελών αυτού.
Πρέπει να γνωρίζουμε, είπε, πολύ καλά τις ηθικές αξίες, τον σκοπό, τον τρόπο, την αλληλεγγύη, τον πατριωτισμό, την αξία του τρόπου ζωής των προγόνων μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε κολλημένοι εκεί, στο παρελθόν γιατί τα πάντα αλλάζουν στη ζωή μας.
Όλα αλλάζουν και προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες ζωής (Κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, τεχνολογικές, επιστημονικές κ.λπ.) αλλά οι βασικές αρχές, οι ηθικές αξίες και το πνεύμα διατηρείται και προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της κοινωνικής συμβίωσης ώστε να διατηρείται η ιδιαιτερότητα του τρόπου δράσης μας στο μέλλον.
Για να συμβεί όμως κάτι τέτοιο θα πρέπει να είμαστε όλοι κοντά στους Συλλόγους μας. Να συμμετέχουμε στις εκδηλώσεις τους ακόμη και με την απλή παρουσία μας, με την ενεργή συμμετοχή στα δρώμενα, είτε οικονομικά. Λέγοντας οικονομικά δεν εννοώ με τεράστια ποσά. Ο καθένας όσο μπορεί και όποτε μπορεί. Ακόμη και ένα ευρώ πιάνει τόπο. Αν δεν φροντίσουμε και δεν δραστηριοποιηθούμε σ’ αυτόν τον τομέα, θα χάσουμε την ιδιαιτερότητά μας και θα επικρατήσουν ξένα ήθη, ξένος τρόπος ζωής, ξένα τραγούδια και χοροί και τελικά γινόμαστε απάτριδες. Δηλαδή εμείς που θεωρούμαστε από τους αρχαιότερους λαούς με πλούσιο πολιτισμό και πρωτοπόροι στις επιστήμες, την φιλοσοφία, την πιο πλούσια γλώσσα…
Η περιοχή του Πόντου, η Μικρά Ασία και γενικότερα η Ελληνική επικράτεια πολλές φορές κατακτήθηκαν από διάφορους από διάφορους λαούς και για πολλά χρόνια, όμως οι πρόγονοί μας δεν υπέκυψαν, δεν αφομοιώθηκαν, δεν έχασαν την ταυτότητά τους ακόμα και όταν υπήρχαν αυστηρές απαγορεύσεις, όπως με την γλώσσα ομιλίας. Με σουλτανικό φιρμάνι απαγορευόταν να μιλιέται άλλη γλώσσα εκτός από της Τουρκικής εντός της Οθωμανικής Επικράτειας. Οι δε παραβάτες ετιμωρούντο με το κόψιμο της γλώσσας ή και του κεφαλιού.
Παρ’ όλα αυτά οι πρόγονοί μας αντιστάθηκαν και διατήρησαν τα ήθη και έθιμά τους, τα τραγούδια, τους χορούς, την Διάλεκτό μας και τα παρέδωσαν σ’ εμάς. Ειδικά για την Διάλεκτο έχω γράψει ένα ποίημα που εκφράζει το τι έγινε και τι πρέπει να γίνει.
ΤΗ ΠΟΝΤΟΥ Η ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ
Ιδιαίτερη γραφή και προφορά
Για λόγους απλοποίησης και προσαρμογής στην τεχνολογική εξέλιξη, μερικά σύμφωνα και φωνήεντα, στα γραπτά μου, τα αντικαθιστώ με έντονη γραφή (bold) και προφέρονται ακριβώς όπως και με τα αρχικά σύμβολα.
α = μεταξύ ε και α, περισσότερο ακούγεται το ε / ο = μεταξύ ε και ο, περισσότερο ακούγεται το ο / σ = ηχηρό και παχύ σ / χ = ηχηρό και παχύ σ/ ζ = παχύ και παρατεταμένο ζ / ξ = παχύ και παρατεταμένο ξ / ψ = παχύ και παρατεταμένο ψ.
Ατέν την Διάλεκτον την γλυκέσσαν
την χίλα λαλεμέντζαν,
’κι επόρεσαν ν’ αχπάν’ν ατεν,
οχτροί με τα μαχαίρα,
φιρμάνα ’κι εφογώθεν.
Γραμμέντζα έν’,
’ς σην ψ’χήν εμουν απέσ’.
Ατέ η Διάλεκτος ένι τ’ αϊτού,
τη αηδονί λαλία.
Ατέν την Διάλεκτον εγροικούν’ ατεν,
τη Πόντου τα ραχία,
πουλία τ’ άγρα και τα ζά,
τ’ ορμάνα, τα παρχάρα.
Ατέ η Διάλεκτος έν’,
τη Παναΐας δάκρα,
τη Παναΐας Σουμελά,
τα δάκρα και τα πόνα.
Ατέν την Διάλεκτον ’κι θα πρέπ’,
ν’ αφήνουμ΄ατεν να χάται.
Ατέν την Διάλεκτον εχρωστούμ’ ατεν
κι άλλο γλυκέσσαν και πλουμισμέντζαν,
ν’ αφήνουμ’ ’ς σα παιδία μουν…
κι εκείνα ’ς σ’ εκεινέτερα.
Για να μην συμβούν τα χειρότερα νέες και νέοι της Καλλιφύτου, η ευθύνη πέφτει στους ώμους σας, όχι μόνον γιατί το μέλλον σας ανήκει αλλά γιατί το μέλλον διαγράφεται από το σήμερα. Για τ’ ατό δαρμενεύω, δασκεύω σας και λέγω:
Αχ πουλόπα μ’ νεοντάδες εσείς, επάρ’τεν το τεμόν ’ς σο χέρ’,
λαλέστεν το παπόρ’ κι ας πάει, πριχού τσακούται και πατεύ’.
Τέλος ο κ. Κ. Σαχανίδης ανέφερε ότι την τιμητική αυτήν διάκριση που του κάνουνε την αφιερώνει στον άνθρωπο που πριν από μισό περίπου αιώνα με ελάχιστους συμπαραστάτες, αλλά με πολύ υπομονή και επιμονή συνέχισε και ίδρυσε αυτόν τον Σύλλογο, στον Δαυίδ Παραστατίδη, ο οποίος με δικές του χρηματικές εισφορές και προσπάθειες εξασφάλισε χορηγίες. Συγκρότησε χορευτική ομάδα, αγόρασε τις πρώτες στολές και πολύ σύντομα άρχισαν οι εμφανίσεις της όχι μόνον στην Καλλίφυτο αλλά και σε άλλα χωριά. Στην συνέχεια εξασφάλισε έγκριση οικοπέδου για να αναγερθεί ιδιόκτητη στέγη και άρχισε να μαζεύει νέες χορηγίες για την ανέγερση του κτιρίου και ο γιος του Λάζαρος (Αρχιτέκτονας) έκανε τα σχέδια.
Όμως άλλαι αι βουλαί του Κυρίου. Σε μια σύσκεψη των Ποντιακών Συλλόγων του νομού Δράμας που συμμετείχε και αφού έκανε την εισήγησή του, άφησε εκεί την τελευταία του πνοή, την ώρα του καθήκοντος και της προσφοράς.
Σ’ αυτόν τον άνθρωπο, τον Δαυίδ Παραστατίδη αφιερώνω την τιμητική διάκριση που μου κάνατε νέες και νέοι του Συλλόγου μας.
ΑΙΩΝΙΑ ΣΟΥ Η ΜΝΗΜΗ ΔΑΥΙΔ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΔΗ.
’Σ σα ψ’χία μουν απέσ’ θα ζεις παντοτιζ’να.
Σας ευχαριστώ ακόμα μια φορά για την τιμή που μου κάνατε και δηλώνω ότι είμαι στην διάθεσή σας για οτιδήποτε μου ζητήσετε.
Βιογραφικό Κυριάκου Σαχανίδη
Ο Κυριάκος Σωκρ. Σαχανίδης γεννήθηκε στην Καλλίφυτο Δράμας το έτος 1949. Σπούδασε Οικονομικά με υποτροφία στο πανεπιστήμιο Μακεδονίας και συνέχισε τις σπουδές του στο Κέμπριτζ της Αγγλίας. Εργάστηκε ως Οικονομολόγος Μελετητής στην Αθήνα. Από το έτος 2010 ως συνταξιούχος ασχολείται αποκλειστικά με τη λογοτεχνία, κυρίως στην Ποντιακή Διάλεκτο και την ζωγραφική πάνω σε βότσαλα, σπασμένα κεραμίδια και σχιστόλιθους.
▪Έγραψε 30 βιβλία και ειδικές μελέτες, οικονομολογικού περιεχομένου και 350 άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά.
▪Α΄ ΒΡΑΒΕΙΟ ειδικού διαγωνισμού της ESSO PAPPAS, για τη Βιομηχανία στο Νομό Θεσσαλονίκης.
▪Έλαβε μέρος σε πολλά συνέδρια ως εισηγητής στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό. Δίδαξε Διοίκηση των Επιχειρήσεων και Λογιστική σε διάφορα Κολλέγια και στο Πανεπιστήμιο Πειραιά (ως ειδικός επιστήμων).
▪Τα έτη 1992-3 συμμετείχε σε μια επιτροπή ειδικών επιστημόνων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, που μελέτησε και έκανε προτάσεις για την ανάπτυξη εννέα πόλεων στο Πακιστάν.
▪Διετέλεσε ανώτατο διοικητικό στέλεχος διαφόρων Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών (ΔΕΠ, ΕΟΜΜΕΧ, ΣΠΕ Α.Ε., Ε.Β.Ο. Α.Ε., Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συμβουλίου των ΠΑΕ & ΚΑΕ), καθώς και ιδιωτικών επιχειρήσεων.
▪Είναι από τους πρωτεργάτες για την Ίδρυση του ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ (Αρ. Μητρ. 2)
▪Με την λογοτεχνία (ποιήματα, θεατρικά έργα κ.λπ.) ασχολείται από μικρό παιδί. Άρχισε να δημοσιεύει ποιήματά του από δέκα πέντε ετών.
Στην Ποντιακή Διάλεκτο έχει γράψει:
•Ποιήματα, πολλά από τα οποία δημοσιεύτηκαν σε διάφορα ποντιακά έντυπα και σε αυτοτελή τόμο.
•Εξήντα (μικρά και μεγάλα) θεατρικά έργα, στην Ποντιακή Διάλεκτο (για δύο από τα οποία, επιχορηγήθηκε η παρουσίασή τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση). Τα περισσότερα παρουσιάστηκαν από διάφορους ποντιακούς συλλόγους.
•Μαθήματα Ποντιακής Διαλέκτου.
•Ρήματα της Ποντιακής Διαλέκτου, με ρίζες λέξεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας (913 σελίδες).
•Η Διάλεκτος των Ελλήνων του Πόντου.
•Διηγήματα: Τη Νεοχρονίας – Τη Λαμπρής.
•ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ ΕΠΟΣ (Έμμετρη βιογραφία του μυθικού ήρωα σε 2.167 15σύλλαβους στίχους).
•Παιδικά Ποντιακά Ποιήματα.
•Σύγχρονη πολιτική σάτιρα.
•Στίχους για CDς κ.λπ.
•Έχει αποδώσει στην Ποντιακή Διάλεκτο το Πάτερ Ημών, τον Εθνικό Ύμνο, ποιήματα των: Γιάννη Ρίτσου, Οδυσσέα Ελύτη, Γιώργου Σεφέρη, Κωνσταντίνου Καβάφη, Παλαμά, Σολωμού, Καρυωτάκη, Πολυδούρη κα, και το κλασικό παραμύθι «Το κοριτσάκι με τα σπίρτα» το οποίο παρουσίασε σε πολλούς συλλόγους με συνοδεία μουσικής που έγραψε ο συνθέτης Βασίλης Αρχιτεκτονίδης.
•Διάφορα άρθρα και ομιλίες στην Ποντιακή Διάλεκτο.
•Ποιήματά του, στην Ποντιακή Διάλεκτο, έχουν δημοσιευτεί στους τόμους 28,29,30 και 31, της ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΧΑΡΗ ΠΑΤΣΗ.
•Έχει μεταφέρει στην Ποντιακή Διάλεκτο τους διαλόγους του σεναρίου της τηλεοπτικής σειράς ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΠΟΤΑΜΙ (Α΄ & Β΄ ΚΥΚΛΟΣ) του Μανούσου Μανουσάκη.
•Έχει μεταφέρει στην Ποντιακή Διάλεκτο Ύμνους και Τροπάρια της Μεγάλης Εβδομάδας τα οποία παρουσιάστηκαν το έτος 2022 μέσα σε τρεις εκκλησίες στην Αττική, (Αιγάλεω, Αγία Βαρβάρα, Καλλιθέα), το έτος 2023 στην ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ στο ΒΕΡΜΙΟ και το 2024 στην Μητρόπολη Αθηνών.
•Έγραψε το σενάρια για τρεις ταινίες μικρού μήκους:
-Τα κάλαντα ση κόβιτ 19 τα καιρούς.
-Η πατρίδα καλεί μας.
-Τη Πόντου οι Αντάρτες.
Στη νεοελληνική γλώσσα έχει γράψει:
▪Δύο έμμετρες τραγωδίες.
▪Τρία παιδικά θεατρικά έργα.
▪Πολλά ποιήματα. Μία επιλογή έχει εκδοθεί σε αυτοτελή τόμο.
▪Διηγήματα.
Είναι συνεργάτης της εφημερίδας ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, όπου έχει δημοσιεύσει, ποιήματα και διηγήματα στη γλώσσα του παππού και της Καλομάνας, στην ποντιακή διάλεκτο.
Διετέλεσε:
▪Αντιπρόεδρος του ΟΜΙΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ UNESCO Τεχνών Λόγου και Επιστημών Ελλάδος.
▪Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου Ποντίων Καλλιθέας Αττικής ΑΡΓΟΝΑΥΤΑΙ – ΚΟΜΝΗΝΟΙ.
▪Γενικός Γραμματέας της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Νότιας Ελλάδας & Νήσων.
▪Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας (ΠΟΕ).
▪Μέλος της Εκτελεστικής Γραμματείας της Οργανωτικής Επιτροπής του 6ου Παγκόσμιου Συνεδρίου του Ποντιακού Ελληνισμού.
▪Είναι: Τακτικό μέλος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.
