Έκθεση ιστορικής μνήμης του «Ιστορικού και Συλλεκτικού Αρχείου Θεσσαλονίκης», στο «θεατράκι της οδού Χηλής» διοργανώνει η δημοτική παράταση ΡΕΚΚ, σε συνδιοργάνωση με το δήμο Καλαμαριάς και για το χρονικό διάστημα από τις 30 Οκτωβρίου έως και τις 16 Νοεμβρίου 2017.
Η έκθεση πραγματοποιείται στο πλαίσιο συμμετοχής του Δήμου Καλαμαριάς στον κοινό εορτασμό Δήμων Θεσσαλονίκης και Καλαμαριάς για την απελευθέρωσή τους από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής από τα στρατεύματα του Ε.Λ.Α.Σ. στις 30 Οκτωβρίου 1944. Η συνδιοργάνωση της έκθεσης, είναι υλοποίηση παλαιότερης ομόφωνης απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Καλαμαριάς, ύστερα από εισήγηση της δημοτικής ομάδας της ΡΕΚΚ.
Στην έκθεση θα εκτεθούν πλήθος ντοκουμέντων της Απελευθέρωσης και της Κατοχής, δεκάδες “ντοσιέ”, “μικρόσχημα” και “μεγαλόσχημα” με αυθεντικά έγγραφα της περιόδου,για τις οργανώσεις της αντίστασης, για τους δοσίλογους, μονόφυλλα, δίφυλλα, προκηρύξεις, φωτογραφίες, κάρτ - ποστάλ και αποδελτιωμένος τύπος σε βάθος εικοσαετίας.
Επίσης δεκάδες βιβλία και περιοδικά για την Κατοχή και την Εθνική μας Αντίσταση, «μπάνερ» και εφημερίδες του παράνομου τότε τύπου, αλλά και της απελευθέρωσης και της μετέπειτα περιόδου στην πόλη μας.
Ακόμα θα εκτεθεί η σημαία με την οποία οι δυνάμεις της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ εισήλθαν στη Θεσσαλονίκη στις 30 Οκτωβρίου 1944 σώζοντας την πόλη από την καταστροφή.
Ο Σπύρος Κουζινόπουλος δημοσιογράφος – συγγραφέας - δημοτικός σύμβουλος και επικεφαλής της αυτοδιοικητικής κίνησης «ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΙΑ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ» και η κ. Δήμη Τζιβοπούλου σε ομιλία του στην εκδήλωση που οργάνωσε η «Ριζοσπαστική Ενωτική Κίνηση Καλαμαριάς» στις 31-10-2015 για να τιμήσει τους νεκρούς του μπλόκου της Καλαμαριάς (13-8-1944), την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και τον στρατιωτικό αρχηγό της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, Ευριπίδη Μπακιρτζή- μεταξύ των άλλων ανέφερε:…..
Σε ένα ρεπορτάζ, λίγους μήνες μετά την απελευθέρωση, η εφημερίδα Ελευθερία, περιέγραφε στις 26 Μαΐου 1945 την προσφορά της Καλαμαριάς στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του ελληνικού λαού κατά των Γερμανών Ναζί κατακτητών και των ταγματασφαλιτών συνεργατών τους. Η εφημερίδα, έγραφε χαρακτηριστικά: «Πρόκειται για ένα συνοικισμό, που διακρίθηκε για τη βαθιά πίστη του λαού του στη Δημοκρατία, το μίσος για το φασισμό και τους σκληρούς του αγώνες εναντίον της φασιστικής τυραννίας της 4ης Αυγούστου και την ηρωϊκή δράση του κατά τον απελευθερωτικό αγώνα. Σ’ όλη τη διάρκεια της Κατοχής, η Καλαμαριά βρισκόταν στην εμπροσθοφυλακή της μεγάλης μάχης για τη λευτεριά. Κάθε τοίχος, κάθε σπιτάκι, κάθε γωνιά έχουν τόσα να ιστορήσουν, έγιναν θρύλος. Πολυάριθμες πολύτιμες πληροφορίες για την κίνηση των γερμανικών αεροδρομίων, τις κινήσεις των Γερμανών, τις μετακινήσεις τους, τη θέση των πετρελαίων και της βενζίνης, δόθηκαν από τους λαϊκούς αγωνιστές της Καλαμαριάς στο Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής».
«Τα ηρωϊκά παληκάρια των κάτω συνοικιών «Νέου Κατιρλή», «Κουρί», «Αρετσούς» και «Νέας Κρήνης», ξεχύνονταν σαν ένα ασυγκράτητο κύμα σε μία αφάνταστη δράση. Με τις βάρκες και τα μικροκάϊκά τους, αυλάκωναν όλες τις θάλασσες, ταξίδευαν εκατοντάδες μίλια μακριά, και τροφοδοτούσαν με μύριους κινδύνους και ταλαιπωρίες τους αντάρτες του Πηλίου με στάρι και χίλια δυό άλλα πράγματα χρήσιμα για τον μεγάλο αγώνα. Και στο γυρισμό φέρνανε λάδι, ελιές, φρούτα, κάρβουνα και πολλά άλλα χρήσιμα πράγματα για το λαό που πεινούσε».
Και η εφημερίδα συνέχιζε το χρονικό της: «Το υπέρτατο καθήκον, το πλήρωσε ακριβά η Καλαμαριά, γιατί οι γκεσταμπίτες και οι εθνοπροδότες παραμόνευαν σε κάθε δρόμο και χτυπούσαν ύπουλα και άτιμα τους λαϊκούς αγωνιστές. Στις 13 Αυγούστου 1944, έπειτα από μπλόκο των Δαγκουλαίων, σκοτώθηκαν 11 από τα καλύτερα παλληκάρια του συνοικισμού. Μα κοντά σ’ αυτούς, πέσανε και άλλοι πολλοί στον τίμιο αγώνα: 53 σκοτωμένοι από Γερμανούς και «ταγματαλήτες» σε μάχες ή από συλλήψεις που γινόταν με προδοσίες χαφιέδων της Γκεστάπο.
Μέσα σ’ αυτούς τους νεκρούς είναι και ο καθηγητής Μάκης Αλεξιάδης, ένας από τους πιο μαχητικούς και σεμνούς αγωνιστές της Καλαμαριάς. Άλλοι 18 σκοτώθηκαν από βομβαρδισμούς και αυτοκινητιστικά δυστυχήματα από Γερμανούς οδηγούς. Πάνω από είκοσι σπίτια από τους συνοικισμούς Κατιρλί και Κουρί έκαψαν λίγο πριν φύγουν οι Γερμανοί και σκότωσαν ένα παιδί.
Οι σκληροί αγώνες πήραν πιο μεγάλη έκταση τους τελευταίους μήνες της σκλαβιάς. Περισσότερα από 150 παλληκάρια του συνοικισμού κατατάχθηκαν στο μόνιμο ΕΛΑΣ και το ΕΛΑΝ και πολέμησαν σε πολλές μάχες τους Γερμανούς και τους εθνοπροδότες. Τον ίδιο καιρό, το εφεδρικό τάγμα της Καλαμαριάς που αποτελούνταν από 600 άντρες, εξοπλίστηκε από τα λάφυρα των Γερμανών και των Τάταρων, που τους χτύπησε κοντά στο Νεκροταφείο και τους ανάγκασε να υποχωρήσουν βιαστικά για να μην κυκλωθούν. Ακόμη, ο λαός της Καλαμαριάς παρέσυρε σε λιποταξία πολλούς στρατιώτες και ναύτες Γερμανούς και συγκέντρωσε άφθονο πολεμικό υλικό που το έστειλε στο βουνό», κατέληγε το δημοσίευμα της εφημερίδας.
Η εικόνα της σημαίας της ΟΜΜ του Ε.Λ.Α.Σ. με την οποία εισήλθαν στη Θεσσαλονίκη οι απελευθερωτικές δυνάμεις στις 30.10.1944
